Νέο σκάνδαλο αρχαιοκαπηλίας με μοναδικά αντικείμενα σε μουσείο της Ατλάντα

38

Νέο σκάνδαλο Γκετί φαίνεται πως έρχεται στο φως με τρεις ελληνικές αρχαιότητες, όλες προϊόντα λαθρανασκαφής, που βρίσκονται παράνομα στις ΗΠΑ, στο Μουσείο Κάρλος της Ατλάντας.

Σύμφωνα με στοιχεία που αποκαλύπτει η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, πρόκειται για ένα μοναδικό μαρμάρινο άγαλμα ελληνιστικής περιόδου, μια σπάνια μινωική πήλινη σαρκοφάγο που σώζεται ακέραιη και έναν εξαιρετικό πίθο του 650-600 π.Χ. που έφτασε από «ελληνικό νησί», όπως αναφέρεται στην προθήκη του μουσείου.

Τα προϊόντα λαθρανασκαφής διακινήθηκαν από Έλληνες αρχαιοκάπηλους σε συνεργασία με ξένους μεσάζοντες, τα στοιχεία των οποίων βρίσκονται στη διάθεση των αρμόδιων αρχών.

Οι παράνομες συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν την τελευταία δεκαετία, που σημαίνει ότι τα τυχόν αδικήματα δεν έχουν παραγραφεί και ανοίγει ο δρόμος για μια ακόμη τεκμηριωμένη διεκδίκηση.

Το ιστορικό

Τέλη Γενάρη 2002, ο αστυνόμος Γληγόρης πήρε από πληροφοριοδότη του τρεις πολαρόιντ φωτογραφίες που απεικόνιζαν ένα σχεδόν ακέραιο γυναικείο άγαλμα. Οι αρχαιοκάπηλοι που το διακινούσαν ζητούσαν 300.000.000 δρχ. και ο διοικητής του τμήματος Αρχαιοκαπηλίας εμφανίστηκε ως αγοραστής.

Συνεργάτης του Γληγόρη ήρθε σε επαφή με τους αρχαιοκάπηλους και είδε το άγαλμα, που ήταν κρυμμένο σε στάνη κοντά στα Γιάννενα, όπου και βρέθηκε και το διακινούσε δασοπυροσβέστης που είχε επαφές με κυκλώματα αρχαιοκάπηλων στο εξωτερικό.

Όμως, η πολύ κακή ποιότητα των φωτογραφιών (μακρινή λήψη και θολή), αλλά και η επιφυλακτικότητα που έδειξαν οι αρχαιοκάπηλοι χάλασαν τη «δουλειά». Έτσι, το πολύτιμο άγαλμα, που είναι σμιλεμένο σε παριανό μάρμαρο άριστης ποιότητας, ξεχάστηκε.

Μεσολάβησε η επιχείρηση του υπουργείου Πολιτισμού για τον επαναπατρισμό των αρχαιοτήτων από το Μουσείο Γκετί και μόλις τον περασμένο μήνα, μια πληροφορία στον αστυνόμο Γληγόρη στην Αθήνα χτύπησε «καμπανάκι»: «Ψάξε στο Carlos Museum ένα άγαλμα κόρης, είναι κλεμμένο από την Ελλάδα πρόσφατα», του είπε η πηγή του .

Μια επίσκεψη στον δικτυακό τόπο του Μουσείου, όπου εμφανίζεται το ελληνιστικό άγαλμα (της Τερψιχόρης;) συντηρημένο και η αντιπαραβολή του με τις παλιές πολαρόιντ της «στάνης» δεν άφησαν καμία αμφιβολία για την ταύτιση στον αρχαιολόγο Χρήστο Τσιρογιάννη, που εξέτασε τα ντοκουμέντα.

Ήδη, οι έρευνες έχουν αποκαλύψει όλα τα ονόματα των Ελλήνων και των ξένων που το ανέσκαψαν παράνομα, το διακίνησαν και τελικά το πούλησαν το 2002 στο Μουσείο Κάρλος.

Οι Έλληνες αρχαιοκάπηλοι έχουν αρχίσει να καταθέτουν, ενώ τα στοιχεία είναι συντριπτικά και αναμένεται να εκκινήσει η διαδικασία διεκδίκησης του αγάλματος από την πολιτεία.
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται και η έρευνα για τις άλλες δύο αρχαιότητες, καθώς ο αρχαιολόγος Χρ.Τσιρογιάννης ταύτισε τον πίθο και τη μινωική σαρκοφάγο με τις φωτογραφίες πολαρόιντ αρχαιοκαπήλων.

Ο πίθος (560-600 π.Χ.), προϊόν λαθρανασκαφής από τη Ρόδο, αγοράστηκε από το Μουσείο το 2003 μέσω Ιταλού αρχαιοκάπηλου που συνεργαζόταν με σπείρα Ελλήνων.

Στο κατασχεμένο από τους καραμπινιέρους αρχείο του Ιταλού μαφιόζου βρέθηκαν πέντε φωτογραφίες του συγκεκριμένου πίθου, στοιχείο που αποδεικνύει τη λαθραία του προέλευση, καθώς και σημειώσεις για τους έλληνες συνεργάτες του.

Ανάλογο αποδεικτικό φωτογραφικό υλικό εντοπίστηκε από τις αρχές και για τη σπάνια, πήλινη και ζωγραφισμένη μινωική σαρκοφάγο (με αρχική χρήση της ως λουτήρα και συνόδευε τον νεκρό στον τάφο του) με στοιχεία αγοράς το έτος 2002.

Γ.Βουλγαράκης: Έφυγαν παράνομα από τη χώρα

Ο υπουργός Πολιτισμού Γιώργος Βουλγαράκης δήλωσε ότι στο υπουργείο «γίνεται μια συστηματική προσπάθεια για την καταγραφή των αρχαίων αντικειμένων που έχουν φύγει από τη χώρα με παράνομο τρόπο, και τη διεκδίκησή τους, στον βαθμό που υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία τα οποία να μας επιτρέπουν να τελεσφορήσει αυτή η διαδικασία.»

»Οι συγκεκριμένες αρχαιότητες εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο. Εδώ και πάρα πολύ καιρό είναι στο στόχαστρο του ΥΠ.ΠΟ αλλά και των διωκτικών αρχών και μέσα στις διαδικασίες αυτές έχουν υπάρξει προπαρασκευαστικές ενέργειες, προκειμένου να διεκδικηθούν και να επαναπατριστούν.»

»Πρόκειται για πολύ σπουδαία ευρήματα τα οποία με παράνομο τρόπο έχουν εξαχθεί από τη χώρα και υπάρχουν τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία μπορούν να τεκμηριώσουν τη διεκδίκησή μας.»

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ