Ποιά είναι τα δεδομένα των απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ

Την ώρα που οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο συνεχίζονται, την Πέμπτη ξεκίνησε το πρώτο στάδιο των απευθείας διαπραγματεύσεων ανάμεσα στον Λίβανο και το Ισραήλ στην Ουάσινγκτον. Το παράδοξο είναι πως ο Λίβανος δεν διαθέτει κανένα διαπραγματευτικό χαρτί και το Ισραήλ διαθέτει τον οπλισμό και την απειλή της πείνας για τον Λίβανο.

Τα δύο αυτά παράδοξα χαρακτηριστικά έχουν να κάνουν με το γεγονός πως το Ισραήλ κατέχει εκτάσεις στο νότιο Λίβανο και την κοιλάδα της Μπεκαά, όπου παράγεται το 65% της αγροτικής παραγωγής της χώρας. Ο Λίβανος στην ουσία τελεί υπό πολιορκία και το μοναδικό του διαπραγματευτικό χαρτί είναι η Χεζμπολάχ, όπου τόσο το Ισραήλ όσο και η κυβέρνηση του Λιβάνου, θα επιθυμούσαν να αφοπλιστεί.

Ο διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ – CENTCOM δήλωσε ότι «χρηματοδοτούμε τον λιβανικό στρατό με μοναδικό σκοπό την αντιμετώπιση της Χεζμπολάχ και ότι υπάρχουν ορισμένες ειδικές μονάδες στον λιβανικό στρατό ικανές να το πράξουν για λογαριασμό του αμερικανικού στρατού». Αυτό είναι και το πρόβλημα.

Το Ισραήλ επιτίθεται στον Λίβανο, τον λιβανέζικο στρατό και τους πολίτες, ενώ ο επίσημος στρατός είναι φτιαγμένος για να μπορεί να αντιμετωπίσει την Χεζμπολάχ, αλλά να μην διαθέτει την δύναμη να αντισταθεί στο Ισραήλ.

Αντίστοιχα, η Χεζμπολάχ δεν έχει εκφράσει καμία επιθυμία να αφοπλιστεί, αλλά ούτε και να πολεμήσει εναντίον του στρατού του Λιβάνου, ενώ ο στρατός του Λιβάνου με δυσθυμία θα πολεμούσε την Χεζμπολάχ η οποία αποτελεί την μοναδική στρατιωτική δύναμη που μπορεί να αντισταθεί στο Ισραήλ.

Η εκκίνηση των διαπραγματεύσεων στην Ουάσινγκτον

Ο Λίβανος και το Ισραήλ ξεκίνησαν απευθείας διαπραγματεύσεις στην Ουάσινγκτον την Πέμπτη, σε μια προσπάθεια να τερματίσουν δεκαετίες συγκρούσεων, καθώς η συνεχιζόμενη ισραηλινή επίθεση και η κατοχή του νότιου Λιβάνου απειλούν να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες για μια διαρκή κατάπαυση του πυρός.

Αν και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι επιθυμούν να καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία, εισέρχονται στις συνομιλίες με εντελώς διαφορετικές προτεραιότητες και απαιτήσεις, οι οποίες  θα μπορούσαν να οδηγήσουν γρήγορα σε αδιέξοδο, ιδίως όσον αφορά το ζήτημα των όπλων της Χεζμπολάχ.

Το Τελ Αβίβ έχει δεσμευτεί να συνεχίσει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις έως ότου η Χεζμπολάχ παραδώσει όλο το οπλοστάσιό της. Όλα αυτά την στιγμή που ακόμα και οι Λιβανέζοι που δεν υποστηρίζουν την Χεζμπολάχ, ούτε είναι πιστοί της σιιτικής θρησκείας, τάσσονται ενάντια στον αφοπλισμό της.

Ποιά κατάπαυση του πυρός;

Πριν από τις διήμερες συναντήσεις, ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ουάσινγκτον, Γιεχίελ Λάιτερ, δήλωσε ότι το Ισραήλ «δεν θα συμφωνούσε ποτέ σε κατάπαυση του πυρός στο Λίβανο, επιτρέποντας παράλληλα στη Χεζμπολάχ να επανεξοπλιστεί».

Σε δηλώσεις του στην ισραηλινή ειδησεογραφική ιστοσελίδα Walla, ο Λάιτερ, ο οποίος ηγείται της ισραηλινής αντιπροσωπείας, ανέφερε ότι η κυβέρνησή του είναι έτοιμη να ακολουθήσει μια ευρύτερη πολιτική οδό με το Λίβανο, υπό την προϋπόθεση ότι η Χεζμπολάχ θα «διαλυθεί».

Η εκεχειρία που μεσολάβησε η Αμερική και ανακοινώθηκε στις 17 Απριλίου, και η οποία παρατάθηκε, δεν κατάφερε να σταματήσει τις ισραηλινές επιθέσεις εναντίον του Λιβάνου, οι οποίες από τότε έχουν σκοτώσει εκατοντάδες ανθρώπους. Οι ΗΠΑ παρότι εγγυήτρια χώρα δεν έχουν παρέμβει.

«Πρέπει να δούμε στην πράξη πώς η κυβέρνηση του Λιβάνου ενισχύει τον στρατό και ενεργεί επί τόπου», δήλωσε ο Λάιτερ, προσθέτοντας: «Θα προσδιορίσουμε μια συγκεκριμένη περιοχή μαζί με την κυβέρνηση του Λιβάνου και θα σχεδιάσουμε μαζί της πώς θα την καθαρίσουμε από τα όπλα της Χεζμπολάχ».

Σκηνές από την κηδεία των μελών της Λιβανικής Πολιτικής Άμυνας Χουσεΐν Τζάμπερ και Αχμάντ Νούρα, οι οποίοι σκοτώθηκαν σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην πόλη Ναμπάτιε του νότου την Τρίτη, στη Σιδώνα του Λιβάνου, στις 13 Μαΐου 2026. REUTERS/Aziz Taher

Το Ισραήλ θέλει αναγνώριση από τον Λίβανο και τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ

Ο πρέσβης δήλωσε ότι οι συζητήσεις με τη λιβανική αντιπροσωπεία θα διεξαχθούν σε δύο επίπεδα: το επίπεδο της «ειρηνευτικής συνθήκης» και το επίπεδο της «ασφάλειας». Υποστήριξε ότι η συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ στο νότιο Λίβανο συνδέεται με τις ένοπλες δραστηριότητες της Χεζμπολάχ.

Το ισραηλινό Κανάλι 15 μετέδωσε επίσης ότι η αμερικανική κυβέρνηση ασκεί πιέσεις στον Λίβανο να καταργήσει έναν νόμο του 1955 για το μποϊκοτάζ του Ισραήλ, στο πλαίσιο των προσπαθειών για την προώθηση των συνομιλιών.

Ο βουλευτής της Χεζμπολάχ Ιχάμπ Χαμάντε εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά των διαπραγματεύσεων πριν από τις συναντήσεις της Πέμπτης, περιγράφοντάς τες ως «συμμαχία» μεταξύ της λιβανικής κυβέρνησης και του Ισραήλ.

Μιλώντας στο The New Arab, ο Χαμάντε επανέλαβε την απόρριψη των συνομιλιών από τη Χεζμπολάχ, λέγοντας ότι γίνονται εις βάρος του λιβανικού λαού, ιδίως της σιιτικής κοινότητας, η οποία έχει υποστεί το μεγαλύτερο βάρος του πολέμου στο νότιο Λίβανο και στα νότια προάστια της Βηρυτού.

Η Χεζμπολάχ δεν μπορεί να αφοπλιστεί από την κυβέρνηση

Αναλυτές αμφισβητούν αν οι διαπραγματεύσεις μπορούν να πετύχουν, όσο η κυβέρνηση του Λιβάνου στερείται της εξουσίας να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ.

«Υπάρχουν παράλληλες διαδρομές διπλωματικών διαπραγματεύσεων και στρατιωτικών επιχειρήσεων που δεν συγκλίνουν», δήλωσε ο δημοσιογράφος και γεωπολιτικός αναλυτής Τζο Μακαρόν στο The New Arab. «Η πραγματικότητα επί τόπου στο νότιο Λίβανο και στην περιοχή δεν ευνοεί καμία σημαντική πρόοδο», είπε.

Ο Μακαρόν υποστήριξε ότι η λιβανική κυβέρνηση δεν έχει τον έλεγχο των θεμάτων ασφάλειας στο νότιο Λίβανο, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας με το Ισραήλ χωρίς τη συγκατάθεση της Χεζμπολάχ. «Η λιβανική κυβέρνηση βρίσκεται σε θέση να επιλέξει μεταξύ των ισραηλινών επιθέσεων ή της αντιπαράθεσης με τη Χεζμπολάχ», πρόσθεσε.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών του Λιβάνου Αντνάν Μανσούρ συμμερίζεται τον σκεπτικισμό του Μακαρόν. «Όταν ένα κράτος εισέρχεται σε διαπραγματεύσεις, πρέπει να έχει σαφείς στόχους και αιτήματα. Τα αιτήματα αυτά θα πρέπει, τουλάχιστον, να περιλαμβάνουν την προστασία της κυριαρχίας του, την εξασφάλιση της αποχώρησης του Ισραήλ από το λιβανικό έδαφος και την απελευθέρωση των κρατουμένων», δήλωσε στο The New Arab.

Ο Μανσούρ υποστήριξε ότι ο Λίβανος εισέρχεται στις διαπραγματεύσεις με ελάχιστη διαπραγματευτική δύναμη και επέκρινε την επανειλημμένη επίκληση της «αυτοάμυνας» από το Ισραήλ, ενώ καταλαμβάνει λιβανικό έδαφος.

Επίσης, επέκρινε την κοινή δήλωση που εκδόθηκε μετά τον πρώτο γύρο των διαπραγματεύσεων τον Απρίλιο, λέγοντας ότι δεν αναγνώριζε το δικαίωμα του Λιβάνου να αμυνθεί ενάντια στις ισραηλινές επιθέσεις.

«Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να λάβουν υπόψη τα αιτήματα του Λιβάνου, αλλά δεν νομίζω ότι το Ισραήλ θα δώσει στον Λίβανο αυτό που θέλει», είπε. «Το Ισραήλ επιδιώκει ευρύτερες παραχωρήσεις, και αυτό θα δυσχεράνει την εξεύρεση λύσης».

Στην ιδανική περίπτωση, είπε ο Μανσούρ, θα μπορούσε να επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία με διεθνή υποστήριξη, η οποία θα εξασφάλιζε ότι το Ισραήλ θα τηρούσε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Μια τέτοια συμφωνία, υποστήριξε, θα ισοδυναμούσε με αμοιβαία κατανόηση που θα απέτρεπε επιθέσεις και από τις δύο πλευρές.

«Μια ειρηνευτική συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί αν υπάρχουν εγγυήσεις ότι το Ισραήλ θα σταματήσει τις επιθέσεις του», είπε. «Η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί αν το Ισραήλ θέλει να επιβάλει τις απαιτήσεις του στον Λίβανο».

Διασώστες επιθεωρούν ένα αυτοκίνητο που χτυπήθηκε από ισραηλινή επίθεση στην περιοχή Τζιγιέ, νότια της Βηρυτού, στο Λίβανο, στις 13 Μαΐου 2026. REUTERS/Stringer

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ δεν σχετίζονται αποκλειστικά με την Χεζμπολάχ

Ο Μανσούρ απέρριψε επίσης τους ισραηλινούς ισχυρισμούς ότι οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις του στο Λίβανο συνδέονται αποκλειστικά με τα όπλα της Χεζμπολάχ, επισημαίνοντας τις ισραηλινές επιθέσεις και την κατοχή εδαφών στη γειτονική Συρία, η οποία, όπως είπε, δεν αποτελεί απειλή για το Ισραήλ.

«Ο Λίβανος έχει το δικαίωμα να απαιτήσει την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων, ακριβώς όπως το Ισραήλ ζητά τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ», είπε.

Ερωτηθείς για το τρέχον αδιέξοδο στο Λίβανο μεταξύ της άρνησης της Χεζμπολάχ να αφοπλιστεί και της συνεχιζόμενης κατοχής και των επιθέσεων του Ισραήλ, ο Μανσούρ είπε ότι πιστεύει ότι οι συνομιλίες τελικά θα καταρρεύσουν.

«Το Ισραήλ θα θέσει τόσο υψηλά τα όρια των απαιτήσεών του στην Ουάσιγκτον, ώστε οι διαπραγματεύσεις να οδηγηθούν σε αδιέξοδο», είπε, προειδοποιώντας ότι αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της ισραηλινής βίας εναντίον του Λιβάνου.