Σε έτος συρρίκνωσης για το λιανικό εμπόριο, σε πραγματικούς όρους, εξελίχθηκε το 2025. Η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών για τον ισχυρότερο κλάδο και μεγαλύτερο εργοδότη της οικονομίας που βρίσκεται στη μέγγενη του πληθωρισμού και του αυξημένου λειτουργικού κόστους.

Το εμπόριο παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης της χώρας γεγονός που καθιστά την εξέλιξη του κύκλου εργασιών του κρίσιμη για την κοινωνική συνοχή

Σχεδόν οι μισές εμπορικές επιχειρήσεις (κυρίως μικρές και πολύ μικρές) βρίσκονται σε κατάσταση στασιμότητας. Ο αποπληθωρισμένος κύκλος εργασιών (σε πραγματικές τιμές) για το λιανικό εμπόριο (εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων) παρέμεινε αμετάβλητος το Δ’ τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024.

Η ονομαστική αύξηση των πωλήσεων αδυνατεί να καλύψει την πραγματική συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης και το αυξημένο λειτουργικό κόστος.

Πτώση του τζίρου σε πραγματικούς όρους

Για ολόκληρο το 2025, ο τζίρος σε πραγματικούς όρους σημείωσε πτώση -0,4%. Αυτή είναι η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά συρρίκνωσης για τον κλάδο. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πτώση, με μείωση -3,4% στον πραγματικό τζίρο τους κατά το Δ’ τρίμηνο. Οι μικρές επιχειρήσεις είδαν επίσης πτώση -1,7%.

Αντιθέτως, οι μεγάλες επιχειρήσεις εμφάνισαν αύξηση +5,1% και οι μεσαίες +5,4%, αν και τα κέρδη τους πιέζονται από το υψηλό λειτουργικό κόστος.

Το τελευταίο τρίμηνο του έτους, παρά τις εκπτωτικές περιόδους (Black Friday) και την εορταστική αγορά, επιβεβαίωσε τη στασιμότητα.

Ο πραγματικός τζίρος (εκτός καυσίμων και οχημάτων) παρέμεινε στο 0% σε σύγκριση με το Δ’ τρίμηνο του 2024. Παρόλο που ο Νοέμβριος κινήθηκε θετικά λόγω των προσφορών, ο Δεκέμβριος δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα είχε ήδη απορροφηθεί από τις πάγιες υποχρεώσεις των νοικοκυριών.

Χωρίς τον πληθωρισμό, οι πωλήσεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 3,4%, για τις μικρές κατά 1,7% ενώ για τις μεσαίες αυξήθηκαν κατά 5,4%.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση του πραγματικού τζίρου κατά 5,1%, ενώ οι ΜμΕ αξιόλογες απώλειες ύψους 1,9%.

Μεγάλη αύξηση στα μεταχειρισμένα

Σε όρους απόλυτων μεγεθών, η αύξηση του κύκλου εργασιών για το 2025 ανήλθε σε 545,2 εκ. ευρώ, με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 27,33 δισ. ευρώ από 26,79 το 2024. Η αύξηση του κύκλου εργασιών το 2025 είναι η χαμηλότερη από το 2020 έως σήμερα.

Αξιοσημείωτη είναι η πολύ ισχυρή ποσοστιαία αύξηση στην κατηγορία «Λιανικό Εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα» (+31,7%) το 2025 που ενδεχομένως να σηματοδοτεί μια ανακατεύθυνση των καταναλωτών σε πιο φθηνά και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα, όχι από επιλογή αλλά από ανάγκη.

Η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών στην αγορά και ιδιαίτερα σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους υπογραμμίζει τη στενότητα ρευστότητας στην αγορά και καλεί για τη λήψη μέτρων.

Οι περιφέρειες Αττικής (+3,6%) και Ιονίων Νήσων (+3,0%) παρουσίασαν τις ισχυρότερες αυξήσεις τζίρου την περίοδο αναφοράς. Αντίθετα, στις περιφέρειες με τις εκτενέστερες υποχωρήσεις του κύκλου εργασιών περιλαμβάνονται εκείνες του Νοτίου Αιγαίου (-2,4%) και της Δυτικής Μακεδονίας (-2,1%).

Οι βασικοί λόγοι που το λιανεμπόριο «ασφυκτιά»

  • Τα ενοίκια των εμπορικών ακινήτων συνέχισαν να αυξάνονται το 2025, ενώ το ενεργειακό κόστος παρέμεινε σε επίπεδα υψηλότερα της προ-κρίσης εποχής.
  • Η αύξηση του κατώτατου μισθού, αν και αναγκαία για την ενίσχυση της ζήτησης, επιβάρυνε άμεσα τα έξοδα των μικρών επιχειρήσεων χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.
  • Οι μεγάλες επιχειρήσεις εκμεταλλεύτηκαν το ηλεκτρονικό εμπόριο για να καλύψουν τις απώλειες των φυσικών καταστημάτων, κάτι που οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να πράξουν λόγω έλλειψης κεφαλαίων.

Στενότητα στην αγορά

Η έκθεση σημειώνει στο ότι το 2025 ήταν ένα «έτος επιβίωσης». Η ΕΣΕΕ προειδοποιεί ότι χωρίς στοχευμένα μέτρα (π.χ. κατάργηση τέλους επιτηδεύματος, ρύθμιση οφειλών, κίνητρα για ψηφιακό εκσυγχρονισμό), η συρρίκνωση των μικρομεσαίων εμπορικών επιχειρήσεων θα συνεχιστεί και το 2026.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΣΕΕ, Σταύρου Καφούνη, δύο στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: «ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, καταγράφεται στο σύνολο του λιανικού εμπορίου η μικρότερη αύξηση τζίρου από το 2020 και ότι σε πραγματικούς όρους είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης».

Ο ίδιος επισημαίνει πως «η Πολιτεία οφείλει να προβληματισθεί από το γεγονός ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση – λόγω της μειωμένης αγοραστικής δύναμης – όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις στρέφονται και ενισχύουν κυρίως τον κλάδο των τροφίμων. Την ίδια στιγμή, η στενότητα στην αγορά επιβεβαιώνεται και από τη σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και των ακάλυπτων επιταγών».

Με δεδομένο ότι και τους πρώτους δύο μήνες του 2026 η εικόνα δεν έχει βελτιωθεί, οι αριθμοί πλέον «φωνάζουν» για την «ανάγκη δικαιότερης αντιμετώπισης του πλέον διασυνδεδεμένου, φορολογικά και εργασιακά, κλάδου της οικονομίας» υπογραμμίζει ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός

Είναι σήμερα απολύτως απαραίτητες για την επιβίωση χιλιάδων ΜμΕ, όπως λέει, οι ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, θα επιβραβεύουν τους συνεπείς, θα ρυθμίζουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με βιώσιμο τρόπο και θα προστατεύουν τον υγιή ανταγωνισμό.

Προκειμένου το εμπόριο να διαδραματίσει το ρόλο του ως καταλύτης και επιταχυντής της ανάπτυξης, «χρειάζεται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα το στηρίζουν στον «μαραθώνιο» του ψηφιακού του μετασχηματισμού, καθώς και επικαιροποιημένες πολιτικές που θα το διασυνδέουν ολοκληρωμένα με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία», καταλήγει.

Ειδήσεις Σήμερα: