Ο Γιώργος Παπασταμούλος συνδέει την Αθήνα με τους Κενυάτες δρομείς με ένα ντοκιμαντέρ στα 2.500 μ. υψόμετρο

Αν και οι πρώτες σπουδές ήταν στην Ψυχολογία, τελικά ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία ως συνεργάτης μεγάλων εκδοτικών οργανισμών μέχρι που δημιούργησε τα δικά του μέσα στην επαρχία και πιο συγκεκριμένα στην πόλη της Λαμίας. Ο Γιώργος Παπασταμούλος δραστηριοποιείται από το 2018 και στον χώρο του Κινηματογράφου είτε ως σεναριογράφος, κερδίζοντας μέχρι τώρα δύο βραβεία από διαφορετικά ελληνικά φεστιβάλ, είτε ως σκηνοθέτης και ως παραγωγός έχοντας διακριθεί σε διεθνή Φεστιβάλ.

Και οι δύο μεγάλου μήκους ταινίες ντοκιμαντέρ που υπογράφει έχουν συμμετάσχει στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, στου Λος Αντζελες, Σαν Φραντζίσκο και πολλών άλλων.

Μιλήσαμε μαζί του με αφορμή το «HillTen», το οποίο παρουσιάστηκε στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και αφηγείται μια συγκινητική ιστορία πίστης, αλληλεγγύης και του ονείρου που έκανε ένα μικρό χωριό παγκόσμιο σύμβολο του στίβου.

Ο Γιώργος Παπασταμούλος

«Γίνε καλός άνθρωπος, πριν γίνεις καλός αθλητής»

Το «HillTen» μας μεταφέρει στο Ιτέν της Κένυας, ένα μικρό χωριό σε υψόμετρο 2.500 μέτρων, που εξελίχθηκε σε παγκόσμιο κέντρο προετοιμασίας δρομέων μεγάλων αποστάσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ιρλανδός πάστορας Brother Colm O’Connell, ο οποίος, χωρίς προηγούμενη προπονητική εμπειρία, κατάφερε να δημιουργήσει μια κοινότητα πρωταθλητών και να επηρεάσει καθοριστικά την πορεία του κενυατικού στίβου. Η ταινία αναδεικνύει την πορεία αυτής της μοναδικής αθλητικής «επανάστασης», η οποία παρουσιάζει και ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς η διεθνή καταξίωση για τους Κενυάτες αθλητές ξεκίνησε ουσιαστικά από την Αθήνα και το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων του 1986, μια στιγμή-ορόσημο που σηματοδότησε την εκρηκτική τους παρουσία στον στίβο.

Μετράει μέχρι σήμερα δεκάδες χρυσά μετάλλια, δεκάδες Ολυμπιονίκες και μεγάλες διακρίσεις! Άλλωστε, ήταν εκείνος που «άνοιξε την πόρτα» για τις γυναίκες της Κένυας στο στίβο, κάτι που μέχρι τότε φαινόταν ουτοπικό! Ο Brother O’Connell, διάσημος πια, έχει γίνει σύμβολο για πολλούς αθλητές, και το προπονητικό του κέντρο πόλος έλξης για νέους που θέλουν να ασχοληθούν με τον στίβο.

Μέσα από συνεντεύξεις και εντυπωσιακές εικόνες από την καρδιά της Κοιλάδας Rift, η ταινία δεν εστιάζει μόνο στις αθλητικές επιτυχίες, αλλά κυρίως στην ανθρώπινη διάσταση της προσπάθειας. Ο Brother Colm O’Connellδιδάσκει στους αθλητές του κάτι πιο σημαντικό από το τρέξιμο: πώς να αλλάξουν τη ζωή τους. Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τη σημασία της εκπαίδευσης, της αλληλεγγύης και της προσωπικής εξέλιξης, προβάλλοντας το μήνυμα ότι η διαμόρφωση του χαρακτήρα είναι εξίσου σημαντική με την επίτευξη στόχων ή όπως χαρακτηριστικά λέει το Brother Colm: «Γίνε καλός άνθρωπος, πριν γίνεις καλός αθλητής».

Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, σε κάθε συνέντευξη με αθλητές και προπονητές από όλο τον κόσμο, οδηγούμασταν σε ένα όνομα: Αυτό του Brother O’ Connell!

-Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να αφηγηθείτε την ιστορία του Ιτέν μέσα από το ντοκιμαντέρ «HillTen»;

Όλα ξεκίνησαν πριν 3 χρόνια περίπου όταν ο φοιτητής Φυσικοθεραπείας και δρομέας μεγάλων αποστάσεων, πρωταθλητής Γιώργος Σταμούλης, μοιράστηκε μαζί μας, στα πλαίσια μιας συνέντευξης, την εμπειρία του από τις προπονήσεις του στην Κένυα. Μας αφηγήθηκε πώς σχεδόν κάθε χειμώνα ταξίδευε στην Κένυα για να προπονηθεί μαζί με τους Κενυάτες πρωταθλητές στα 2.500 μέτρα υψόμετρο στο λόφο του Ιτέν. Κάτω από αντίξοες συνθήκες για Ευρωπαίο αθλητή, χωρίς ρεύμα και νερό τις περισσότερες ώρες της ημέρας, χωρίς σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις. Προπονούταν υπό αυτές τις συνθήκες δίπλα σε παγκόσμιους πρωταθλητές και ολυμπιονίκες βιώνοντας μια πολύ ξεχωριστή εμπειρία που μας προκάλεσε το ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε από κοντά. Έτσι ήρθε το πρώτο ταξίδι στην Κένυα. Μέσα σε 18 μήνες, επισκεφθήκαμε την δύσβατη, αλλά τόσο φιλόξενη, αυτή περιοχή τρεις φορές για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ.

Έτσι, λοιπόν, με τα λόγια του ίδιου στο ντοκιμαντέρ μας, «Όλα ξεκίνησαν στην Αθήνα….»

Photo: HillTen

-Πώς προέκυψε η γνωριμία σας με τον Brother Colm O’Connell και τι σας εντυπωσίασε περισσότερο σε αυτόν;

Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, σε κάθε συνέντευξη με αθλητές και προπονητές από όλο τον κόσμο, οδηγούμασταν σε ένα όνομα: Αυτό του Brother O’ Connell! Την πρώτη φορά ήμασταν άτυχοι καθώς τις μέρες που βρισκόμασταν εμείς στο Ιτέν, εκείνος ήταν καλεσμένος στις ΗΠΑ για να του απονεμηθεί ακόμη ένα βραβείο! Όλοι μας έλεγαν ότι είναι πια μεγάλος σε ηλικία και δύσκολα θα μας παραχωρούσε συνέντευξη κάτι που δικαιολογούσε και την μη ανταπόκρισή του στα email που του στείλαμε.

Στο δεύτερο, όμως, ταξίδι μας ενημερωθήκαμε ότι βρισκόταν στο Ιτέν, στο Saint Patrick School το πρώτο προπονητικό κέντρο που δημιουργήθηκε στην Κένυα από τον ίδιο, και ζητήσαμε να τον επισκεφθούμε. Δέχτηκε την επίσκεψή μας με μεγάλη χαρά μόλις έμαθε ότι είμαστε από την Ελλάδα!

Να σημειώσω εδώ ότι ένας συνάδελφος από Ελβετία επεδίωκε συνάντηση μαζί του πολύ περισσότερο καιρό και ακόμα δεν τα είχε καταφέρει. Η απορία μας, για ποιο λόγο δέχθηκε να δει εμάς τόσο άμεσα, λύθηκε όταν μας περιέγραψε το ιδιαίτερο συναισθηματικό δεσμό που έχει με τη χώρα μας καθώς όλα ξεκίνησαν για αυτόν στην Αθήνα το 1986 στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων και Εφήβων όπου αγωνίστηκαν εννέα αθλητές του (και μάλιστα για πρώτη φορά και γυναίκες) και μετά τα μετάλλια που κατέκτησαν επέστρεψαν σαν ήρωες στη χώρα τους. Έτσι, λοιπόν, με τα λόγια του ίδιου στο ντοκιμαντέρ μας, «Όλα ξεκίνησαν στην Αθήνα….»!

Σύμφωνα με όσα είχαμε ακούσει για αυτόν έως τότε, περιμέναμε να δούμε έναν απόμακρο, μεγάλης ηλικίας άνθρωπο, ίσως λίγο κουρασμένο και σίγουρα κάποιον που έχει βαρεθεί να περιγράφει την ιστορία του σε δημοσιογράφους και κάμερες.

Αντί για αυτό, συναντήσαμε έναν άνθρωπο γεμάτο ζωή, με νεανική αντίληψη των πραγμάτων και βλέμμα σπινθηροβόλο! Με διάθεση να συνεχίσει να προσφέρει και πρόθυμο να μας διηγηθεί την ιστορία του. Εντυπωσιαστήκαμε από την θερμή υποδοχή που μας επεφύλαξε, ενώ μας πρόσφερε τόση αγάπη και τόσο απλόχερα που σχεδόν μας ξάφνιασε!

Photo: HillTen

Photo: HillTen

-Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων στην Κένυα;

Αρχικά, η ατελείωτη γραφειοκρατία και ανταλλαγή emails για την παραχώρηση της άδειας για να μπορούμε να μεταφέρουμε τον κατάλληλο εξοπλισμό, π.χ drones κ.α.  Παρότι απευθυνθήκαμε στην Πρόξενο της Κένυας στην Αθήνα, δυστυχώς δεν λάβαμε την υποστήριξη που περιμέναμε, παρόλες τις διαβεβαιώσεις.  Τελικά, βρήκαμε λύσεις μόνοι μας. Συνεργαστήκαμε με ένα ντόπιο για να μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε έτσι όπως θέλαμε τα γυρίσματα και ευτυχώς είμαστε ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα.

Μια ακόμη πρόκληση ήταν οι ώρες γυρισμάτων. Αν το αργότερο στις 5 τα ξημερώματα δεν βρισκόσουν στα σημεία συνάντησης των αθλητών, τους έχανες και φυσικά δεν μπορούσες να καταγράψεις την προπόνησή τους.

Τέλος, το κόκκινο χώμα που κυριαρχεί στην περιοχή εκτός από τα προφανή «μικροπροβλήματα» που δημιουργεί στην καθημερινότητα, κάλυπτε τις κάμερες και τον υπόλοιπο εξοπλισμό με τη σκόνη που σήκωναν οι αθλητές καθώς έτρεχαν. Περάσαμε δεύτερη θητεία στο στρατό να καθαρίζουμε τον εξοπλισμό ατελείωτες ώρες!

Σήμερα, η κουλτούρα του τρεξίματος είναι βαθιά ριζωμένη στο Ιτέν. Οι νέοι μεγαλώνουν βλέποντας πρότυπα, κυνηγώντας όνειρα και πιστεύοντας ότι μπορούν να γίνουν οι επόμενοι Ολυμπιονίκες

-Πώς εξηγείτε το φαινόμενο του Ιτέν ως παγκόσμιο κέντρο δρομέων μεγάλων αποστάσεων;

Το φαινόμενο του Ιτέν δεν είναι, φυσικά, τυχαίο. Αρχικά, το κλίμα και το υψόμετρο της περιοχής προσφέρουν φυσικά πλεονεκτήματα, καθώς η προπόνηση σε 2.500 μέτρα ενισχύει την αντοχή. Αλλά ο ρόλος του Brother Colm O’Connell υπήρξε καθοριστικός. Όπως μας λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος «παρατήρησα κάτι στο DNA τους, στην διάθεσή τους να τρέχουν….». Με αυτό ως αφετηρία, αξιοποίησε το τρέξιμο ως κίνητρο για να προσελκύσει παιδιά στο σχολείο St. Patrick, παρότι ο ίδιος δεν είχε πάει εκεί ως προπονητής αλλά ως καθηγητής Γεωγραφίας. Εμφυσώντας στα παιδιά αυτοπεποίθηση και ομαδικότητα, κατάφερε να μετατρέψει το τρέξιμο και την προπόνηση σε τρόπο ζωής.

Καθώς τα μετάλλια άρχισαν να έρχονται το ένα μετά το άλλο, όλο και περισσότεροι νέοι ήθελαν να ενταχθούν στο προπονητικό πρόγραμμα του St Patrick. Μέσα σε λίγα χρόνια δημιουργήθηκαν και άλλα παρόμοια κέντρα, και σύντομα η περιοχή εξελίχθηκε σε ένα παγκόσμιο χωριό πρωταθλητών, όπως αναγράφει και η χαρακτηριστική πινακίδα στην είσοδο της κοινότητας του Ιτέν. Σήμερα, η κουλτούρα του τρεξίματος είναι βαθιά ριζωμένη στο Ιτέν. Οι νέοι μεγαλώνουν βλέποντας πρότυπα, κυνηγώντας όνειρα και πιστεύοντας ότι μπορούν να γίνουν οι επόμενοι Ολυμπιονίκες.

Photo: HillTen

-Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι το υψόμετρο, η κουλτούρα και η καθημερινότητα συμβάλλουν στην επιτυχία των αθλητών;

Όπως μας εξήγησε ο Έλληνας πρωταθλητής και προπονητής Δημήτρης Θεοδωρακάκος, ο οποίος μας συνόδεψε στο δεύτερο μας ταξίδι, οι Δυτικοί αθλητές επιλέγουν το Ιτέν επειδή το υψόμετρο των 2.500 μέτρων προσφέρει ιδανικές συνθήκες προπόνησης. Δηλαδή, δροσιά και σταθερή θερμοκρασία τους χειμερινούς μήνες, σε αντίθεση με τα βουνά της Ευρώπης που τον χειμώνα έχουν χιόνια και ακραία χαμηλές θερμοκρασίες.

Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η τοπική διατροφή. Τα τρόφιμα (κρέας, φρούτα, λαχανικά), δεν έχουν υποστεί καθόλου, ή σχεδόν καθόλου, επεξεργασία και έτσι προσφέρουν καθαρή πρωτεΐνη, βιταμίνες, μέταλλα κ.λπ. Όλα αυτά συμβάλλουν στην καλύτερη αποκατάσταση, στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού και στη σταθερή παροχή ενέργειας, στοιχεία απαραίτητα για αθλητές υψηλού επιπέδου.

Τέλος, θα πρόσθετα ότι η ίδια η στάση ζωής των ανθρώπων εκεί, η επαφή τους με τη φύση και η απλότητα της καθημερινότητάς τους καλλιεργούν μια βαθιά διάθεση για προσπάθεια και επιτυχία. Είναι ένα στοιχείο που πιστεύω πως ο σύγχρονος άνθρωπος έχει σε μεγάλο βαθμό απομακρύνει από τη ζωή του, και ίσως γι’ αυτό μας εντυπωσιάζει τόσο η αφοσίωση και η αντοχή αυτών των αθλητών.

Photo: HillTen

Photo: HillTen

-Πώς αποτυπώσατε κινηματογραφικά την έννοια της «αθλητικής κοινότητας»;

Η έκφραση «κοινότητα» είναι εύστοχη! Έτσι ακριβώς λειτουργούν τα πάντα εκεί. Σαν ένα αυτόνομο σύστημα με τους δικούς του κανόνες, στόχους και τρόπο ζωής.

Τόσοι ξένοι αθλητές, νέα παιδιά από όλο τον κόσμο, και όμως το περιβάλλον είναι προσανατολισμένο μόνο στην προπόνηση και την αποκατάσταση.  Παντού συναντάς μόνο αθλητικές εγκαταστάσεις, spa για αποκατάσταση και αποθεραπεία, και ξενώνες με περιβάλλον σχεδόν ασκητικό! Δεν θα δεις πουθενά καφετέριες ή μπαρ. Τίποτα από αυτά που θα συναντούσες σε μια αντίστοιχη ευρωπαϊκή περιοχή. Η έλλειψη εξωτερικών ερεθισμάτων δημιουργεί μια σχεδόν μυστικιστική αυθεντικότητα όπου όλα περιστρέφονται γύρω από το σώμα, την προσπάθεια, την πρόοδο, το «τέλος» ως σκοπό.

Η επικοινωνία με τους προπονητές, που ουσιαστικά αποτελούν τους «ηγέτες» αυτής της κοινότητας, ήταν καθοριστική. Η σχέση τους με τους αθλητές είναι πιο βαθιά από μια απλή επαγγελματική συνεργασία αφού διαμορφώνουν παράλληλα τις αξίες και την ψυχολογία τους. Χάρη σε αυτούς μπορέσαμε να προσεγγίσουμε όλους αυτούς τους πρωταθλητές και να καταλάβουμε καλύτερα τον τρόπο που λειτουργούν.

Σε μια αθλητική κοινότητα το χαρακτηριστικό που ξεχωρίζει είναι ο ρυθμός της. Η επανάληψη, η πειθαρχία, η σιωπή πριν από την προσπάθεια, το βλέμμα συγκέντρωσης. Αυτές τις μικρές, ούτως ή άλλως ντοκιμαντερίστικες, στιγμές προσπαθήσαμε να αποτυπώσουμε κινηματογραφικά.

Η συνύπαρξη της προσωπικής φιλοδοξίας και της συλλογικότητας ήταν ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο που παρατηρήσαμε. Κάθε αθλητής κυνηγάει το δικό του όνειρο, τη δική του επιτυχία, αλλά όλοι ζουν και προπονούνται μαζί, με έντονα στοιχεία αλληλεγγύης. Αυτή η αντίθεση είναι κινηματογραφικά πολύ γόνιμη.

-Το ντοκιμαντέρ φαίνεται να δίνει έμφαση πέρα από τον αθλητισμό. Ποιο είναι το βασικό ανθρώπινο μήνυμα που θέλατε να περάσετε;

Ακόμη μια πολύ εύστοχη παρατήρηση! Το ντοκιμαντέρ δεν περιορίζεται στον αθλητισμό γιατί, για εμένα, ήταν σημαντικό να αναδείξω εξίσου την δύναμη της συνύπαρξης. Άνθρωποι από διαφορετικές χώρες, κουλτούρες και καθημερινές συνήθειες δημιουργούν μια κοινότητα που λειτουργεί σαν ζωντανό χωνευτήρι. Γύρω σου ακούς συνεχώς διαφορετικές γλώσσες, στις προθερμάνσεις αλλά και στην καθημερινότητα βλέπεις διαφορετικές τελετουργίες. Μικρές πολιτισμικές λεπτομέρειες που συνυπάρχουν χωρίς τριβές. Αυτή η ποικιλία δεν μπερδεύει,  αντιθέτως, αναδεικνύει τον αθλητισμό ως κοινό τόπο.

Αυτό το ανθρώπινο μήνυμα, ότι η διαφορετικότητα όχι μόνο χωράει αλλά και ενισχύει την κοινότητα, ήταν για μένα εξίσου σημαντικό με την ίδια την αθλητική διάσταση.

Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η τοπική διατροφή. Τα τρόφιμα (κρέας, φρούτα, λαχανικά), δεν έχουν υποστεί καθόλου, ή σχεδόν καθόλου, επεξεργασία και έτσι προσφέρουν καθαρή πρωτεΐνη, βιταμίνες, μέταλλα κ.λπ.

Photo: HillTen

Photo: HillTen

-Πώς επηρεάζει ο Brother Colm τη ζωή των αθλητών σε επίπεδο προσωπικής εξέλιξης;

«Γίνε πρώτα καλός άνθρωπος και μετά καλός αθλητής» ακούμε τον ίδιο τον Brother Colm να λέει στο ντοκιμαντέρ. Αυτή η φράση συνοψίζει ολόκληρη την φιλοσοφία του. Αυτή η προσέγγιση βοήθησε γενιές αθλητών να αναπτυχθούν όχι μόνο σωματικά αλλά και ηθικά.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή του στην ενδυνάμωση των γυναικών. Σε μια περιοχή όπου η συμμετοχή των γυναικών στον αθλητισμό δεν ήταν αυτονόητη, ο Brother Colm άνοιξε δρόμους. Ήταν ο πρώτος που προπόνησε κορίτσια και τις οδήγησε στον πρωταθλητισμό.  Το γεγονός ότι στο Ιτέν είδαμε πρόσφατα δύο γυναικοκτονίες παγκόσμιων πρωταθλητριών από τους συζύγους τους δείχνει πόσο δύσκολο και επικίνδυνο ήταν (και παραμένει ακόμα) για τις γυναίκες να διεκδικήσουν χώρο και φωνή.

Ακόμη και σήμερα, φιλανθρωπικές οργανώσεις διοργανώνουν αθλητικές και άλλες εκδηλώσεις για να ευαισθητοποιήσουν σχετικά με ζητήματα όπως η κλειτοριδεκτομή, μια πρακτική που δυστυχώς εξακολουθεί να εφαρμόζεται παρά την απαγόρευσή της, κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του Brother Colm λειτούργησε ως καταλύτης αλλαγής. Έδωσε ευκαιρίες, προστάτευσε, ενθάρρυνε και έδειξε ότι ο αθλητισμός μπορεί να γίνει μοχλός κοινωνικής προόδου.

-Υπήρξε κάποια ιστορία αθλητή που σας συγκίνησε ιδιαίτερα;

Αγαπήσαμε πολλές ιστορίες αλλά δύο από αυτές μας συγκλόνισαν και τις κουβαλάμε ακόμα μαζί μας. Οι γυναικοκτονίες των δύο αθλητριών με παγκόσμιες διακρίσεις, ήταν ένα σοκ που δεν μπορέσαμε να προσπεράσουμε. Μας οδήγησε να ερευνήσουμε περισσότερο το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν και προπονούνται τα κορίτσια στην Κένυα.

Ανακαλύψαμε ότι, παρά τις επιτυχίες και τη διεθνή αναγνώριση, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να ζουν υπό τον φόβο της ενδοοικογενειακής βίας. Μάθαμε επίσης ότι πρακτικές όπως η κλειτοριδεκτομή, αν και απαγορευμένες, συνεχίζουν να εφαρμόζονται κρυφά, όπως ανέφερα και πριν.

Και τέλος συνειδητοποιήσαμε πόσο εύθραυστη παραμένει η θέση των γυναικών. Ακόμα κι όταν φτάνουν στην κορυφή του κόσμου…

-Πόσο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η διεθνής καταξίωση των Κενυατών ξεκίνησε από την Αθήνα το 1986;

Όπως οι ίδιοι μας λένε, «Όλα ξεκίνησαν από την Αθήνα»! Η σημασία αυτής της φράσης θεωρώ ότι είναι τεράστια, γιατί οι ίδιοι οι Κενυάτες αναγνωρίζουν ότι η πορεία τους προς την παγκόσμια κορυφή άρχισε από την Αθήνα. Στη φράση αυτή, επίσης, εμπεριέχεται και το όνειρο των Ολυμπιακών Αγώνων, ο ύψιστος στόχος όλων των αθλητών.

Οι Κενυάτες πρωταθλητές είναι μεγάλοι σταρ στη χώρα τους και σε όλη την Αφρική. Η δημοφιλία τους θυμίζει τη δική μας σχέση με τους χολιγουντιανούς αστέρες. Για εκείνους, οι μεγάλοι δρομείς είναι οι «σταρ» τους. Ο Κιπτσόγκε, ειδικά, αντιμετωπίζεται σαν ζωντανός μύθος. Κάτι αντίστοιχο με τον Μαραντόνα στη Νάπολη. Παντού υπάρχουν εικόνες του, γήπεδα και δρόμοι που φέρουν το όνομά του, και μια αίσθηση βαθιάς λατρείας.

Ακόμη και σήμερα, στις δικές τους αναφορές για την ιστορία του κενυατικού στίβου, εξυμνούν τους αθλητές που κατέκτησαν εκείνα τα πρώτα μετάλλια στην Αθήνα το 1986. Αυτή η στιγμή θεωρείται το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε η παγκόσμια κυριαρχία τους.

Ανακαλύψαμε ότι, παρά τις επιτυχίες και τη διεθνή αναγνώριση, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να ζουν υπό τον φόβο της ενδοοικογενειακής βίας. Μάθαμε επίσης ότι πρακτικές όπως η κλειτοριδεκτομή, αν και απαγορευμένες, συνεχίζουν να εφαρμόζονται κρυφά, όπως ανέφερα και πριν

Photo: HillTen

-Γιατί θεωρείτε ότι αυτή η πτυχή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ελληνικό κοινό;

Αγγίζει βαθιά το ελληνικό κοινό, γιατί μας υπενθυμίζει κάτι πολύτιμο. Ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για το παγκόσμιο αθλητικό ιδεώδες. Είναι συγκινητικό το ότι στα σχολεία της Κένυας διδάσκεται το ελληνικό ολυμπιακό πνεύμα και το αθλητικό ιδεώδες.

Μας θυμίζει ότι η χώρα μας κάποτε «δημιουργούσε» πρότυπα, αξίες και οράματα που συνεχίζουν να εμπνέουν λαούς σε ολόκληρο τον κόσμο. Και μόνο το γεγονός ότι μια τόσο ισχυρή αθλητική δύναμη αναγνωρίζει την Αθήνα ως αφετηρία της, δημιουργεί μια ιδιαίτερη συναισθηματική σύνδεση για εμάς τους Έλληνες.

-Σκοπεύατε εξαρχής να αναδείξετε αυτή τη σύνδεση ή προέκυψε στην πορεία της έρευνας;

Προέκυψε στην πορεία! Παρ’ όλα αυτά, επειδή στίβος χωρίς ολυμπιακό όραμα δεν υπάρχει, κάπου μέσα μας ξέραμε ότι αργά ή γρήγορα η Ελλάδα θα έμπαινε στη συζήτηση αφού όλοι γνωρίζουν πως οι ρίζες βρίσκονται στην Αρχαία Ελλάδα.

Αυτό που δεν γνωρίζαμε ήταν ότι πριν από τη δεκαετία του ’80 η Κένυα δεν είχε ακόμη αναδειχθεί σε παγκόσμια υπερδύναμη του στίβου και ότι όλα ξεκίνησαν από τις επιτυχίες στην Αθήνα το 1986. Αυτό το εύρημα έδωσε μια εντελώς νέα διάσταση στη σύνδεση των δύο χωρών.

-Ποια ήταν η αφηγηματική προσέγγιση που επιλέξατε για να ισορροπήσετε ανάμεσα στην εικόνα και τη μαρτυρία;

Η αφηγηματική προσέγγιση της ταινίας, με σταθερούς άξονες τον άνθρωπο, τη φύση και τους αθλητές, ακολούθησε μια συνεχόμενη πορεία από τη Δύση προς την Αφρική. Ήθελα η εικόνα να μιλάει όσο και οι μαρτυρίες, γι’ αυτό και δώσαμε μεγάλο χώρο στη φύση. Στα τοπία, στο φως, στα πρόσωπα της καθημερινότητας που διαμορφώνει αυτούς τους αθλητές. Η κάμερα παρατηρεί πρώτα το περιβάλλον και μετά τον άνθρωπο μέσα σε αυτό.

Παράλληλα, οι μαρτυρίες λειτουργούν σαν γέφυρα. Οι αθλητές, οι προπονητές αλλά και ο ίδιος ο Brother Colm, δεν περιγράφουν απλώς την πορεία τους, μας επιτρέπουν να καταλάβουμε τι σημαίνει να ζεις και να προπονείσαι εκεί, να μεγαλώνεις με την ιδέα ότι πριν γίνεις καλός αθλητής πρέπει να γίνεις καλός άνθρωπος.

Έτσι, προσπάθησα η εικόνα και ο λόγος να μην ανταγωνίζονται αλλά να αλληλοσυμπληρώνονται με στόχο μια αφήγηση που θα ήταν ταυτόχρονα ποιητική και βαθιά ανθρώπινη.

Photo: HillTen

Photo: HillTen

-Πώς επιλέξατε τα πρόσωπα που εμφανίζονται στο ντοκιμαντέρ;

Η επιλογή των προσώπων για το ντοκιμαντέρ έγινε με έναν πολύ φυσικό τρόπο. Ο Γιώργος Σταμούλης, πέραν του ότι ήταν εκείνος που μας «σύστησε» στον μικρόκοσμο του Ιτέν, μόλις είχε πετύχει χρόνο‑ρεκόρ στον Ημιμαραθώνιο της Αθήνας, οπότε ήταν αυτονόητο ότι θα είναι μαζί μας. Ο Δημήτρης Θεοδωρακάκος, με τις παγκόσμιες επιτυχίες του στους ορεινούς μαραθωνίους, ήταν επίσης μια παρουσία που δεν θα μπορούσε να λείπει. Και φυσικά, υπήρχαν τόσοι ακόμη αθλητές που είτε είχαν ήδη σημαντικές διακρίσεις είτε βρίσκονταν στη διαδρομή προς το όνειρό τους.

Άλλωστε, σε αυτή την περιοχή δεν ήταν δύσκολο να συναντήσεις έναν πρωταθλητή. Εκεί που έτρωγες, στο διπλανό τραπέζι έτρωγαν ολυμπιονίκες και παγκόσμιοι πρωταθλητές. Στο ξενοδοχείο, τα απογεύματα γίνονταν αυθόρμητες συζητήσεις για τις επιτυχίες τους, τους στόχους τους και τις θυσίες που απαιτεί ο πρωταθλητισμός. Έτσι είναι αυτή η «κοινότητα». Μια ζωντανή, εμπνευσμένη παρέα ανθρώπων που μοιράζονται το ίδιο πάθος.

– Τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας από το «HillTen»;

Θα ήθελα ο θεατής να κρατήσει τον απίστευτο σεβασμό που τρέφουν αυτοί οι άνθρωποι για τους άλλους ανθρώπους (από τον Brother Colm, μέχρι τους προπονητές και τους αθλητές) και την ευγενή άμιλλα. Είναι συγκλονιστικό να βλέπεις δύο πρωταθλητές να τρώνε μαζί, να μοιράζονται ίσως και το ίδιο δωμάτιο στα λιγοστά ξενοδοχεία της περιοχής, ενώ ξέρουν ότι στους επόμενους μεγάλους αγώνες θα σταθούν ο ένας απέναντι στον άλλον. Αυτή η συνύπαρξη, αυτός ο σεβασμός, είναι το πραγματικό μήνυμα του «HillTen».

-Πώς πιστεύετε ότι το «HillTen» μπορεί να εμπνεύσει νέους αθλητές ή και ανθρώπους γενικότερα;

Το «HillTen» δείχνει ότι η κορυφή δεν κατακτιέται μόνο με ταλέντο, αλλά με πειθαρχία, αλληλεγγύη, σεβασμό και πίστη στο όνειρο. Αν κάτι μπορεί να εμπνεύσει, είναι το ότι κάθε μεγάλος στόχος ξεκινά από ένα μικρό, καθημερινό βήμα και από τους ανθρώπους που σε στηρίζουν στην πορεία.

-Ποια είναι η σημασία του μηνύματος «γίνε καλός άνθρωπος πριν γίνεις καλός αθλητής» σήμερα;

Ίσως στις μέρες μας η φράση αυτή του Brother Colm να είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Όπως είπα και πριν, αυτή η φράση δεν είναι απλώς μια συμβουλή αλλά ολόκληρη η φιλοσοφία του. Μια φιλοσοφία που διαμόρφωσε γενιές αθλητών, βοηθώντας τους να αναπτυχθούν όχι μόνο σωματικά, αλλά και ηθικά.

Σε μια εποχή όπου ο πρωταθλητισμός συχνά συνδέεται με πίεση, ανταγωνισμό και προσωπική προβολή, η υπενθύμιση ότι ο χαρακτήρας προηγείται της επίδοσης λειτουργεί κάπως σαν πυξίδα. Θυμίζει ότι η πραγματική αξία ενός αθλητή δεν μετριέται μόνο σε χρόνους, διακρίσεις και αναγνωρισιμότητα, αλλά στον τρόπο που σέβεται τον αντίπαλο, στηρίζει την ομάδα του και παραμένει ταπεινός μπροστά στις επιτυχίες του. Είναι, θεωρώ, ένα μήνυμα που ξεπερνά τον αθλητισμό και αφορά την γενικότερη στάση ζωής όλων μας.

INFO

www.belleartelamia.gr

Σκηνοθεσία: Γιώργος Παπασταμούλος

Διευθυντής Φωτογραφίας Παναγιώτης Παπαρούπας

Visuals / κάμερα Άκης Λούκας

Συντονισμός: Όλγα Καλογήρου

Β. παραγωγής: Εύη Γκόγια, Αρετή Τουρπέτα, Οδυσσέας Δανιήλ, Λάμπρος Σταυρογιάννης

Συμπαραγωγή: BelleArteLamia / Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας / Δήμος Λαμιέων

*To «HillTen» θα παρουσιαστεί στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Μόντρεαλ, το οποίο θα λάβει μέρος από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Οκτωβρίου του 2026. 

*H Belle Arte Lamia γυρίζει τώρα τη νέα της μεγάλου μήκου ταινία, μυθοπλασίας, με τον τίτλο Panas, στις Κομποτάδες Φθιώτιδας και πρωταγωνιστές τον Ρωμανό Κατσάρη και τον Χρήστο Στεφανή.