Σκουλήκι της αβύσσου παράγει το κίτρινο που αγάπησαν ο Ρέμπραντ και ο Σεζάν

Ένα καναρινί σκουλήκι που ζει κοντά σε θερμοπηγές στον βυθό του Ειρηνικού είναι το πρώτο γνωστό είδος που παράγει σανδαράχη, μια ζωηρόχρωμη αλλά τοξική ουσία που χρησιμοποιούσαν ζωγράφοι όπως ο Σεζάν και ο Ρέμπραντ μέχρι τον 19^ο αιώνα.

Ο πολύχαιτος σκώληκας Paralvinella hessleri, ένα πλάσμα μήκους μερικών χιλιοστών με βράγχια σαν φτερά και στόμα γεμάτο πλοκάμια, είναι το μόνο ζώο που επιζεί στα πιο καυτά νερά των υδροθερμικών οπών της Τάφρου της Οκινάουα έξω από την Ιαπωνία.

Το νερό που αναβλύζει από τις οποίες είναι γεμάτο τοξικά σουλφίδια και αρσενικό. Η κίτρινη χρωστική, διαπιστώνει μελέτη που δημοσιεύεται στο PLoS Biology, πιθανότατα λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας: το σκουλήκι συσσωρεύει στο δέρμα και τα εσωτερικά του όργανα μικροσκοπικά σωματίδια αρσενικού, το οποίο αντιδρά με σουλφίδια και σχηματίζει τη λιγότερο τοξική σανδαράχη, η οποία καλύπτει σαν πανοπλία και προστατεύει το ζώο από το δηλητηριώδες περιβάλλον του.

Το ζωηρό χρώμα του σκουληκιού εξέπληξε τους ερευνητές:  «Για τα πλάσματα που ζουν στο απόλυτο σκοτάδι, η παραγωγή χρωστικών δεν δείχνει να έχει νόημα» σχολίασε στους New York Times ο Χάο Ουάνγκ της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Στο σκοτεινό περιβάλλον των υδροθερμικών οπών, τα περισσότερα ζώα είναι λευκά ή γκρίζα, αν και δεν λείπουν περιπτώσεις όπως οι γεωσκώληκες, οι οποίοι έχουν βαθύ κόκκινο χρώμα λόγω της αιμοσφαιρίνης που χρησιμοποιούν για τη μεταφορά οξυγόνου.

Αν και το P.hessleri είναι το μόνο ζώο που ενσωματώνει σουλφίδια του αρσενικού μέσα στα κύτταρά του, υπάρχουν και άλλα είδη που εξουδετερώνουν με παρόμοιους μηχανισμούς τοξίνες του περιβάλλοντός τους.

Ένα παράδειγμα, αναφέρει το περιοδικό Nature, είναι το θαλάσσιο σαλιγκάρι Chrysomallon squamiferum, το οποίο συμβιώνουν με βακτήρια που μετατρέπουν τα δηλητηριώδη σoυλφίδια σε θειούχο σίδηρο, ο οποίος σχηματίζει μια προστατευτική πανοπλία γύρω από το κέλυφος του μαλακίου.