Casanova, Il – Κριτική

Η κυκλοφορία μιας ταινίας του Φεντερίκο Φελίνι σε μορφή που ο καθένας μπορεί να τη βρει και να την παρακολουθήσει αποτελεί από μόνη της καλή είδηση· ακόμη και αν πρόκειται για μία από τις πιο αδύναμες -ή καλύτερα λιγότερο αγαπητές- δημιουργίες του. Ο «Καζανόβας» είναι η κατά Φελίνι ανάγνωση των περιπετειών του μεγάλου γυναικοκατακτητή, όπως αυτές εξιστορούνται στο αυτοβιογραφικό αφήγημα του ήρωα. Ο ίδιος ο Φελίνι αναφέρει σε συνέντευξή του ότι, όταν διάβασε το βιβλίο, ένιωσε το απόλυτο κενό. Εκεί όπου οι περισσότεροι αναγνώστες βρήκαν μια συναρπαστική ζωή, γεμάτη με πιπεράτες περιπέτειες, εκείνος είδε μια ξερή και αγχωτική καταχώριση στοιχείων, γραμμένη από το χέρι ενός σχολαστικού στατιστικολόγου. Έτσι, πιστός στα αισθήματά του απέναντι στον ήρωα, έφτιαξε μια ταινία από την οποία απουσιάζουν το συναίσθημα, η συγκίνηση, ακόμη και η πάσης φύσεως ιδεολογία. Μια ταινία που διακατέχεται μόνο από την αγχωτική αναζήτηση της τέλειας γυναίκας. Και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι στο τέλος ο Καζανόβας ανακαλύπτει το ιδανικό του στο ξύλινο πρόσωπο μιας μηχανικής κούκλας.
Η υπόθεση της ταινίας ξεκινά στη Βενετία του 18ου αιώνα, όπου ο Τζάκομο Καζανόβα συλλαμβάνεται σαν αιρετικός και φυλακίζεται. Στο κελί του αναπολεί κάποιες από τις περιπέτειές του μέχρις ότου καταφέρνει να δραπετεύσει και να αρχίσει την ανά την Ευρώπη περιπλάνησή του. Θεωρεί τον εαυτό του άνθρωπο των γραμμάτων και προσκολλάται στις αυλές των ευγενών εκλιπαρώντας να του δοθεί μια ευκαιρία για να αποδείξει τις ικανότητές του στις επιστήμες. Όλοι όμως τον αντιμετωπίζουν σαν ένα ανέκδοτο, σαν ένα γραφικό τύπο, που το μόνο που έχει να προσφέρει είναι η φήμη του ως εραστή. Οι γυναίκες τον χρησιμοποιούν. Εκμεταλλεύονται τις ικανότητές του στο σεξ και έπειτα τον εγκαταλείπουν. Ύστερα από αρκετές φελινικής έμπνευσης και αισθητικής περιπέτειες, ο Καζανόβας αρχίζει να βλέπει το φάσμα του γήρατος να πλησιάζει. Και ως γνωστόν «ου γαρ έρχεται μόνον». Στο τέλος, γέρος πια και έχοντας χάσει την ικανότητα που τον είχε κάνει διάσημο, μετατρέπεται σε περίγελο και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να ονειρεύεται τα περασμένα μεγαλεία.
Η ατμόσφαιρα που οραματίστηκε ο Φελίνι αποτυπώθηκε χάρη κυρίως στα γιγάντια, γυμνά και πλήρως αντιρρεαλιστικά σκηνικά που στήθηκαν για τις ανάγκες της ταινίας στα στούντιο της Τσινετσιτά. Τα κοστούμια τονίζουν ακόμη περισσότερο την αίσθηση της παρακμής, ενώ το παζλ ολοκληρώνεται από τις συνήθεις στο έργο του Φελίνι, εντυπωσιακές φυσιογνωμίες ηθοποιών και κομπάρσων, με προεξέχουσα φυσικά εκείνη του σπουδαίου Ντόναλντ Σάδερλαντ στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η ελληνική έκδοση DVD που κυκλοφόρησε πρόσφατα αναπαράγει μια συντομευμένη βερσιόν της ταινίας. Κατά τα άλλα, δεν διεκδικεί δάφνες ποιότητας. Στον ήχο έχει διατηρηθεί η αυθεντική μονοφωνική μπάντα, ενώ η εικόνα μάς φάνηκε ελαφρώς παραμορφωμένη και η εξήγηση ίσως βρίσκεται στο ότι, σύμφωνα με ποικίλες πηγές, οι αυθεντικές αναλογίες του κάδρου ήταν στενότερες από το 2,35:1 που διαθέτει η παρούσα έκδοση. Ακόμη υπάρχει μόνο η αγγλόφωνη εκδοχή, κάτι όμως που στη συγκεκριμένη ταινία δεν ενοχλεί και τόσο, αφού ούτως ή άλλως ο Φελίνι γύριζε πάντα τις σκηνές χωρίς ήχο και ντούμπλαριζε εκ των υστέρων τις ατάκες.