«Σκληρός», βραβευμένος, είδωλο – Όταν ο Τζέιμς Κάγκνεϊ κυριαρχούσε στο Χόλιγουντ

Το ημερολόγιο έγραφε 30 Μαρτίου 1986 όταν θα αφήσει την τελευταία του πνοή στη φάρμα του στην κομητεία Ντάτσες της Νέας Υόρκης σε ηλικία 86 ετών. Λίγες ημέρες αργότερα, η κηδεία του θα μετατραπεί σε ένα μεγάλο σόου, καθώς θα δώσουν τον «παρών» απλοί άνθρωποι αλλά και διασημότητες, όπως ο μποξέρ Φλόιντ Πάτερσον και ο χορευτής Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ. Όλοι ήθελαν να πουν «αντίο» στον Τζέιμς Κάγκνεϊ.

Μπορεί στους νέους σήμερα να μην λέει τόσα πολλά το όνομά του, αλλά στη «Χρυσή Εποχή του Χόλιγουντ» ο βραβευμένος ηθοποιός ήταν ένα από τα μεγαλύτερα αστέρια της μεγάλης οθόνης. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Όρσον Γουέλς τον χαρακτήρισε «ίσως τον σπουδαιότερο ηθοποιό που εμφανίστηκε ποτέ μπροστά σε κάμερα».

Καθιερώθηκε με την εικόνα του σκληρού, του τύπου που δεν τα παρατάει ποτέ. Παράλληλα, όπως όλοι οι σταρ εκείνη την εποχή, τραγουδούσε και χόρευε πάνω στη σκηνή. Κέρδισε το Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου το 1943 για την ερμηνεία του στην ταινία Yankee Doodle Dandy και το 1999 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου ψήφισε ως τον 8ο πιο σημαντικό άνδρα ηθοποιό.

Φτώχεια, μποξ και εργασία

Ο Τζέιμς Φράνσις Κάγκνεϊ Τζούνιορ, γεννήθηκε το 1899 στις φτωχογειτονιές του Μανχάταν στη Νέα Υόρκη. Οι γονείς του ήταν ιρλανδικής καταγωγής, με τον συνονόματο πατέρα του να δουλεύει ως μπάρμαν και να ασχολείται ερασιτεχνικά με την πυγμαχία. Ήταν το δεύτερο από τα επτά παιδιά της πάμφτωχης οικογένειας, ενώ ως βρέφος ήταν φιλάσθενο, τόσο που η μητέρα του φοβόταν ότι θα τον έχανε, όπως συνέβη και με δυο ακόμη αδέλφια του.

Αποφοίτησε από το λύκειο Στάιβεσαντ της Νέας Υόρκης και φοίτησε στο Κολούμπια. Νέος, δούλεψε σε διάφορες δουλειές, από αντιγραφέας στην εφημερίδα New York Sun και επιμελητής βιβλίων στη Δημόσια Βιβλιοθήκη έως νυχτερινός θυρωρός, δίνοντας όλα τα λεφτά στην οικογένειά του.

Η γνωριμία του με την Φλόρενς Τζέιμς τον βοήθησε να φτάσει μέχρι την υποκριτική, όταν ακόμη δούλευε πυρετωδώς για να τα βγάλει πέρα και να συνεισφέρει στην οικογένειά του. Θα ξεκινήσει να χορεύει κλακέτες – μία γνώση που συνέβαλε στο να κερδίσει το Όσκαρ – και ταυτόχρονα θα ασχοληθεί με την ερασιτεχνική πυγμαχία, στην κατηγορία ελαφρών βαρών. Οι προπονητές του τον ενθάρρυναν να γίνει επαγγελματίας μποξέρ, αλλά η μητέρα του δεν το επέτρεψε.

Η επαφή του με το σινεμά ήταν ασυνήθιστη. Οι επισκέψεις του σε μια θεία του στο Μπρούκλιν, απέναντι από τα στούντιο της Vitagraph και η περιέργειά του να βλέπει κρυφά τα γυρίσματα των ταινιών του Τζον Μπάνι, τον έφεραν στο θέατρο, να κάνει τα σκηνικά σε μια κινέζικη παντομίμα. Αρχικά αρκούνταν μόνο σε δουλειές των παρασκηνίων και δεν είχε κανένα ενδιαφέρον για το πάλκο. Ένα βράδυ, όμως, που αρρώστησε ένας ηθοποιός, ο Κάγκνεϊ θα πάρει τη θέση του, καθώς ήξερε τον ρόλο απ’ έξω, λόγω της φωτογραφικής του μνήμης.

Ο δρόμος προς το Χόλιγουντ

Το 1919, θα πάρει έναν χορευτικό ρόλο στο θεατρικό έργο «Every Sailor», πείθοντας τους παραγωγούς για το ταλέντο του. Ήταν τα πρώτα του βήματα προς την ηθοποιία, καθώς, μετά από αρκετές περιπέτειες και θεατρικές περιπλανήσεις, θα τον φέρουν μέχρι και στο Μπρόντγουεϊ, θα γίνει αναγνωρισμένος δάσκαλος χορού και πειστικός ερμηνευτής, κάτι που τον έστειλε στην αγκαλιά της Warner.

Βλέποντάς τον ο Αλ Τζόνσον στο θέατρο, θα καταλάβει τις δυνατότητές του στο σινεμά και τον προσέλαβε για να παίξει στο φιλμ «Διακοπές των Αμαρτωλών», που προβλήθηκε το 1930, για έναν ρόλο που σημάδεψε την καριέρα του, αυτόν του Χάρι Ντελάνο, ενός σκληρού τύπου που γίνεται δολοφόνος αλλά προκαλεί τη συμπάθεια στο κοινό.

Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία θα έρθει άμεσα, το 1931, όταν θα πρωταγωνιστήσει στο κλασικό γκανγκστερικό φιλμ του Γουίλιαμ Γουέλμαν «Ο Εχθρός της Κοινωνίας», έχοντας δίπλα του την Τζιν Χάρλοου. Ο Κάγκνεϊ θα γνωρίσει την αποθέωση ως «αδίστακτος κακός», ενώ στα αξιοπερίεργα πρέπει να καταγραφεί ότι αρχικά είχε επιλεγεί για τον ρόλο του «καλού», κάτι που άλλαξε από τα πρώτα γυρίσματα, λόγω της αδυναμίας του συμπρωταγωνιστή Έντουαρντ Γουντς να είναι πειστικός. Με το τέλος των γυρισμάτων, ο πολύπειρος Γουέλμαν, είπε στον Κάγκνεϊ «μικρέ, τώρα είσαι πρωταγωνιστής!».

Ήταν η πρώτη ταινία χαμηλού προϋπολογισμού, που έφερε πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια εισπράξεις και αρκετοί υποστηρίζουν ότι όλα οφείλονται σε μία πρωτοποριακή σκηνή, που έμεινε κλασική, στην οποία ο Κάγκνεϊ λιώνει μισό γκρέιπφρουτ στο πρόσωπο της Μέι Κλαρκ.

Το Όσκαρ για μιούζικαλ

Οι επιτυχίες του Κάγκνεϊ, θα τον κάνουν τον πιο ακριβοπληρωμένο ηθοποιό στο Χόλιγουντ, καθώς εκτός από τους ρόλους του σκληρού, θα διαπρέψει με ότι καταπιαστεί, από κωμωδίες και μιούζικαλ, μέχρι δράματα και γουέστερν.

Το 1942 θα κερδίσει με το μιούζικαλ «Ο Ουρανός της Δόξας», σε σκηνοθεσία Μάικλ Κέρτιζ, το Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου, κάτι που του χρώσταγε η Ακαδημία ακόμη και από τις πρώτες του εμφανίσεις στη μεγάλη οθόνη.

Οι μεγάλες του αγάπες

Ο Κάγκνεϊ, που θα παντρευτεί στα 22 του την Φράνσις Γουίλαρντ Βέρνον και θα ζήσουν μαζί μέχρι το τέλος του, κράτησε την προσωπική του ζωή μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, αγαπούσε τη γη, τα άλογα, τη θάλασσα και τη ναυτοσύνη.

Ο Τζέιμς Κάγκνεϊ, πέρασε τα τελευταία 20 χρόνια της ζωής του ως συνταξιούχος, πέρα από ελάχιστες τις κινηματογραφικές εμφανίσεις του, μεταξύ άλλων και στο δραματικό φιλμ του Μίλος Φόρμαν «Ragtime», που έπαιξε μόλις πέντε χρόνια πριν πεθάνει σε ηλικία 86 ετών από καρδιακή προσβολή.

Όπως είπαν αυτόπτες μάρτυρες στα γυρίσματα, όταν έφτασε στο Σαουθάμπτον, όπου είχε στηθεί το πλατό, έγινε ένας ανεπανάληπτος πανικός από αμέτρητους θαυμαστές του, ενώ σε πολλές σκηνές οι έμπειροι συμπρωταγωνιστές του, έχασαν τα λόγια τους μπροστά του, μένοντας άναυδοι μπροστά σε έναν ζωντανό θρύλο, έναν ηθοποιό που μάγεψε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.