Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2020
LIVE ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Κοροναϊός: Λεπτό προς λεπτό στο in.gr η εξάπλωση παγκοσμίως

29 Αυγούστου 1949 : Το τέλος του Εμφυλίου

Ο εμφύλιος πόλεμος έγινε μια μαύρη τρύπα στη μνήμη της ελληνικής κοινωνίας, ένα συλλογικό τραύμα που δεν μπόρεσε να μετατραπεί σε ιστορική μνήμη

29 Αυγούστου 1949 : Το τέλος του Εμφυλίου
Η επίσημη σιωπή για τον Εμφύλιο οφείλεται στο ότι είναι ένα βαθύτατα διαιρετικό γεγονός

Σαν σήμερα, ακριβώς πριν από εξήντα χρόνια, οι αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, μετά τις μάχες στο Βίτσι και τον Γράμμο, περνούσαν στο αλβανικό έδαφος.

Ο εμφύλιος πόλεμος τελείωνε, και μαζί έκλεινε η πιο κρίσιμη δεκαετία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Από το 1946 έως το 1949 η ελληνική κοινωνία βρέθηκε σε έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, το μέγεθος του οποίου μπορεί να γίνει αντιληπτό μέσα από τις τραγικές επιπτώσεις του: περίπου 40.000 στρατιώτες και αντάρτες έχασαν τη ζωή τους, περισσότεροι από 70.000 παιδιά και πρώην αντάρτες μετατράπηκαν σε πολιτικούς πρόσφυγες στις σοσιαλιστικές χώρες της Α. Ευρώπης, 700.000 αγρότες υποχρεώθηκαν από τον Στρατό να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, δεκάδες χιλιάδες αριστεροί εξορίστηκαν ή φυλακίστηκαν και 3.500 πολιτικοί κρατούμενοι εκτελέστηκαν έπειτα από αποφάσεις εκτάκτων στρατοδικείων.

Και ταυτόχρονα, καταστροφές χωριών, λεηλασίες, βιασμοί, βίαιη στρατολογία ανταρτών, ίδρυση στρατοπέδων μαζικού εγκλεισμού όπως της Μακρονήσου.

Η ελληνική κοινωνία και τα αμέσως προηγούμενα χρόνια, στη διάρκεια της Κατοχής, είχε βιώσει τα δεινά του πολέμου (πείνα, εμφύλιες συγκρούσεις, γερμανικά αντίποινα), αλλά την οδύνη είχε επικαλύψει η χαρά της απελευθέρωσης της χώρας.

Όταν τελείωσε ο εμφύλιος πόλεμος, τον Αύγουστο του 1949, ο πληθυσμός δεν βγήκε στους δρόμους να πανηγυρίσει ή να γιορτάσει όπως τον Οκτώβριο του 1944. Ούτε τα επόμενα χρόνια.

Ο εμφύλιος πόλεμος έγινε μια μαύρη τρύπα στη μνήμη της ελληνικής κοινωνίας, ένα συλλογικό τραύμα που δεν μπόρεσε να μετατραπεί σε ιστορική μνήμη.

Λίγα χρόνια μετά τη λήξη του, ο Εμφύλιος είχε εκλείψει από τον λόγο των δύο πρωταγωνιστών του. Το ενδιαφέρον είναι ότι για τον Εμφύλιο σιωπούσαν όχι μόνο οι ηττημένοι αλλά και, κάτι το οποίο δεν είναι διόλου αυτονόητο, οι νικητές.

Ενώ θα περίμενε κανείς ότι οι νικηφόρες μάχες θα μετασχηματίζονταν σε μνημονικούς τόπους και θα συγκροτούσαν την επίσημη μνήμη του Εμφυλίου κάτι τέτοιο δεν συνέβη, τουλάχιστον στον βαθμό που έγινε σε άλλες χώρες που γνώρισαν ανάλογα αιματηρούς εμφυλίους πολέμους.

Ανεγέρθηκαν ηρώα στις πλατείες των χωριών και των επαρχιακών πόλεων, αλλά δεν υπήρξε μνημείο μεγαλεπήβολο, αντίστοιχο με αυτό της «Κοιλάδας των Πεσόντων» της μετεμφυλιακής Ισπανίας.

Οι επετειακές τελετές για τη νίκη στον Γράμμο και το Βίτσι γρήγορα υποβαθμίστηκαν και η 29η Αυγούστου δεν έγινε εθνική εορτή, παρά μόνο στα χρόνια της απριλιανής δικτατορίας.

Το ίδιο σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, αλλά για άλλους λόγους, ισχύει για τους ηττημένους.

Μετά τη συντριπτική στρατιωτική ήττα και με το πλέγμα των απαγορεύσεων και περιορισμών που θεσμοθετήθηκε, η Αριστερά δεν μπορούσε να μιλήσει για τον Εμφύλιο.

Η λογοκρισία και η αυτολογοκρισία επέβαλαν στην Αριστερά τη σιωπή για τον Εμφύλιο.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.

Η μετεμφυλιακή Αριστερά υιοθέτησε το σύνθημα της «λήθης» του Εμφυλίου, ως αναγκαία προϋπόθεση για την κατάργηση των πολιτικών διακρίσεων και διώξεων, αλλά και τη θεμελίωση της δημοκρατίας.

Στην ίδια κατεύθυνση της «λήθης» των γεγονότων της δεκαετίας του 1940, παρά τις όποιες αντιφάσεις ή περιοδικές εξάρσεις, κινήθηκε και ο επίσημος λόγος της Δεξιάς την περίοδο 1950-1967.

Ο έλεγχος της πολιτικής εξουσίας επέτρεψε στη Δεξιά να μετατρέψει τον αντικομμουνισμό σε κρατική ιδεολογία (π.χ. η επίσημη καθιέρωση του όρου «συμμοριτοπόλεμος» για τον Εμφύλιο).

Ωστόσο, ο αντικομμουνισμός δεν αναφερόταν τόσο στο παρελθόν και τη βία του Δημοκρατικού Στρατού, αλλά στην πολιτική απειλή που συνιστούσε ο κομμουνισμός μεταπολεμικά για την Ελλάδα στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου, ενώ οι αναφορές στη δεκαετία του 1940 σχετίζονταν με τα Δεκεμβριανά παρά με την περίοδο 1946-1949.

Η επίσημη σιωπή για τον Εμφύλιο οφείλεται στο ότι είναι ένα βαθύτατα διαιρετικό γεγονός.

Η επίκληση του Εμφυλίου ανακαλούσε τραυματικές μνήμες, δημιουργούσε αποκλεισμούς, υπονόμευε την ενότητα του «έθνους» (ή του «λαού»), τα οποία τα κόμματα τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς ήθελαν να αποφύγουν.

*Το ανωτέρω άρθρο του καθηγητή Ιστορίας Πολυμέρη Βόγλη αναφορικά με τον ελληνικό Εμφύλιο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» στις 29 Αυγούστου 2009.

Γράψτε το σχόλιό σας

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ
Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: Θα βάλεις το όνομα θα βάλουμε το χρήμα
video
Media

Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: Θα βάλεις το όνομα θα βάλουμε το χρήμα

Οι νέες καταγγελίες-βόμβα Καλογρίτσα κατά Ν. Παππά και των εντολέων του • Πως ενεπλάκη η CCC, γιατί δέχθηκε να μπει «μπροστινός», πώς στράφηκαν σε Μαρινάκη, Κοντομηνά και τι έγιναν τα 3 εκατομμύρια • Μη φοβάσαι, εμείς θα παραμείνουμε τα «αφεντικά» τού έλεγαν

Γιατί βράβευσαν με χρυσό μετάλλιο αρουραίο – ήρωα;
Viral-Περίεργα

Γιατί βράβευσαν με χρυσό μετάλλιο αρουραίο – ήρωα;

Κατάγεται από την Τανζανία και εκπαιδεύτηκε του από τη βελγική ΜΚΟ Apopo, ειδική στην εκπαίδευση αρουραίων να εντοπίζουν νάρκες από τη δεκαετία του 1990. Χρειάζεται ένας ολόκληρος χρόνος εκπαίδευσης πριν τα ζώα... αποφοιτήσουν

Κατασκήνωση 5 αστέρων στην αθηναϊκή «Ριβιέρα»
MUST READ

Κατασκήνωση 5 αστέρων στην αθηναϊκή «Ριβιέρα»

«Πού θα βρίσκω αλεύρι στις 2 το πρωί;» – Χαμός στο twitter με το «λουκέτο» σε περίπτερα και μίνι μάρκετ
Viral-Περίεργα

«Πού θα βρίσκω αλεύρι στις 2 το πρωί;» – Χαμός στο twitter με το «λουκέτο» σε περίπτερα και μίνι μάρκετ

Στην απόφαση να κλείνουν τα περίπτερα, τα μίνι μάρκετ και οι κάβες από τα μεσάνυχτα μέχρι τις 5 το πρωί προχώρησε η κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τον συνωστισμό στις πλατείες και να περιορίσει την περεταίρω εξάπλωση του κοροναϊού στη χώρα μας

Στον αέρα τα σχέδια για το μεγαλύτερο μουσείο Πικάσο στον κόσμο
MUST READ

Στον αέρα τα σχέδια για το μεγαλύτερο μουσείο Πικάσο στον κόσμο

Τζον Κρασίνσκι: Είναι ο νέος «Captain America»;
Fizz

Τζον Κρασίνσκι: Είναι ο νέος «Captain America»;

Ωστόσο, ο Κρασίνσκι έφτασε στη διαδικασία, προχωρώντας σε audition προτού κερδίσει τον ρόλο ο Έβανς

Αθλητισμός και μνήμη «συμβαδίζουν»
MUST READ

Αθλητισμός και μνήμη «συμβαδίζουν»

Γουίλιαμ Φώκνερ : Καθώς ψυχορραγώ…
Πρόσωπα & Ιστορίες

Γουίλιαμ Φώκνερ : Καθώς ψυχορραγώ…

Ο νομπελίστας αμερικανός συγγραφέας Γουίλιαμ Φώκνερ (William Cuthbert Falkner) γεννήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 1897 στο Νιου Όλμπανι της πολιτείας του Μισισιπή

Η αξία των σνακ στο σχολείο
MUST READ

Η αξία των σνακ στο σχολείο

Σχόλια
Πρόσφατα Άρθρα Plus
Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: Θα βάλεις το όνομα θα βάλουμε το χρήμα
video
Media

Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: Θα βάλεις το όνομα θα βάλουμε το χρήμα

Οι νέες καταγγελίες-βόμβα Καλογρίτσα κατά Ν. Παππά και των εντολέων του • Πως ενεπλάκη η CCC, γιατί δέχθηκε να μπει «μπροστινός», πώς στράφηκαν σε Μαρινάκη, Κοντομηνά και τι έγιναν τα 3 εκατομμύρια • Μη φοβάσαι, εμείς θα παραμείνουμε τα «αφεντικά» τού έλεγαν

Γιατί βράβευσαν με χρυσό μετάλλιο αρουραίο – ήρωα;
Viral-Περίεργα

Γιατί βράβευσαν με χρυσό μετάλλιο αρουραίο – ήρωα;

Κατάγεται από την Τανζανία και εκπαιδεύτηκε του από τη βελγική ΜΚΟ Apopo, ειδική στην εκπαίδευση αρουραίων να εντοπίζουν νάρκες από τη δεκαετία του 1990. Χρειάζεται ένας ολόκληρος χρόνος εκπαίδευσης πριν τα ζώα... αποφοιτήσουν

Εικόνες – Σοκ: Γυναίκα καθαρίζει τα βρώμικα μαξιλάρια του συντρόφου της για πρώτη φορά σε 10 χρόνια
Viral-Περίεργα

Εικόνες – Σοκ: Γυναίκα καθαρίζει τα βρώμικα μαξιλάρια του συντρόφου της για πρώτη φορά σε 10 χρόνια

Παραδόξως, τα μαξιλάρια βγήκαν εντελώς λευκά - μια έντονη αντίθεση με τη σκούρα κίτρινη και καφέ απόχρωση που είχαν πριν από το πλύσιμο

«Πού θα βρίσκω αλεύρι στις 2 το πρωί;» – Χαμός στο twitter με το «λουκέτο» σε περίπτερα και μίνι μάρκετ
Viral-Περίεργα

«Πού θα βρίσκω αλεύρι στις 2 το πρωί;» – Χαμός στο twitter με το «λουκέτο» σε περίπτερα και μίνι μάρκετ

Στην απόφαση να κλείνουν τα περίπτερα, τα μίνι μάρκετ και οι κάβες από τα μεσάνυχτα μέχρι τις 5 το πρωί προχώρησε η κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τον συνωστισμό στις πλατείες και να περιορίσει την περεταίρω εξάπλωση του κοροναϊού στη χώρα μας

Αργεντινή: Σάλος με βουλευτή σε περιπτύξεις με τη σύζυγό του σε online σύσκεψη
Viral-Περίεργα

Σκάνδαλο στην Αργεντινή: Βουλευτής σε περιπτύξεις με τη σύζυγό του σε online σύσκεψη στη Βουλή

Ένας βουλευτής αποβλήθηκε γιατί στη διάρκεια τηλεδιάσκεψης εμφανίστηκε να κατεβάζει την μπλούζα της συντρόφου του και να της φιλάει το στήθος.

Τζον Κρασίνσκι: Είναι ο νέος «Captain America»;
Fizz

Τζον Κρασίνσκι: Είναι ο νέος «Captain America»;

Ωστόσο, ο Κρασίνσκι έφτασε στη διαδικασία, προχωρώντας σε audition προτού κερδίσει τον ρόλο ο Έβανς

Η φράση του Τσιτσιπά που ξεσήκωσε την εξέδρα του Αμβούργου
video
Viral-Περίεργα

Η φράση του Τσιτσιπά που ξεσήκωσε την εξέδρα του Αμβούργου

Στην επισήμανση που του έγινε πως προσπαθεί να μάθει γερμανικά και στην ατάκα του ότι το Αμβούργο είναι ίσως η πιο όμορφη πόλη στη Γερμανία, του ζητήθηκε να πει τι είναι αυτό που του αρέσει τόσο πολύ

Γουίλιαμ Φώκνερ : Καθώς ψυχορραγώ…
Πρόσωπα & Ιστορίες

Γουίλιαμ Φώκνερ : Καθώς ψυχορραγώ…

Ο νομπελίστας αμερικανός συγγραφέας Γουίλιαμ Φώκνερ (William Cuthbert Falkner) γεννήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 1897 στο Νιου Όλμπανι της πολιτείας του Μισισιπή

Η ζωή στο κέντρο της παλιάς Αθήνας – Πώς ήταν η οδός Πανεπιστημίου το 1953
Πρόσωπα & Ιστορίες

Η ζωή στο κέντρο της παλιάς Αθήνας – Πώς ήταν η οδός Πανεπιστημίου το 1953

Φωτογραφία ντοκουμέντο

Πόλη Χανίων : Σοκάκια και στιβανάδικα
Ιδέες για ταξίδια

Πόλη Χανίων : Σοκάκια και στιβανάδικα

Στις ιστορικές συνοικίες και τα μεγάλης καλλιτεχνικής και αισθητικής αξίας μνημεία της πόλης αποτυπώνονται η μακρά ιστορική διαδρομή και ο πολυπολιτισμικός χαρακτήρας της χανιώτικης κοινωνίας

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αλλάζει το σκηνικό του καιρού: Πού θα «χτυπήσει» η κακοκαιρία τις επόμενες ώρες
Ελλάδα

Αλλάζει το σκηνικό του καιρού: Πού θα «χτυπήσει» η κακοκαιρία τις επόμενες ώρες

Ουκρανία: Τουλάχιστον 25 οι νεκροί από την συντριβή αεροσκάφους – Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία
Κόσμος

Ουκρανία: Τουλάχιστον 25 οι νεκροί από την συντριβή αεροσκάφους – Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία

Η Γερμανία αδειάζει την Τουρκία : Μόνο για θαλάσσιες ζώνες ο διάλογος Αθήνας – Αγκυρας
Πολιτική

Η Γερμανία αδειάζει την Τουρκία : Μόνο για θαλάσσιες ζώνες ο διάλογος Αθήνας – Αγκυρας

Εξι… 5άστερες επενδύσεις αλλάζουν Αθήνα, Κέρκυρα, Σπάρτη, Τύρναβο και Ευρώτα
Οικονομία

Εξι… 5άστερες επενδύσεις αλλάζουν Αθήνα, Κέρκυρα, Σπάρτη, Τύρναβο και Ευρώτα

Η Επιτροπή Δεοντολογίας έδειξε το μέλλον της υπόθεσης-κατασκεύασμα…
Ποδόσφαιρο

Η Επιτροπή Δεοντολογίας έδειξε το μέλλον της υπόθεσης-κατασκεύασμα…

«Πονοκέφαλος» για τις Πρέσπες
Άποψη

«Πονοκέφαλος» για τις Πρέσπες

Νέο Δ.Σ. στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου
Πολιτισμός

Νέο Δ.Σ. στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου

Νέο Δ.Σ. στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου
Πολιτισμός

Νέο Δ.Σ. στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου

Η μεγάλη ανατροπή που φέρνει το 5G – «Εκρηξη» νέων εφαρμογών
Καινοτομία

Η μεγάλη ανατροπή που φέρνει το 5G – «Εκρηξη» νέων εφαρμογών

Renault Arkana: Στην ελίτ των coupe SUV
Αυτοκίνητο

Renault Arkana: Στην ελίτ των coupe SUV

Κοροναϊός : Παράλειψη κλινικών μελετών μπορεί να αποδειχθεί φονική για τις γυναίκες
Υγεία

Κοροναϊός : Παράλειψη κλινικών μελετών μπορεί να αποδειχθεί φονική για τις γυναίκες

Ζαν Πολ Γκοτιέ: Ντοκιμαντέρ για το αποχαιρετιστήριο ντεφιλέ του
LiFE

Ζαν Πολ Γκοτιέ: Ντοκιμαντέρ για το αποχαιρετιστήριο ντεφιλέ του

Αλλάζει το σκηνικό του καιρού: Πού θα «χτυπήσει» η κακοκαιρία τις επόμενες ώρες
Ελλάδα

Αλλάζει το σκηνικό του καιρού: Πού θα «χτυπήσει» η κακοκαιρία τις επόμενες ώρες

Πόλη Χανίων : Σοκάκια και στιβανάδικα
Ιδέες για ταξίδια

Πόλη Χανίων : Σοκάκια και στιβανάδικα

Το θαύμα του διαστημικού ταξιδιού πιο κοντά από ποτέ και ένας Έλληνας είναι πρωταγωνιστής
Συνεντεύξεις

Το θαύμα του διαστημικού ταξιδιού πιο κοντά από ποτέ και ένας Έλληνας είναι πρωταγωνιστής

Γουίλιαμ Φώκνερ : Καθώς ψυχορραγώ…
Πρόσωπα & Ιστορίες

Γουίλιαμ Φώκνερ : Καθώς ψυχορραγώ…

Γιατί βράβευσαν με χρυσό μετάλλιο αρουραίο – ήρωα;
Viral-Περίεργα

Γιατί βράβευσαν με χρυσό μετάλλιο αρουραίο – ήρωα;

Πόλη Χανίων : Σοκάκια και στιβανάδικα
Ιδέες για ταξίδια

Πόλη Χανίων : Σοκάκια και στιβανάδικα

Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: Θα βάλεις το όνομα θα βάλουμε το χρήμα
Media

Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: Θα βάλεις το όνομα θα βάλουμε το χρήμα

Το φετινό Oktoberfest θα είναι διαφορετικό από τα άλλα
Τα Νέα της Αγοράς

Το φετινό Oktoberfest θα είναι διαφορετικό από τα άλλα