Το καλοκαίρι έχει μια απόλυτα ταυτισμένη, παγκόσμια γεύση: αυτή του παγωτού. Είτε πρόκειται για μια απλή μπάλα βανίλιας σε χωνάκι που λιώνει στο χέρι, είτε για ένα περίπλοκο, χειροποίητο ιταλικό gelato, το παγωτό αποτελεί την απόλυτη παρηγοριά απέναντι στη ζέστη. Πώς όμως ξεκίνησε η ιστορία αυτού του διάσημου επιδορπίου; Η διαδρομή του είναι πολύ μεγαλύτερη και πιο συναρπαστική από όσο ίσως φαντάζεστε, ταξιδεύοντας μέσα από αρχαίες αυτοκρατορίες, βασιλικά παλάτια και βιομηχανικές επαναστάσεις.

Από τα χιόνια του Νέρωνα στην Αρχαία Κίνα

Σε αντίθεση με τον αστικό μύθο, το παγωτό δεν εφευρέθηκε στην Ιταλία. Οι ρίζες του χάνονται στα βάθη της αρχαιότητας. Ιστορικές αναφορές θέλουν τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Νέρωνα, τον 1ο αιώνα μ.Χ., να στέλνει δρομείς στις κορυφές των βουνών για να του φέρουν φρέσκο χιόνι, το οποίο στη συνέχεια αναμείγνυαν με μέλι, ξηρούς καρπούς και φρούτα. Ήταν, ουσιαστικά, η πρώτη πρώιμη εκδοχή του σημερινού σορμπέ.

Ωστόσο, οι πρώτοι που φαίνεται να δημιούργησαν κάτι που προσέγγιζε το σημερινό παγωτό ήταν οι Κινέζοι. Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Τανγκ (618-907 μ.Χ.), παρασκεύαζαν ένα παγωμένο έδεσμα βράζοντας αγελαδινό, κατσικίσιο ή βουβαλίσιο γάλα, το οποίο στη συνέχεια αναμείγνυαν με καμφορά (για άρωμα και γεύση) και το τοποθετούσαν σε μεταλλικούς κυλίνδρους μέσα σε δεξαμενές με πάγο και αλάτι για να παγώσει.

Ο Μάρκο Πόλο και η ευρωπαϊκή αναγέννηση του παγωτού

Ο θρύλος λέει ότι ο Μάρκο Πόλο επέστρεψε από την Κίνα στην Ιταλία τον 13ο αιώνα, φέρνοντας μαζί του συνταγές για παγωμένα επιδόρπια. Αυτές οι συνταγές άρχισαν να εξελίσσονται και, μέχρι τον 16ο αιώνα, το παγωτό είχε αρχίσει να κατακτά τα ευρωπαϊκά παλάτια. Η Αικατερίνη των Μεδίκων λέγεται ότι έφερε τους δικούς της Ιταλούς παρασκευαστές παγωτού στη Γαλλία όταν παντρεύτηκε τον Ερρίκο Β’, συστήνοντας το έδεσμα στη γαλλική αριστοκρατία. Εκείνη την εποχή, το παγωτό ήταν ένα εξαιρετικά ακριβό προνόμιο, προορισμένο αυστηρά για τις ελίτ, καθώς η εξόρυξη και η συντήρηση του πάγου ήταν μια πολυτελής και χρονοβόρα διαδικασία.

Η βιομηχανική επανάσταση και η γέννηση στο «χωνάκι»

Η πραγματική εκτόξευση και εκδημοκρατισμός του παγωτού έγινε τον 19ο αιώνα. Το 1843, η Αμερικανίδα Νάνσι Τζόνσον (Nancy Johnson) εφηύρε και κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την πρώτη χειροκίνητη παγωτομηχανή με μανιβέλα. Αυτή η μηχανή περιελάμβανε έναν εσωτερικό αναδευτήρα που έκανε την παραγωγή παγωτού πιο εύκολη, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα μια πιο βελούδινη και ομοιόμορφη υφή. Η βιομηχανική παραγωγή είχε πλέον ξεκινήσει.

Όσο για το θρυλικό χωνάκι; Εμφανίστηκε ευρέως το 1904 στην Παγκόσμια Έκθεση του Σεντ Λούις στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την πιο επικρατούσα αφήγηση, ένας πωλητής παγωτού ξέμεινε από χάρτινα κυπελλάκια. Ακριβώς δίπλα του, ένας Σύρος πωλητής παραδοσιακής βάφλας (zalabia) είχε ελάχιστη πελατεία λόγω του καύσωνα. Σε μια στιγμή επιχειρηματικής έμπνευσης, ο πωλητής βάφλας τύλιξε το γλυκό του όσο ήταν ζεστό σε σχήμα κώνου, ο πωλητής παγωτού έβαλε μέσα την μπάλα, και το διάσημο “ice cream cone” είχε μόλις γεννηθεί.

Gelato vs. Ice Cream: Η τέχνη της υφής

Σήμερα, η τέχνη του παγωτού έχει φτάσει σε δυσθεώρητα επίπεδα γαστρονομίας, με το ιταλικό gelato να θεωρείται συχνά η κορωνίδα της. Αξίζει να σημειωθεί η θεμελιώδης διαφορά τους: το αυθεντικό gelato περιέχει λιγότερα λιπαρά από το παραδοσιακό παγωτό (χρησιμοποιεί περισσότερο γάλα και λιγότερη ή καθόλου κρέμα γάλακτος), αναδεύεται σε πολύ πιο αργές ταχύτητες (εγκλωβίζοντας λιγότερο αέρα, εξ ου και η πιο πυκνή του υφή) και σερβίρεται σε ελαφρώς υψηλότερη θερμοκρασία, γεγονός που αναδεικνύει πιο έντονα τις καθαρές γεύσεις των υλικών του.

Από το απλό χιόνι με μέλι μέχρι τα αριστουργήματα της σύγχρονης gelateria, το παγωτό παραμένει μια παγκόσμια γλώσσα χαράς. Κάθε κουταλιά κρύβει μέσα της αιώνες ιστορίας, εφευρετικότητας και, κυρίως, ατόφιας, δροσερής απόλαυσης.

Ειδήσεις Σήμερα: