Η πορεία του ΠΑΣΟΚ ξεκινά στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 και ταυτίζεται με τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης.

Τα συνέδρια του Κινήματος δεν ήταν απλώς κομματικές διαδικασίες. Ήταν στιγμές πολιτικής έντασης και ιστορικής βαρύτητας, που συγκέντρωναν σταθερά το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης. Έχουν αναδείξει συγκρούσεις, διαμάχες, ιδεολογικές αντιθέσεις και συσχετισμούς.

Η επίσημη παρουσίαση του νέου κόμματος έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 στο ξενοδοχείο «Κινγκ Πάλας» της Αθήνας, παρουσία 150 ατόμων, που αποτέλεσαν τον ιδρυτικό του πυρήνα. Διαβάστε εδώ την ιστορία του ΠΑΣΟΚ.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου εμφανίστηκε καθυστερημένος στην αίθουσα της εκδήλωσης, φορώντας άσπρο πουκάμισο και φαρδιά δερμάτινη ζώνη. Διάβασε ολόκληρη τη «διακήρυξη αρχών» και στη συνέχεια τη μοίρασε στους παριστάμενους δημοσιογράφους, τυπωμένη σ’ ένα μικρό πράσινο βιβλιαράκι.

Το συνέδριο του 1984

Το 1984, δέκα χρόνια μετά την ίδρυση του κόμματος, το πρώτο τακτικό συνέδριο της Παράταξης είναι γεγονός. «Για τη γνήσια δημοκρατία, για την κοινωνική απελευθέρωση, για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Θα τη δώσουμε τη μάχη και θα νικήσουμε, θα νικήσει ο λαός» είχε αναφέρει κατά την τρίωρη ιστορική του ομιλία ο πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέας Παπανδρέου.

Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο Ολυμπιακό Στάδιο. Συμμετείχαν 2410 εκλεγμένοι σύνεδροι, ενώ είχαν προσκληθεί περισσότερες από 60 ξένες αντιπροσωπείες κομμουνιστικών, σοσιαλιστικών και εργατικών κομμάτων.

Το δεύτερο συνέδριο: Το ΠΑΣΟΚ σε κρίση και ο Γραμματέας

Το 2ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ πραγματοποιήθηκε από τις 13 έως τις 16 Σεπτεμβρίου του 1990 σε περίοδο έντονης πολιτικής κρίσης. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει παραπεμφθεί στο ειδικό δικαστήριο, το κόμμα έχει ηττηθεί στις εκλογές. Οι πρώτοι ψίθυροι αμφισβήτησης του ιστορικού ηγέτη της Παράταξης έχουν κάνει την εμφάνισή τους.

Στο δεύτερο συνέδριο θεσμοθετείται επισήμως η θέση του Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής, στην οποία εκλέγεται ο Άκης Τσοχατζόπουλος. Για πρώτη φορά καταγράφεται με τόσο έντονο τρόπο η κόντρα Κώστα Σημίτη και Γεράσιμου Αρσένη. «Αρνήθηκα να γίνω καρβουνιάρης και κατέβηκα από το τρένο» ανέφερε ο τότε κορυφαίος υπουργός και στέλεχος του ΠΑΣΟΚ με τον Γεράσιμο Αρσένη να απαντά: «Οι χαμαιλέοντες κατέβασαν εμένα από το τρένο».

Το τρίτο συνέδριο του 1994

Συνέδριο 1994. Η υγεία του Ανδρέα Παπανδρέου έχει επιβαρυνθεί. Ο ίδιος παραμένει ο ηγέτης της παράταξης, ωστόσο οι εσωκομματικές αντιθέσεις έχουν οξυνθεί, ενώ πλέον υπάρχουν δελφίνοι και αμφισβητίες.

«Το ΠΑΣΟΚ δεν γεννήθηκε για να αποτελέσει διάττοντα αστέρα στα δημόσια πράγματα του τόπου. Ούτε χαρίζεται, ούτε κληρονομείται, ούτε τεμαχίζεται σε τιμάρια». Πρόκειται για μία ιστορική δήλωση από τον ιδρυτή του κόμματος. Ο αριθμός των συνέδρων ανερχόταν στους 4.459.

Στις 18 Απριλίου του 1994, η εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» μιλούν στο πρωτοσέλιδό τους για «Θριαμβευτική επανεκλογή Ανδρέα», ενώ γράφουν ότι «Έκοψαν το υπουργείο του Άκη».

«Έκοψαν οι σύνεδροι του ΠΑΣΟΚ (με 2.694 ψήφους έναντι 1.548 και 89 άκυρα-λευκά) τον κ. Α. (( 1 Τσοχατζόπουλο από την κυβέρνηση (από υπουργό Εσωτερικών). Κι αυτό, διότι απέρριψαν την πρόταση – απόφαση του Εκτελεστικού Γραφείου, για την άρση του ασυμβίβαστου στην περίπτωση της ιδιότητας του γ. γραμματέα του Κινήματος και του αξιώματος του υπουργού. Το θέμα ετέθη στο Συνέδριο τα μεσάνυχτα του Σαββάτου, αλλά υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από συνέδρους» έγραφε μεταξύ άλλων στο πρωτοσέλιδό της η εφημερίδα.

Τέταρτο συνέδριο: Αλλαγή ηγεσίας και πορείας

Από τις 27 έως τις 30 Ιουνίου του 1996 πραγματοποιήθηκε ένα από τα πιο κρίσιμα και ιστορικά συνέδρια του ΠΑΣΟΚ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει φύγει από τη ζωή. Κώστας Σημίτης και Άκης Τσοχατζόπουλος συγκρούστηκαν για την ηγεσία του Κινήματος. Μάχη μέχρις εσχάτων. Ο πρώτος κερδίζει με ποσοστό 53,77%.

Συνολικά, ψήφισαν 5.214 σύνεδροι. Ο Κώστας Σημίτης έλαβε 2.732 και ο Άκης Τσοχατζόπουλος 2.324 ψήφους. Πρώτος στην Κεντρική Επιτροπή εξελέγη ο Γιώργος Παπανδρέου με 2.394 σταυρούς, ενώ δεύτερος εξελέγη ο Κώστας Λαλιώτης με 2.295 ψήφους.

Με την εκλογή Σημίτη, το μπλοκ του λεγόμενου εκσυγχρονισμού κυριάρχησε. Η νέα ηγεσία της Παράταξης οδηγεί το κόμμα σε πρόωρες εθνικές εκλογές τον Σεπτέμβριο του 1996, τις οποίες και κέρδισε.

Πέμπτο και έκτο συνέδριο: Εκσυγχρονισμός και Ευρωπαϊκή πορεία

Το 1999, από τις 18 έως τις 21 Μαρτίου, πραγματοποιείται το 5ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ υπό τον Κώστα Σημίτη, με τον εκσυγχρονισμό και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας να κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα.

«Έχουμε πει επανειλημμένα ότι η ΟΝΕ δεν είναι πανάκεια. Ότι με την ένταξή μας δεν θα λυθούν όλα τα προβλήματά μας, δεν θα εξαλείψουμε αυτόματα τη φτώχεια και τις οικονομικές ανισότητες, θα έχουμε αποκτήσει όμως μια πιο στερεή βάση για να διαμορφώσουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο αλληλέγγυα, μια στερεή βάση για την αναπτυξιακή μας πορεία» είχε αναφέρει σε μία πολυσέλιδη τοποθέτηση ο τότε πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Σημίτης.

Το 2001, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ επανεκλέγεται πρόεδρος του Κινήματος. Είναι το 6ο συνέδριο του κόμματος. Η κυβερνητική φθορά και οι ιδεολογικές αντιθέσεις στο εσωτερικό του κόμματος είναι πιο εμφανείς από ποτέ.

Στις 11 Οκτωβρίου, ημέρα Πέμπτη, το γραφείο τύπου της Χαριλάου Τρικούπη εξέδωσε ανακοίνωση κάνοντας ειδική αναφορά στην αναφορά του τότε προέδρου «Πρώτα η Ελλάδα», ως απάντηση «σε όσους μεμψιμοιρούν για την πολιτική που ακολουθεί η χώρα μας για την αποφασιστική αντιμετώπιση του φαινομένου της διεθνούς τρομοκρατίας».

«Πρώτα η Ελλάδα σημαίνει ότι σε καιρό κρίσης πρέπει να μας διακρίνει σύνεση και ευθύνη. Πρώτα η Ελλάδα σημαίνει να είμαστε παρόντες, να παίρνουμε πρωτοβουλίες στην περιοχή. Πρώτα η Ελλάδα σημαίνει να σεβόμαστε τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Πρώτα η Ελλάδα σημαίνει ότι πρέπει να υπερασπιζόμαστε σθεναρά την εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου. Πρώτα η Ελλάδα σημαίνει ότι δεν πρέπει να παρασυρόμαστε από λαϊκισμούς. Δεν σκεφτόμαστε μικροπολιτικά. Ένα σκεφτόμαστε: Το μέλλον της Ελλάδας, το μέλλον του τόπου μας, το μέλλον της χώρας, το μέλλον του ελληνικού λαού» είχε πει εκτός κειμένου ο Έλληνας Πρωθυπουργός.

Έβδομο και όγδοο συνέδριο: Υπό την ηγεσία του Γιώργου Παπανδρέου

Το 2005 το 7ο συνέδριο της Παράταξης πραγματοποιείται υπό την ηγεσία του Γιώργου Παπανδρέου. Το ΠΑΣΟΚ αναζητά ταυτότητα με τη νέα κοινωνικής συμφωνία να αποτελεί τη νέα πολιτική στρατηγική του κόμματος. Πρόκειται για συνέδριο ανασυγκρότησης μετά την εκλογική ήττα του 2004. Πρόεδρος του συνεδρίου ήταν ο Κώστας Λαλιώτης, ο οποίος εξέφρασε την πλήρη στήριξή του στον Γιώργο Παπανδρέου.

Το ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ είχε πει ότι «αυτό το συνέδριο για να είναι ορόσημο ελπίδας, νίκης, προοπτικής και αναγέννησης, πρέπει να ισοδυναμεί με συνέδριο επανίδρυσης του ΠΑΣΟΚ και νικηφόρας προοπτικής για την δημοκρατική παράταξη».

Στις εκλογές του 2007, το ΠΑΣΟΚ χάνει τη «μάχη» από τη ΝΔ. Ο Γιώργος Παπανδρέου αμφισβητείται από τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Τον Μάρτιο του 2008, πραγματοποιείται το 8ο συνέδριο του κόμματος με τον πρόεδρο του Κινήματος να προχωρά σε κρίσιμες οργανωτικές και πολιτικές αλλαγές. Το 2009 το ΠΑΣΟΚ κερδίζει τις εκλογές με σχεδόν 44%.

Η μνημονιακή πραγματικότητα και το ένατο συνέδριο

Μετά τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό της ελληνικής οικονομίας, με ευθύνες της κυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή και της ΝΔ, η Ελλάδα, το 2010 μπαίνει στα μνημόνια. Η χώρα εισέρχεται σε περίοδο οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται υπό κατάρρευση.

Το 9ο συνέδριο του κόμματος πραγματοποιείται τον Μάρτιο του 2013 υπό την ηγεσία του Ευάγγελου Βενιζέλου με το κόμμα να έχει καταποντιστεί στις εκλογές του προηγούμενου έτους. Μετά τις εκλογές, το κόμμα συμμετέχει στην συγκυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά.

Το ένατο συνέδριο του Κινήματος πραγματοποιήθηκε από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 3 Μαρτίου. Μεταξύ άλλων, ο Ευάγγελος Βενιζέλος είχε δηλώσει ότι «πατριωτικό και ριζοσπαστικό σήμερα είναι να κατακτήσουμε τον στόχο της αυτοδύναμης Ελλάδας, να κατακτήσουμε την οριστική έξοδο από την κρίση σε ασφαλή βάση, χωρίς τον κίνδυνο μιας νέας διολίσθησης».

Δέκατο συνέδριο: Αποχώρηση Βενιζέλου

Στο 10ο συνέδριο του Κινήματος, ο Ευάγγελος Βενιζέλος αποχωρεί από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ.

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση είχε αναφέρει: «Φίλες και φίλοι, αποθέτω την εντολή που μου έδωσαν τα μέλη και οι φίλοι του ΠΑΣΟΚ στις 18 Μαρτίου του 2012 λίγες μέρες πριν τις διπλές εκλογές, την αποθέτω σε εσάς ως γνήσιους εκπρόσωπους της κοινωνικής βάσης του μικρού ΠΑΣΟΚ, που είναι όμως η μαγιά και ο καταλύτης των μεγάλων λύσεων».

Ο ίδιος σχολίασε την απόφασή του να αποχωρήσει από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, σημειώνοντας: «Ίσως κάποιοι νομίζουν ότι με την αποχώρησή μου θα βρουν το πεδίο ελεύθερο για την άλωση και την αλλοίωση του μικρού ΠΑΣΟΚ. Θα με βρουν αποφασιστικά απέναντί τους, με όλο μου το βάρος, απαλλαγμένο από βάρη που δεν μου επιτρέπουν να λέω ορισμένα πράγματα».

Η Φώφη Γεννηματά θα είναι η επόμενη πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, αναλαμβάνοντας το βάρος της ανασυγκρότησής του. Κατά την ομιλία της στο 10ο συνέδριο είχε πει: «Έχουμε τη δυνατότητα να αναλάβουμε την πρωτοβουλία ανασύστασης, επανένωσης, μετεξέλιξης του χώρου του δημοκρατικού σοσιαλισμού στην πατρίδα μας. Αυτή η πρωτοβουλία δεν μπορεί να γίνει ούτε με λογικές συγκεκαλυμένης αυτοδιάλυσης του ΠΑΣΟΚ, ούτε με κουτοπονηριές αναπαλαίωσης ενός κλειστού κόμματος που υπό το πρόσχημα της μετεξέλιξης θα αναζητά απλώς την ευκαιριακή διεύρυνσή του».

Η ίδρυση του ΚΙΝΑΛ

Το 2018, ιδρύεται το Κίνημα Αλλαγής, με την κεντροαριστερά να αναζητά τη νέα της ταυτότητα. Το 2019, τα ανοιχτά μέτωπα παραμένουν, ο χώρος της κεντροαριστεράς παραμένει σε κρίση, ενώ οι διαδικασίες μετάβασης στο κίνημα αλλαγής είναι γεγονός. Στο 11ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά ζητά να σταματήσει η εσωστρέφεια.

Η Φώφη Γεννηματά φεύγει από τη ζωή

Τον Οκτώβριο του 2021, η Φώφη Γεννηματά ανακοινώνει την αποχώρησή της από την προεδρική «κούρσα» του ΚΙΝΑΛ. Λίγες ημέρες αργότερα φεύγει από τη ζωή μετά από γενναία και πολυετή μάχη με τον καρκίνο. Ο κόσμος της δημοκρατικής παράταξης θρηνεί. Η ίδια έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα της στην πορεία ανασυγκρότησης του χώρου, επενδύοντας στην ενότητα και την πολιτική αυτονομία.

Η επιστροφή του πράσινου ήλιου

Το 2022, τα μέλη του ΚΙΝΑΛ, υπό την ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη αποφασίζουν την επαναφορά του πράσινου ήλιου και την επιστροφή του ονόματος ΠΑΣΟΚ. Το Μάιο του 2022, το 3ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ είναι γεγονός. Στο γήπεδο του Tάε Κβο Ντο, οι 5.000 σύνεδροι φωνάζουν το σύνθημα «το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ, ενωμένο δυνατό».

Παρασκευάς Αυγερινός, Απόστολος Κακλαμάνης, Κώστας Σημίτης, Γιώργος Παπανδρέου και Ευάγγελος Βενιζέλος δίνουν το «παρών» στο συνέδριο, σηματοδοτώντας μετά από χρόνια την ενότητα της παράταξης. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ μιλά στην εισήγησή του για την επιστροφή της σοσιαλδημοκρατίας.

«Η σοσιαλδημοκρατία αγωνίζεται για την αναγέννηση της Δημοκρατίας και των ατομικών δικαιωμάτων. Δεν αποδέχεται τη διαχειριστική αντίληψη της πολιτικής, που τείνει σήμερα να γίνει κυρίαρχη. Οι κοινωνίες δεν πρέπει να διοικούνται σαν να είναι ιδιωτικές επιχειρήσεις και οι πολιτικοί δεν είναι απλοί μάνατζερ, παρόλο που χρειάζεται να διαθέτουν και ειδικές γνώσεις και διαχειριστικές ικανότητες» είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.

Το κρίσιμο 4ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ

Στις 27 Μαρτίου ξεκινά το 4ο τακτικό συνέδριο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ με σύνθημα «Μαζί κερδίζουμε την Ελλάδα που αξίζουμε». Οι συμφωνίες και οι διαφωνίες είναι λίγο πολύ γνωστές. Σε ένα πράγμα πάντως συμφωνούν τα στελέχη του Κινήματος.

Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θεωρούνται κρίσιμες, αφού θα καθορίσουν την πορεία της παράταξης μέχρι τις επόμενες βουλευτικές εκλογές.