37

Στις 10 Μαΐου και ενώ το Παρίσι καιγόταν, οι πύλες του φεστιβάλ Κανών άνοιξαν κανονικά. Λίγες μέρες μετά Τρυφό και τα «πρωτοπαλίκαρά» από τη σκηνή της Σάλας Ζαν Κοκτό επέβαλαν τη διακοπή του.

του ΓΙΑΝΝΗ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ

Η ταραγμένη κατάσταση που είχε αναστατώσει τους δρόμους του Παρισιού δεν φάνηκε αρχικώς να επηρεάζει το επί δεκαετίες απόλυτο κινηματογραφικό γεγονός της άνοιξης, το Φεστιβάλ των Καννών. Σχεδόν πεισματικά, οι διοργανωτές του φεστιβάλ δεν είχαν ξεφύγει ρούπι από τις καθιερωμένες προετοιμασίες τους. Στις 10 Μαΐου, λες και βρίσκονταν μακριά από την τρέχουσα επικαιρότητα και ενώ το Παρίσι καιγόταν, οι πύλες του φεστιβάλ άνοιξαν κανονικά με την προβολή σε ανακαινισμένη κόπια της ταινίας του Βίκτορ Φλέμινγκ «Οσα παίρνει ο άνεμος». «Ολα δείχνουν ότι θα είναι ένα πολύ όμορφο φεστιβάλ. Ενδιαφέρον, ήρεμο και όχι ιδιαίτερα συναρπαστικό» είχε μάλιστα αναφέρει ο ανταποκριτής της βρετανικής «Guardian» λίγο προτού ανοίξει η αυλαία της διοργάνωσης.

Η πρώτη πράξη

Βέβαια, το φεστιβάλ είχε ήδη πάρει κάποια μέτρα προφύλαξης, για λόγους όμως που δεν είχαν σχέση με τα γεγονότα του Μαΐου στο Παρίσι. Για παράδειγμα, δύο ταινίες που σχετίζονταν με το Βιετνάμ, το «Tell me lies» του Πίτερ Μπρουκ και το «A face of war» του Γιουτζίν Σ. Τζόουνς, είχαν απορριφθεί από το πρόγραμμα διότι εκείνη την εποχή διεξάγονταν διαπραγματεύσεις στο Παρίσι ανάμεσα στους Αλγερινούς και στους Βορειοβιετναμέζους.

Δεν άργησε ωστόσο να έρθει η στιγμή που τα γεγονότα του Παρισιού αντήχησαν στην Κοτ Ντ Αζούρ. Στις 13 Μαΐου η Γαλλική Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου εξέδωσε ανακοίνωση ζητώντας από τους παρισταμένους να αντισταθούν κατά της «βίαιης καταπάτησης της πολιτισμικής ελευθερίας του έθνους, των παραδόσεων των πανεπιστημίων και των δημοκρατικών αρχών από την Αστυνομία». Οι κριτικοί απαίτησαν την αναστολή του φεστιβάλ, όμως ο τότε καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Φαβρ Λε Μπρετ αρνήθηκε με την αιτιολογία ότι οι ξένοι συμμετέχοντες στη διοργάνωση δεν μπορούσαν να εμπλακούν σε αμιγώς γαλλικές υποθέσεις. Ο Φαβρ Λε Μπρετ ήξερε επίσης ότι η διακοπή του φεστιβάλ θα είχε τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις γιατί θα δυσαρεστούσε τους αμερικανούς παραγωγούς που βρίσκονταν στην Κρουαζέτ για την προώθηση των προϊόντων τους. Αυτό που έκανε ήταν να ακυρώσει όλες τις ήδη προγραμματισμένες κοσμικές εκδηλώσεις.

Λίγο αργότερα η τότε κριτική επιτροπή του φεστιβάλ, αποτελούμενη ανάμεσα σε άλλους από τους Τέρενς Γιανγκ, Μόνικα Βίτι, Λουί Μαλ και Ρόμαν Πολάνσκι, παραιτήθηκε των υποχρεώσεών της με το σκεπτικό ότι είναι ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στα γεγονότα που έχουν φέρει τα πάνω κάτω στη Γαλλία. Σημειωτέον ότι ο Πολάνσκι, φρέσκος μετά την επιστροφή του από το Χόλιγουντ και την πρώτη εκεί ταινία του, «Το μωρό της Ρόζμαρι», ήταν ο μόνος που δεν ήθελε τη διακοπή του φεστιβάλ.

Διακοπή του φεστιβάλ

Ανθρωπος-«κλειδί» για την παντελή διακοπή του φεστιβάλ ήταν ο γάλλος σκηνοθέτης Φρανσουά Τρυφό, που όταν ήταν κριτικός θεωρούνταν το «κακό παιδί» των Καννών. Ο Τρυφό είχε ήδη λάβει μέρος στην επιτυχημένη εκστρατεία υπεράσπισης της Cinemateque στο Παρίσι. Στην επίτευξη του στόχου της διακοπής του φεστιβάλ συνέβαλε η δημιουργία μιας καινούργιας κινηματογραφικής οργάνωσης ονόματι Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Γαλλικού Κινηματογράφου που παρέπεμπε στη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της Γαλλικής Επανάστασης του 1789. Η οργάνωση δημιουργήθηκε από περισσότερους από 1.000 φοιτητές κινηματογράφου, μέλη κινηματογραφικών τεχνικών ενώσεων, καθώς επίσης σκηνοθέτες, κριτικούς και ηθοποιούς. Στόχος της οργάνωσης ήταν η ριζοσπαστική ανανέωση των θεσμών του γαλλικού κινηματογράφου. Μόνο που εκείνη τη στιγμή προτεραιότητα είχε το ρίξιμο της αυλαίας του Φεστιβάλ των Καννών.

Στις 18 του Μαΐου μια νεοσύστατη «επαναστατική» επιτροπή του φεστιβάλ, τα μέλη της οποίας ήταν ο Τρυφό, ο Μαλ, ο Ζαν Λυκ Γκοντάρ, ο Κλοντ Λελούς, ο Μίλος Φόρμαν και ο Πολάνσκι, αποφάσισε την κατάληψη του φεστιβάλ με στόχο την αναστολή του. Μέλη αυτής της επιτροπής, όπως ο Γκοντάρ, ο Λελούς και ο Τρυφό, μαζί με τους Αλέν Ρενέ και Κλοντ Μπερί είχαν ήδη δηλώσει εκρηκτικά την παρουσία τους στο φεστιβάλ με συνεντεύξεις Τύπου και λίφλετ κατά της απόφασης της κυβέρνησης για την απομάκρυνση του Ανρί Λανγκλουά από τη θέση του διευθυντή της Cinemateque του Παρισιού, που ήταν η πρώτη μεγάλη ταινιοθήκη σε όλον τον κόσμο. Ο Γκοντάρ δεν είχε αντίρρηση να γίνουν οι προβολές των ταινιών, χωρίς ωστόσο να δοθούν βραβεία.

Το κόλπο του Γκοντάρ

Το πρωί της 18ης Μαΐου στις Κάννες και ενώ η προβολή της ταινίας «Peppermint Frappe» του Κάρλος Σάουρα επρόκειτο να αρχίσει, ο Τρυφό και τα «πρωτοπαλίκαρά» του ανέβηκαν στη σκηνή της Σάλας Ζαν Κοκτό για τη συνέντευξη Τύπου που είχε διοργανώσει η επιτροπή υπεράσπισης της ταινιοθήκης. Ο Τρυφό διάβασε την επιστολή, στην οποία, εκτός των άλλων, αναφέρονταν τα εξής: «Καθετί με μια έστω ρανίδα αξιοπρέπειας και σημασίας έχει πάψει να λειτουργεί αυτή τη στιγμή στη Γαλλία. Δεν γνωρίζω πώς θα μπορούσε να γίνει γνωστό καθώς δεν υπάρχουν εφημερίδες, πρέπει πάντως πάση θυσία να γνωστοποιηθεί στους συμπατριώτες μας ότι το φεστιβάλ διεκόπη». Οπως και έγινε άλλωστε, αφού όμως προηγήθηκε μια «απειλή» που ανήκει στα πιο χαριτωμένα επεισόδια εκείνης της χρονιάς. Βλέποντας ότι παρ όλα όσα είχαν ειπωθεί μερικοί θεατές δεν εγκατέλειπαν κάποια αίθουσα, ο Γκοντάρ απείλησε ότι όσοι μείνουν θα υποχρεωθούν να παρακολουθήσουν όλες τις ταινίες που είχε ως τότε γυρίσει. Αποτέλεσμα; Το επόμενο κιόλας λεπτό, ο κόσμος όπου φύγει φύγει…

Οι εφετινές εκδηλώσεις

Τιμώντας την 40ή επέτειο από τη χρονιά που σημάδεψε την ιστορία του φεστιβάλ, οι Κάννες εφέτος διοργάνωσαν ένα ειδικό αφιέρωμα προβολής όλων των ταινιών που δεν παρουσιάστηκαν ποτέ εξαιτίας της διακοπής του φεστιβάλ του 1968. Ανάμεσα στις ταινίες αυτές θα βρούμε το «Peppermint Frappe» του Σάουρα, τις «24 ώρες από τη ζωή μιας γυναίκας» της Ντομινίκ Ντελούς, τις «Σκληρές μέρες του πολέμου» («The long days dying») του Πίτερ Κόλινσον, το «Σ αγαπώ, σ αγαπώ» («Je t aime, je t aime») του Αλέν Ρενέ, την «Αννα Καρένινα» του Αλεξάντρ Ζαρκί και τις «Δεκατρείς μέρες στη Γαλλία» («Treize jours en France») του Κλοντ Λελούς. Στις προβολές θα παραστούν όλοι οι επιζώντες σκηνοθέτες των ταινιών.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ

Ειδήσεις Σήμερα: