38

Επί δεκαετίες οι Έλληνες αρχαιολόγοι υπομονετικά επιχειρούν να ανακατασκευάσουν τις τοιχογραφίες στο Ακρωτήρι της Θήρας, το εντυπωσιακό απομεινάρι ενός πολιτισμού που θάφτηκε στις ηφαιστειακές στάχτες πριν περίπου 3.500 χρόνια. Ο Ηράκλειος αυτός άθλος ίσως σύντομα βρει έναν πολύτιμο σύμμαχο χάρη σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα με την ονομασία «Γρίφος», το οποίο αναπτύσσουν επιστήμονες του Πανεπιστημίου Princeton των ΗΠΑ σε συνεργασία με αρχαιολόγους στην Ελλάδα.

H νέα τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να αλλάξει τον τρόπο της αρχαιολογικής έρευνας, δήλωσε στο ScienceDaily ο καθηγητής πληροφορικής του Princeton, Ντέηβιντ Ντόμπκιν. Η σχετική ερευνητική εργασία (με τη συμμετοχή των Ελλήνων αρχαιολόγων Χρήστου Ντούμα και Ανδρέα Βλαχόπουλου) παρουσιάστηκε τον Αύγουστο στο Λος Αντζελες, στο κορυφαίο ετήσιο συνέδριο στο χώρο των γραφικών ηλεκτρονικών υπολογιστών.

«Η νέα προσέγγιση πραγματικά κάνει τον υπολογιστή ερευνητικό συνεργάτη των αρχαιολόγων» δήλωσε ο Ντόμπκιν, που εμπνεύστηκε το έργο έπειτα από επίσκεψή του στη Σαντορίνη το 2006.

Η ανακατασκευή μιας τοιχογραφίας, ενός μωσαϊκού ή όποιου άλλου αντικειμένου αρχαιολογικής εκσκαφής αποτελούσε ανέκαθεν μια πρόκληση σαν τη συμπλήρωση ενός παζλ, αλλά πολύ πιο δύσκολη, καθώς το αρχικό αντικείμενο είναι συνήθως σπασμένο σε χιλιάδες μικρά κομμάτια, πολλά από τα οποία, με το πέρασμα των αιώνων, δεν έχουν πια καθορισμένο σχήμα ή χρώμα. Η συναρμολόγησή τους απαιτεί μεγάλη ανθρώπινη προσπάθεια και άπειρες δοκιμές μέχρι να ταιριάξουν.

Μέχρι σήμερα έχουν αναπτυχθεί βοηθητικά συστήματα υπολογιστών, για να αυτοματοποιήσουν ένα μέρος της διαδικασίας, τα οποία όμως θεωρούνται ακριβά, δύσχρηστα εν γένει και πρέπει να τα χρησιμοποιούν ειδικοί των υπολογιστών. Το νέο σύστημα του Princeton είναι πιο φθηνό, πιο εύχρηστο και σχεδιασμένο εξαρχής να χρησιμοποιείται από τους ίδιους τους αρχαιολόγους και τους συντηρητές. Χρησιμοποιεί ένα συνδυασμό ισχυρών αλγόριθμων και μιας μεθόδου επεξεργασίας ανάλογης με την παραδοσιακή των αρχαιολόγων.

Σύμφωνα με το βοηθό καθηγητή πληροφορικής του Princeton, Σίμον Ρουσίνκιεβιτς, «όταν το έργο ολοκληρωθεί, ο χρόνος ανακατασκευής ενός τοίχου θα μειωθεί από χρόνια σε μήνες. Θα απελευθερώσει τους αρχαιολόγους για άλλες πολύτιμες εργασίες». Η ομάδα του Princeton σχεδιάζει να εγκαταστήσει μόνιμα το σύστημα στο Ακρωτήρι της Θήρας φέτος το φθινόπωρο.

Τα θραύσματα αρχικά τοποθετούνται σε ένα κοινό επιτραπέζιο σαρωτή και σαρώνονται από διάφορες γωνίες. Στη συνέχεια οι επιφάνειές τους σαρώνονται με λέιζερ, ενώ βρίσκονται πάνω σε μια περιστρεφόμενη πλατφόρμα. Το λογισμικό του συστήματος αναλαμβάνει μετά να συνδυάσει τα δεδομένα του σαρωτή και του λέιζερ και να δημιουργήσει ένα τρισδιάστατο μοντέλο του θραύσματος.

Ένας συντηρητής, με την καθοδήγηση ενός αρχαιολόγου, μπορεί να μετρήσει μέχρι δέκα αντικείμενα την ώρα. Το σύστημα μόνο του αναλαμβάνει να ταιριάξει τα επιμέρους κομμάτια σαν αληθινός «εικονικός αρχαιολόγος».

Βέβαια, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές του Princeton, το σύστημά τους ποτέ δεν πρόκειται να αντικαταστήσει την εμπειρία, τη γνώση και τη διαίσθηση των πραγματικών αρχαιολόγων και συντηρητών.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδήσεις Σήμερα: