Με διστακτικά βήματα βελτιώνεται η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα

28

Η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα παρουσίασε το 2005 ποσοτική και ποιοτική βελτίωση, αλλά οι βασικές διαρθρωτικές αδυναμίες παραμένουν. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης του ΙΟΒΕ με θέμα Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2005-2006 που παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, παρουσία του υπουργού Ανάπτυξης Δημήτρη Σιούφα.

Το 2005 το 17% του πληθυσμού της Ελλάδας ηλικίας 18-64 (πάνω από 1,1 εκατ. άτομα) σχετίζεται με κάποιου τύπου επιχειρηματική δραστηριότητα. Το ποσοστό αυτό είναι το τρίτο υψηλότερο στην Ευρώπη. Από αυτούς, 700.000 περίπου ήταν καθιερωμένοι επιχειρηματίες και οι υπόλοιποι (6,5 του συνόλου) ήταν στα αρχικά στάδια έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας (νέοι ή επίδοξοι επιχειρηματίες). Τέλος, ένα 3% του πληθυσμού ανέστειλε το 2005 την επιχειρηματική του δραστηριότητα. Σύμφωνα με τους ορισμούς της έρευνας, στην επιχειρηματική δραστηριότητα περιλαμβάνεται και η αυτοαπασχόληση.

Η επιχειρηματικότητα ανάγκης μειώνεται σταθερά, καθώς όλο και περισσότεροι Ελληνες στρέφονται προς την επιχειρηματική δράση για να εκμεταλλευθούν μια διαφαινόμενη ευκαιρία και λιγότεροι είναι αυτοί που το κάνουν από ανάγκη: Μόνο το 14,2% των νέων ή επίδοξων επιχειρηματιών δηλώνει ότι αναγκάστηκε να προσφύγει στην επιχειρηματική δράση επειδή δεν είχε άλλες επιλογές εργασίας. Το 2004 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν διπλάσιο και το 2003 σχεδόν 40%. Η εξέλιξη αυτή, κατά το ΙΟΒΕ, υποδηλώνει μια ποιοτική βελτίωση της νέας επιχειρηματικότητας.

Για τρίτο κατά σειρά χρόνο η Ελλάδα καταγράφει υψηλά ποσοστά νέων εγχειρημάτων που έχουν ως τελικό πελάτη τον καταναλωτή. Το εύρημα αυτό -κατά την έκθεση- επιβεβαιώνει την «ρηχότητα» της νέας επιχειρηματικότητας, το γεγονός δηλαδή ότι αυτή δεν εκδηλώνεται σε ολόκληρη την «αλυσίδα αξίας», αλλά μόνο στον έσχατο κρίκο: το 70% των νέων εγχειρημάτων έχουν αυτό τον προσανατολισμό, ποσοστό που είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη και το τρίτο υψηλότερο στο σύνολο των 35 χωρών της παγκόσμιας έρευνας.

Οι αδυναμίες

Από τις τρεις έρευνες που έχουν μέχρι σήμερα διεξαχθεί (2003, 2004, 2005), προέκυψαν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά-αδυναμίες. Τα προβλήματα που επισημαίνονται, είναι:

1) Η εκτίμηση ότι σπανίζουν οι επιχειρηματικές ευκαιρίες: Την ίδια στιγμή που η πλειοψηφία των Ελλήνων επιχειρηματιών δηλώνουν ότι κινητοποιούνται για την εκμετάλευση μιας ευκαιρίας, δηλώνουν επίσης ότι δεν «βλέπουν» σημαντικές ευκαιρίες γύρω τους. Την τελευταία τριετία το ποσοστό εκείνων που απαντούν ότι το επόμενο εξάμηνο θα υπάρξουν καλές ευκαιρίες για την ίδρυση μιας επιχείρησης στην περιοχή τους, βαίνει σταθερά μειούμενο.

Ενα άτομο αντιλαμβάνεται περισσότερες ευκαιρίες, όσο ευκολότερη θεωρεί ότι είναι η εκμετάλλευσή τους. Αρα, η μείωση των εμποδίων που αντιμετωπίζει η έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ελλάδα και η απλούστευση των σχετικών διαδικασιών θα οδηγήσει στην αντίληψη και εκμετάλευση περισσότερων ευκαιριών.

2) Ο προσανατολισμός των νέων εγχειρημάτων προς την τελική κατανάλωση: Η Ελλάδα καταγράφει σταθερά στην τελευταία τριετία το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρώπη νέων εγχειρημάτων που έχουν ως αντικείμενο την παροχή προϊόντων και υπηρεσιών προς τον τελικό καταναλωτή. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες που σήμερα ξεκινούν, μάλλον αναπαράγουν, αντί να μεταβάλλουν, την τομεακή κατανομή της επιχειρηματικότητας στην ελληνική οικονομία. Οι διαπιστώσεις αυτές -κατά το ΙΟΒΕ- υποδηλώνουν ότι το ζητούμενο προς ενθάρρυνση είναι η αναβάθμιση της σχέσης ανάμεσα σε μικρομεσαίες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις, με τις τελευταίες να αποτελούν πελάτες των πρώτων. Το πρόβλημα είναι το άνοιγμα των επιχειρηματικών οριζόντων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στην παροχή υπηρεσιών προς τις μεγαλύτερες.

3) Ο κεντρικός ρόλος της οικογένειας στη χρηματοδότηση νέων εγχειρημάτων: Όπως και σε όλες τις χώρες, το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων που απαιτούνται για την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας προέρχεται από την αποταμίευση του ίδιου του επιχειρηματία. Το υπόλοιπο προέρχεται κυρίως από την οικογένειά του, ενώ ένα μικρότερο μέρος από τραπεζικό δανεισμό και κρατικές ενισχύσεις.

4) Ο μεγάλος φόβος της αποτυχίας: Παρά τη μεγάλη τους αυτοπεποίθηση, οι Ελληνες καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη ως προς το φόβο της αποτυχίας και δηλώνουν ότι ο φόβος αυτός θα τους απέτρεπε από το να ξεκινήσουν επιχειρηματική δραστηριότητα. Η ελληνική «πρωτιά» στο φόβο της αποτυχίας -κατά την έκθεση- ενέχει ένα κίνδυνο για την ελληνική οικονομία: τα νέα εγχειρήματα που αναδύονται, να είναι λιγότερο τολμηρά και καινοτόμα, ικανά να ανανεώνουν και να αναβαθμίζουν το παραγωγικό δυναμικό σε σύγκριση με άλλες χώρες.

5) Η αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος: Σε όλη την προηγούμενη τριετία, η σχέση του εκπαιδευτικού συστήματος με την επιχειρηματικότητα αναδεικνύεται ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα. Το πρόβλημα διαχέεται σε όλες τις βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος, εκδηλώνεται όμως ιδιαίτερα στο επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, παρά τις βελτιώσεις που υπάρχουν.

6) Η αμφίθυμη στάση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην επιχειρηματικότητα: Οι Ελληνες θεωρούν την επιχειρηματική σταδιοδρομία ως κοινωνικά αποδεκτή επαγγελματική επιλογή, ταυτόχρονα όμως θεωρούν ότι η ελληνική κοινωνία απεχθάνεται μεγάλες διαφορές στα επίπεδα εισοδήματος ενώ τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ελάχιστα προβάλλουν επιτυχημένες επιχειρηματικές ιστορίες. Επιθυμούν και σχεδιάζουν να ακολουθήσουν επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά δεν βλέπουν γύρω τους σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες. Εχουν μεγάλη εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζονται ως παγκόσμιοι πρωταθλητές στον φόβο της αποτυχίας.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ