Ο Τραμπ υπόσχεται να «σώσει» τους Ιρανούς – Οι επιλογές του και οι συνέπειές τους

Τις τελευταίες εβδομάδες, από την έναρξη των διαδηλώσεων στο Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει σε κάθε ευκαιρία ότι οι ΗΠΑ «είναι έτοιμες να βοηθήσουν» τους Ιρανούς. Και διαρκώς κραδαίνει την απειλή μιας στρατιωτικής επέμβασης. «Αν σκοτώσουν διαδηλωτές, θα αντιμετωπίσουν κόλαση», έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Με δεδομένο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή για τον βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν το καλοκαίρι, θα ήταν εύκολο να συμπεράνει κανείς ότι θα μπορούσε να κάνει κάτι ανάλογο τώρα. Τα πράγματα όμως δεν είναι καθόλου απλά –ακόμη και αν ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ενθαρρυνθεί από την επέμβαση στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο.

Ποια ήταν η επίδραση των απειλών Τραμπ στην καταστολή που υφίστανται. Την έκαναν χειρότερη ή λιγότερο σκληρή;

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Economist, οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ δεν έχουν πτοήσει την ηγεσία του Ιράν. Παρά το γεγονός ότι μια διαμαρτυρία για οικονομικούς λόγους εξελίσσεται σε μαζικές κινητοποιήσεις εναντίον της ιρανικής ηγεσίας.

Εκατοντάδες νεκροί – χιλιάδες συλλήψεις

Μέχρι στιγμής, οι νεκροί της καταστολής στο Ιράν έχουν ξεπεράσει τους 640 (σύμφωνα με ανεξάρτητες ΜΚΟ), ενώ ο φόβος είναι ότι αριθμούν ήδη μερικές χιλιάδες.

Συνεπώς, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι αντιμέτωπος με ένα πραγματικό δίλημμα. Ακόμη και αν θέλει να υλοποιήσει την απειλή του, οι επιλογές που έχει είναι περιορισμένες.

Οι ταραχές στο Ιράν δεν έχουν ηγεσία, ούτε οργανωτές. Επίσης, τα σώματα ασφαλείας παραμένουν πιστά στην πανίσχυρη θρησκευτική ηγεσία της χώρας. Συνεπώς, μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση μπορεί να έχει κάποια θετική επίδραση στην αντιπολίτευση, αλλά δεν θα μπορούσε να είναι αποφασιστική.

Επίσης, οι ιρανικές αρχές έχουν αποκλείσει τη χώρα από το εξωτερικό. Δεν υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, οι τηλεφωνικές γραμμές δεν συνδέονται και η διακοπή ρεύματος παραλύει τόσο τους διαδηλωτές όσο και την οικονομία της χώρας. Πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο να επιβεβαιωθεί ποια πληροφορία είναι αληθινή και ποια είναι fake news.

Ωστόσο, οι πληροφορίες που επιβεβαιώνονται περιγράφουν μια τραγική και οδυνηρή εικόνα. Τα νοσοκομεία είναι γεμάτα με τραυματίες και τα νεκροτομεία με σορούς.

Στενά περιθώρια

Όπως επισημαίνει ο Economist, πολίτες στο Ιράν θα αναρωτιούνται ποια ήταν η επίδραση των απειλών Τραμπ στην καταστολή που υφίστανται. Την έκαναν χειρότερη ή λιγότερο σκληρή;

Το βέβαιο είναι ότι όσο κυλάει ο χρόνος, ο Αμερικανός πρόεδρος πρέπει να αποφασίσει. Αν θέλει να έχουν κάποια αξία οι απειλές του. Οι συναντήσεις του με συμβούλους και στρατιωτικούς είναι αλλεπάλληλες. Αλλά οι επιλογές είναι περιορισμένες. Και οι συνέπειές τους εξίσου σοβαρές.

Τρεις επιλογές

Ο Economist εκτιμά ότι υπάρχουν τρεις επιλογές.

Η πρώτη –και η πιο ήπια- θα ήταν ένα συμβολικό χτύπημα κατά του καθεστώτος. Το οποίο ωστόσο θα μπορούσε να πυροδοτήσει μεγαλύτερες διαμαρτυρίες, τουλάχιστον για ένα διάστημα. Ή να γυρίσει εναντίον του Ντόναλντ Τραμπ. Διότι θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δεν σοβαρολογεί όταν απειλεί. Και αυτό θα ενίσχυε το ισλαμικό καθεστώς, που θα μπορούσε να προχωρήσει σε ακόμη σκληρότερη καταστολή.

Μια άλλη επιλογή θα μπορούσε να είναι ένα σοβαρό πλήγμα στο σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC). Της ισχυρής στρατιωτικής μονάδας που επιβάλλει τον νόμο στο Ιράν και ελέγχει όλο τον στρατό. Ωστόσο, επισημαίνει ο Economist, αν και ένα τέτοιο χτύπημα θα έδινε ώθηση στην αντιπολίτευση, δεν σημαίνει ότι θα ακύρωνε την καταστολή και τις δολοφονίες διαδηλωτών. Επίσης, θα μπορούσε να αυξήσει τον φόβο μεταξύ των πολιτών για τις συνέπειες της κατάρρευσης των πολιτικών δομών και της επικράτησης του χάους.

Η πιο «ριζοσπαστική» επιλογή για τον Ντόναλντ Τραμπ θα ήταν να στοχοποιηθούν ανώτερα στελέχη του καθεστώτος. Ακόμη και ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Θα μπορούσε να είναι μια επιχείρηση παρόμοια με αυτήν στη Βενεζουέλα. Αλλά αυτό στο Ιράν είναι πολύ περισσότερο δύσκολο –και επισφαλές. Θα μπορούσε επίσης να βομβαρδίσει αξιωματούχους από αέρος, όπως έκανε το Ισραήλ τον Ιούνιο. Και τα δύο, εάν επιτύχουν, σίγουρα θα επιβάλουν πολιτική αλλαγή. Με δεδομένο ότι το κίνημα διαμαρτυρίας δεν έχει ηγεσία, θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση. Και τότε κερδισμένοι θα είναι οι Φρουροί της Επανάστασης και οι πολιτικοί τους σύμμαχοι.

Επιπλέον, υπάρχουν και πρακτικοί περιορισμοί. Οι ΗΠΑ πιθανότατα θα δυσκολευτούν να διατηρήσουν μια παρατεταμένη εκστρατεία στο Ιράν. Δεν διαθέτουν αεροπλανοφόρα στον Περσικό Κόλπο. Διαθέτουν πολεμικά αεροσκάφη σε βάσεις σε όλη την περιοχή, αλλά οι χώρες υποδοχής ενδέχεται να μην επιτρέψουν τη χρήση τους.

Επίσης, τα κράτη του Κόλπου ανησυχούν τόσο για πιθανά αντίποινα όσο και για την προοπτική χάους στο Ιράν σε περίπτωση πτώσης του καθεστώτος. Ή ότι θα υποστούν τα αντίποινα της Τεχεράνης. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου στο Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγέρ Χαλίφα, έχει απειλήσει ότι οι περιφερειακές βάσεις της Αμερικής θα στοχοποιηθούν σε απάντηση σε οποιαδήποτε επίθεση. Επίσης, αναμένεται ότι το Ιράν θα πλήξει και το Ισραήλ.

Συνεπώς, σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει μια λιγότερο δραστική λύση. Π.χ. να στείλει τερματικά Starlink στο Ιράν. Ή να λάβει μέτρα για να αποτρέψει το Ιράν από το να κόβει τις συνδέσεις.

Η επανασύνδεση με τον υπόλοιπο κόσμο θα ήταν πολύτιμη και θα βοηθούσε τον κόσμο να μάθει τι πραγματικά συμβαίνει στο Ιράν.

Τα μαθήματα από το παρελθόν

Ακόμη και αν προσπαθήσουμε να διδαχθούμε από το παρελθόν, δεν θα είναι εύκολο.

Όταν οι ΗΠΑ και οι Δυτικοί σύμμαχοι επενέβησαν στη Λιβύη το 2011, η αντιπολίτευση στο καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι ήταν ήδη οπλισμένη. Και 15 χρόνια μετά, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε εμφύλιο πόλεμο.

Και το 2018, όταν ΗΠΑ, Βρετανία και Γαλλία βομβάρδισαν το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία, το έκαναν για να επιβάλουν την απαγόρευση της χρήσης χημικών όπλων. Αλλά δεν απέτρεψαν τα εγκλήματα εναντίον του λαού της Συρίας.

Ο στόχος του Ντόναλντ Τραμπ είναι ακόμη πιο δύσκολος.