Η πίεση στο σχολείο εγκυμονεί κατάθλιψη ως την ενήλικη ζωή

Η πίεση για καλές επιδόσεις στο σχολείο αποτελεί… οικουμενική καθημερινότητα για τους εφήβους. Ωστόσο αυτή η πίεση μπορεί να γίνει δυσβάσταχτη, να μετατραπεί σε μια πραγματική «πρέσα» που συνθλίβει τα παιδιά, όπως δείχνει μια νέα μελέτη ερευνητών του University College του Λονδίνου (UCL).

Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Child & Adolescent Health, η σχολική πίεση συνδέεται με εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων και κίνδυνο αυτοτραυματισμού στους 15χρονους. Και αν αυτό είναι ανησυχητικό από μόνο του, ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το εύρημα ότι η σύνδεση αυτή φαίνεται να συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή.

Μέτρον άριστον

Οπως ανέφερε η κύρια συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο UCL Τζέμα Λιούις «τα τελευταία χρόνια τα ποσοστά κατάθλιψης αυξάνονται στα νεαρά άτομα ενώ παράλληλα φαίνεται να αυξάνεται και η σχολική πίεση. Οι νέοι αναφέρουν ότι η σχολική πίεση αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες πηγές στρες που αντιμετωπίζουν. Μια σχετική δόση πίεσης μπορεί να αποτελεί κίνητρο επιτυχίας στο σχολείο αλλά η πολλή πίεση μπορεί να είναι επιβαρυντική για την ψυχική υγεία».

Καταθλιπτικά συμπτώματα επί αρκετά χρόνια μετά την ενηλικίωση

Η καθηγήτρια Λιούις προσέθεσε ότι «στη μελέτη μας ανακαλύψαμε ότι οι έφηβοι που ένιωθαν πιο πιεσμένοι εξαιτίας των σχολικών καθηκόντων στα 15 έτη τους ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων επί αρκετά χρόνια μετά την ενηλικίωσή τους».

Η ταυτότητα της μελέτης

Προκειμένου να καταλήξουν σε αυτά τα συμπεράσματα οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία που αφορούσαν 4.714 εφήβους της μελέτης ALSPAC (Avon Longitudinal Study of Parents and Children), μιας μακροπρόθεσμης μελέτης που περιελάμβανε γονείς και παιδιά τα οποία γεννήθηκαν στη νοτιοδυτική Αγγλία το 1991 και το 1992 – οι οικογένειες αυτές παρακολουθούνταν συστηματικά επί μεγάλο διάστημα.

«Ελπίζουμε το θέμα της σχολικής πίεσης να μεταφερθεί στο επίπεδο ολόκληρου του σχολείου αλλάζοντας τη σχολική κουλτούρα»

Οι συγγραφείς της νέας μελέτης ανέλυσαν τις απαντήσεις που είχαν δώσει οι συμμετέχοντες όταν ήταν 15 ετών και πλησίαζε ο καιρός για τις εξετάσεις του Γενικού Πιστοποιητικού Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (GCSE) – πρόκειται για τις εθνικές εξετάσεις που δίνουν οι μαθητές στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι οποίες σηματοδοτούν την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Οι νεαροί συμμετέχοντες είχαν απαντήσει στα ερωτηματολόγια σχετικά με το αν τους αγχώνουν πολύ οι σχολικές εργασίες, αν αισθάνονται μεγάλη πίεση από τους γονείς τους προκειμένου να έχουν καλές σχολικές επιδόσεις καθώς και το πόσο σημαντικές θεωρούσαν τις εξετάσεις του GCSE.

Παράλληλα οι ερευνητές εξέτασαν την εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων στους συμμετέχοντες από τα 16 ως τα 22 έτη τους ενώ οι πιθανοί αυτοτραυματισμοί εξετάστηκαν ως και την ηλικία των 24 ετών των συμμετεχόντων.

Ισχυρή σύνδεση

Εντοπίστηκε ισχυρή σύνδεση μεταξύ της σχολικής πίεσης στα 15 έτη και της εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων στην ηλικία των 16 ετών – η σύνδεση μάλιστα αυτή φάνηκε να επιμένει για αρκετά έτη. Συγκεκριμένα οι συμμετέχοντες που παρουσίασαν υψηλά επίπεδα σχολικής πίεσης στα 15 χρόνια τους συνέχιζαν να αναφέρουν περισσότερα καταθλιπτικά συμπτώματα συνεχώς ως και τα 22 έτη τους.

Αυξημένος κίνδυνος αυτοτραυματισμών

Παράλληλα κάθε αύξηση κατά έναν βαθμό στη σχολική πίεση σε μια κλίμακα εννέα βαθμών στην ηλικία των 15 ετών σχετιζόταν με αύξηση κατά 8% των πιθανοτήτων αυτοτραυματισμού ως και την ηλικία των 24 ετών.

Η πίεση για υψηλές σχολικές επιδόσεις δείχνει να έχει μακροπρόθεσμες ψυχικές συνέπειες

Αρνητική επίδραση της σχολικής πίεσης ακόμη και στα 11 έτη

Σε επιπρόσθετη ανάλυση οι ερευνητές ανακάλυψαν ακόμη ότι η σχολική πίεση στα 11 και στα 14 έτη συνδεόταν επίσης με καταθλιπτικά συμπτώματα.

Οι πιθανές λύσεις

Με βάση όλα αυτά τα ευρήματα οι συγγραφείς της μελέτης τόνισαν ότι η μείωση της ακαδημαϊκής πίεσης στους εφήβους μπορεί να έχει οφέλη για την ψυχική υγεία τους – και αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από το σχολείο αλλά και από όσους χαράσσουν τις πολιτικές στην παιδεία. Πιθανές λύσεις, κατά τους ερευνητές, περιλαμβάνουν τη μείωση των τεστ και των πολλών εργασιών ή και την ενίσχυση της ανάπτυξης κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων των παιδιών.

Απαιτείται αλλαγή της σχολικής κουλτούρας

Η δρ Λιούις ανέφερε σχετικά ότι «οι υπάρχουσες προσεγγίσεις τείνουν να επικεντρώνονται μεμονωμένα στον κάθε μαθητή που μπορεί να εμφανίζει πρόβλημα ψυχικής υγείας. Ελπίζουμε το θέμα της σχολικής πίεσης να μεταφερθεί στο επίπεδο ολόκληρου του σχολείου αλλάζοντας τη σχολική κουλτούρα».

Οι περιορισμοί της μελέτης

Μάλιστα οι ερευνητές σημείωσαν ότι απαιτούνται νέες πιο επικαιροποιημένες μελέτες σχετικά με το θέμα, καθώς στη δική τους μελέτη οι συμμετέχοντες ήταν 15 ετών το 2006-2007 και έτσι τα ευρήματά τους δεν αντικατοπτρίζουν άλλες συνθήκες που μπορεί να έχουν επηρεάσει περαιτέρω την ψυχική υγεία των μαθητών όπως η πανδημία της COVID-19. Συμπλήρωσαν επίσης ότι η μελέτη τους ήταν μελέτη παρατήρησης και έτσι δεν μπορεί να αποδειχθεί σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ της σχολικής πίεσης και της επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας.

4 στους 5 με επιβάρυνση της ψυχικής υγείας λόγω σχολείου

Σχολιάζοντας τα ευρήματα η Τόλου Φασίνα-Αγιλάρα, κύρια εκπρόσωπος του φιλανθρωπικού ιδρύματος ψυχικής υγείας Mind ανέφερε ότι «η μελέτη του UCL υπογραμμίζει τη σημαντική βλάβη που μπορεί να προκαλέσει η σχολική πίεση στην ψυχική υγεία των παιδιών. Τα νέα ευρήματα υποστηρίζουν προηγούμενη μελέτη του Mind από την οποία είχε προκύψει ότι σχεδόν τέσσερα στα πέντε νέα παιδιά (78%) ανέφεραν ότι το σχολείο είχε καταστήσει χειρότερη την ψυχική υγεία τους. Στοιχεία σαν και αυτά δείχνουν γιατί πρέπει να πάρουμε στα σοβαρά τα αυξανόμενα ποσοστά προβλημάτων ψυχικής υγείας των νεαρών ατόμων και να διερευνήσουμε τις κοινωνικές, συναισθηματικές και οικονομικές πιέσεις που οδηγούν σε αυτές τις τάσεις. Κάτι τέτοιο είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των νεαρών ατόμων που παλεύουν με προβλήματα ψυχικής υγείας και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι νέοι θα έχουν την κατάλληλη υποστήριξη ώστε να ‘‘ανθίσουν’’».

Πηγή: Το Βήμα