Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Νότιας Κορέας (NIS), η έφηβη κόρη του Κιμ Γιονγκ Ουν, Κιμ Τζου Αέ είναι η πιθανότερη διάδοχος του καθεστώτος του Κιμ Γιονγκ Ουν. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν το καθεστώς σκοπεύει να εγκαταστήσει μια γυναίκα ανώτατη ηγέτιδα, αλλά πώς σχεδιάζει να νομιμοποιήσει αυτή τη μετάβαση μέσα σε μια έντονα φαινομενικά πατριαρχική πλην συντηρητική κοινωνία.

Η απάντηση σύμφωνα με τον σύμβουλος της Εθνοσυνέλευσης της Νότιας Κορέας Donggak Heo βρίσκεται σε μια εκστρατεία μυθοπλασίας, γλωσσικής και οπτικής χειραγώγησης και μητρικής πολιτικής δεινότητας, που αντλείται από τη μακρόχρονη συγχώνευση δυναστικού συμβολισμού και θεοποιημένης μητρικής ηγεσίας από το καθεστώς.

Η πρώτη εμφάνιση της 13χρονης Κιμ Τζου Αέ, ήταν στα τέλη του 2022 σε χώρο εκτόξευσης βαλλιστικού πυραύλου που συνδέθηκε συμβολικά με την πυρηνική αποτροπή του έθνους.

Το καθεστώς τη μετατρέπει από προστατευόμενη κληρονόμο σε εκκολαπτόμενη διοικήτρια, εντάσσοντάς τη στον αμυντικό μηχανισμό του κράτους.

«Η πρώιμη δημόσια εμφάνιση της Κιμ Τζου Αέ υποδηλώνει μια άνευ προηγουμένου επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος διαδοχής, πιθανότατα λόγω των αναφερόμενων ανησυχιών για την υγεία του Κιμ Γιονγκ Ουν» σημειώνει σε ανάλυσή του στο περιοδικό Foreign Policy.

«Ίσως ακόμη σημαντικότερα, όμως, το φύλο της Κιμ Τζου Αέ απαιτεί μεγαλύτερη περίοδο προετοιμασίας για να ξεπεραστούν οι εγγενείς προκαταλήψεις μιας ανδροκρατούμενης στρατιωτικής ιεραρχίας. Ξεκινώντας νωρίς, το καθεστώς εξασφαλίζει για τον εαυτό του χρόνια ώστε να κανονικοποιήσει την εικόνα της και να εδραιώσει την εξουσία της πολύ πριν από την τελική μεταβίβαση της εξουσίας».

Το καθεστώς έχει επίσης σηματοδοτήσει την εξουσία της Κιμ Τζου Αέ χρησιμοποιώντας μια αλληλουχία τιμητικών προσφωνήσεων. Κατά την πρώτη της εμφάνιση το 2022, τα κρατικά μέσα την ανέφεραν ως saranghaneun jajebun («αγαπημένο παιδί»). Αυτό σύντομα αναβαθμίστηκε σε jongyeonghaneun jajebun («σεβαστό παιδί»), μια μετάβαση που αντικατόπτριζε την ανάδειξη του Κιμ Γιονγκ Ουν από cheongnyeon daejang («νεαρό στρατηγό») σε jongyeonghaneun dongji («σεβαστό σύντροφο»). Στις αρχές του 2024, ο όρος hyangdo («καθοδήγηση») εφαρμόστηκε στην Κιμ Τζου Αέ.

Γιατί όχι γιό;

Γιατί όμως o Κιμ Γιονγκ Ουν να επιλέξει ένα κορίτσι, από τη στιγμή που σύμφωνα με τις μυστικές υπηρεσίες της Νότιας Κορέας έχει 3 παιδιά;

H NIS εκτίμησε πρόσφατα ότι θα ήταν πρακτικά αδύνατο να αποκρυφθεί ένας τέτοιος γιος αν βρισκόταν στο εξωτερικό — και κανένας μεγαλύτερος γιος δεν έχει αναγνωριστεί ποτέ επίσημα από το καθεστώς ούτε έχει εμφανιστεί στα κρατικά μέσα.

Ακόμη κι αν υπάρχει μεγαλύτερος γιος, η παράκαμψη ενός πρωτότοκου αρσενικού δεν είναι καθόλου άνευ προηγουμένου ούτε στην ιστορία της Ανατολικής Ασίας ούτε στο εγχειρίδιο της οικογένειας Κιμ, σημειώνει ο Νοτιοκορεάτης ειδικός.

Ο Κιμ Γιονγκ Ουν προτιμά την έφηβη κόρη του αντί της μικρότερης και έμπειρης αδελφής του Κιμ Γιο Τζονγκ για τη διαδοχή γιατί, όπως αναφέρει η ανάλυση του Foreign Policy, αν και η Γιο Τζονγκ μοιράζεται αυτή τη γραμμή αίματος, η μεταβίβαση της εξουσίας οριζόντια σε αδελφό ή αδελφή θα δημιουργούσε ανταγωνιστικούς κλάδους της οικογένειας και θα ανέκοπτε τη γενεακή πρόοδο του καθεστώτος.

Η γραμμή αίματος στη Βόρεια Κορέα, σύμφωνα με τον ειδικό, υπαγορεύει επομένως αυστηρή κάθετη κληρονομική διαδοχή -τη μεταβίβαση της απόλυτης εξουσίας απευθείας από τον ανώτατο ηγέτη στο δικό του τέκνο- ώστε να διατηρηθεί η αποκλειστική καθαρότητα του κύριου κλάδου.

Διαχείριση κινδύνου

Η επιλογή της Κιμ Τζου Αέ αντανακλά επίσης μια ευρύτερη στρατηγική διαχείρισης κινδύνου.

«Σε άκρως προσωποπαγή αυταρχικά καθεστώτα, η ονομασία διαδόχου συχνά ενέχει τον κίνδυνο πρόωρης συγκέντρωσης ισχύος και κατακερματισμού των ελίτ, καθώς ανταγωνιστικά δίκτυα πατρωνίας συσπειρώνονται γύρω από τον νέο κληρονόμο. Ένας ανήλικος διάδοχος πλήρως εξαρτημένος από τον εν ενεργεία ηγέτη μετριάζει αυτή την απειλή· σε αντίθεση με τη θεία της, η οποία έχει καλλιεργήσει εκτεταμένα δίκτυα μέσα στον κομματικό μηχανισμό, η Κιμ Τζου Αέ θα αναλάβει τον ρόλο της χωρίς ανεξάρτητη φατριακή βάση, διασφαλίζοντας ότι δεν αποτελεί άμεση πρόκληση για την απόλυτη εξουσία του πατέρα της» εξηγεί ο Donggak Heo.

Μητρικό καθεστώς;

Υπάρχει όμως και μια ιδεολογική εξήγηση για την επιλογή γυναίκας, συνεχίζει Νοτιοκορεάτης ειδικός. Πέραν του τι αναφέρει η δυτική προπαγάνδα, «στην πραγματικότητα, μια βαθύτερη εξέταση της εγχώριας [βορειοκορεατικής] προπαγάνδας αποκαλύπτει ότι το καθεστώς έχει εδώ και καιρό συνδυάσει την πατριαρχική ιεραρχία με μητρικό συμβολισμό».

Σύμφωνα με τον B.R. Myers η Βόρεια Κορέα λειτουργεί ως «μητρικό καθεστώς» που βρεφοποιεί τον πληθυσμό της για να διασφαλίσει απόλυτη συναισθηματική αφοσίωση, καλλιεργώντας μια σχέση διαρκούς, παιδικής εξάρτησης από την αυτοθυσιαστική φροντίδα του ηγέτη. Η ανδρογυνία του γονεϊκού ηγέτη καθιστά επομένως την έννοια της ανώτατης ηγεσίας πιο ευέλικτη.

«Ο Κιμ Γιονγκ Ουν έχει διατηρήσει αυτή την εικόνα, κλαίγοντας κατά τη διάρκεια στρατιωτικών παρελάσεων και δημόσιων ομιλιών και επιδεικνύοντας την ενσυναισθητική θλίψη που αναμένεται από τον ηγέτη ενός μητρικού καθεστώτος» υπογραμμίζει ο Donggak Heo, τονίζοντας πως «τα κρατικά μέσα αναδεικνύουν τη σωματική του τρυφερότητα και την αγωνία του για την καθημερινή ζωή του λαού. Προβάλλοντας συστηματικά αυτή τη συναισθηματική οδύνη, ο Κιμ εδραιώνει την εικόνα του τόσο ως ανώτατου διοικητή όσο και ως αυτοθυσιαστικού φροντιστή του έθνους».

Κόντρα στη γραφειοκρατία

Το καθεστώς πρέπει ακόμη να υπερβεί τη γραφειοκρατική και θεσμική αδράνεια μιας ανδροκρατούμενης στρατιωτικής ελίτ. Για να το επιτύχει αυτό, το καθεστώς απο-φυλοποιεί την πολιτική ταυτότητα της Κιμ Τζου Αέ. Σχεδόν ποτέ δεν παρουσιάζεται με παραδοσιακά θηλυκό ή λεπτεπίλεπτο τρόπο, αντιθέτως, φορά συχνά μακριές, σκούρες δερμάτινες καμπαρντίνες.

Η ενδυμασία, η στάση και η συμπεριφορά της στις δημόσιες εμφανίσεις μιμούνται στενά την επιβλητική στάση του πατέρα της, ο οποίος τη μεταχειρίζεται δημόσια ως ισότιμη υπό εκπαίδευση και όχι ως υφιστάμενη. Περπατούν ώμο με ώμο κατά την επιθεώρηση στρατευμάτων, και η Κιμ Τζου Αέ τοποθετείται συχνά στο κέντρο των επίσημων φωτογραφιών — λαμβάνοντας ακόμη και τους χαιρετισμούς ανώτερων αξιωματικών και υποκλίσεις από τη θεία της.

«Τα θολά όρια ανάμεσα σε πατέρα και κόρη τοποθετούν την Κιμ Τζου Αέ ως άμεσο φορέα του ιερού επαναστατικού πνεύματος, αναγκάζοντας τις ελίτ να τη βλέπουν μέσα από το πρίσμα της απόλυτης εξουσίας και της συνέχειας της γραμμής αίματος — και ανυψώνοντάς τη πέρα από τη σφαίρα των συνηθισμένων ανθρώπινων περιορισμών φύλου, στη σφαίρα του θείου» σημειώνει ο Donggak Heo.

Η Πιονγκγιάνγκ φαίνεται να αντιμετωπίζει τη γραμμή αίματος του Παεκτού ως ιερή, υπερβατική ως προς το φύλο οντότητα, την οποία οι Βορειοκορεάτες στρατηγοί δεν μπορούν να αμφισβητήσουν ανοιχτά τη ζωντανή ενσάρκωση της κληρονομιάς του Παεκτού. Η ιερότητα της γενεαλογίας των Κιμ υπερισχύει έτσι όλων των άλλων κοινωνικών συμβολαίων: το να αντιταχθεί κανείς στην Κιμ Τζου Αέ ισοδυναμεί με αντίθεση στη θεϊκή τάξη.

Η ανάδειξη της Κιμ Τζου Αέ σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη εξέλιξη στο βορειοκορεατικό καθεστώς καθώς επιχειρεί την πρώτη δυναστική διαδοχή με γυναίκα στη σύγχρονη ιστορία. Η ραγδαία άνοδλός της δείχνει ότι το ένστικτο επιβίωσης και απόλυτου ελέγχου της δυναστείας Κιμ υπερισχύει ακόμη και των βαθύτερων πατριαρχικών δομών εξουσίας — καθιστώντας τη διαδοχή της όχι απλώς πιθανή, αλλά στρατηγικά αναπόφευκτη, καταλήγει ο νοτιοκορεάτης ειδικός.