Αν και τα τελευταία χρόνια, ένα ισχυρό κύμα οικονομικού εθνικισμού, γεωπολιτικού ανταγωνισμού και στρατηγικής διαφοροποίησης, έχει αρχίσει να αμφισβητεί την κυριαρχία του δολαρίου, που εδώ και δεκαετίες βασιλεύει ως το κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο, μια διαδικασία γνωστή ως «αποδολαριοποίηση», κορυφαίες επενδυτικές τράπεζες εκτιμούν πως δεν ήρθε ακόμη το τέλος της του δολαρίου.

Για την ING μάλιστα, παρά κάποιες τάσεις σταδιακής αποδολαριοποίησης που υπάρχουν εδώ και δεκαετίες, η πτώση του δολαρίου την τρέχουσα περίοδο είναι περισσότερο κυκλική παρά διαρθρωτική.

Προβλέπει πως αν και η διολίσθησή του δεν θα φθάσει τα μεγέθη του 2025, εντούτοις στο τέλος του 2026 «βλέπει» την ισοτιμία του ως προς το ευρώ στο 1,22, δεδομένου μάλιστα πως η fed αναμένεται να προχωρήσει σε δύο μειώσεις επιτοκίων κατά 0,25% η κάθε μία, ενώ η ΕΚΤ αναμένεται να διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα.

Σύμφωνα με τα μοντέλα της Capital Economics, το δολάριο κινείται σήμερα κάπου μεταξύ της εύλογης αξίας του και μιας υπερτίμησης περίπου 5% της σταθμισμένης ισοτιμίας του. Το ζήτημα του κυρίαρχου ρόλου του δολαρίου στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πάντως αρκετά διαφορετικό. Επί δεκαετίες, το δολάριο αναφέρεται ότι ζει με δανεικό χρόνο.

Γιατί δεν εκτοπίζεται το δολάριο

Ωστόσο, κανένας από τους επίδοξους διαδόχους του δεν έχει πλησιάσει στο να το εκτοπίσει.

Ο λόγος είναι απλός: το δολάριο ξεκινά από μια θέση εξαιρετικής ισχύος. Αν και το μερίδιο του δολαρίου στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα έχει μειωθεί από το 71,19% στις αρχές του 1999 στο 56,9% σήμερα, παραμένει ακόμη κυρίαρχο, αφού το μερίδιο του ευρώ κυμαίνεται στο 20,33%, του ιαπωνικού γεν στο 5,65% και του κινεζικού γουάν στο 2%.

Το δολάριο παραμένει επίσης κυρίαρχο και στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές παγκοσμίως. Στο τέλος του 2025, με βάση τα στοιχεία της SWIFT, το 50,49% των παγκόσμιων πληρωμών πραγματοποιούνταν σε δολάρια, έναντι 21,9% για το ευρώ, 6,73% για τη στερλίνα, 3,44% για το καναδικό δολάριο, 3,42% για το ιαπωνικό γεν και μόλις 2,72% για το κινεζικό γουάν.

Για την Oxford Economics, η κυριαρχία του δολαρίου ΗΠΑ δεν είναι πιθανό να τερματιστεί μέσα σε αυτή τη δεκαετία, ενώ μακροπρόθεσμα, στη δεκαετία του 2030, οι ΗΠΑ θα χρειαστεί να περιορίσουν το αυξανόμενο δημοσιονομικό τους έλλειμμα με πολιτικά επώδυνες και αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις, αποφεύγοντας έτσι ένα δημοσιονομικό σημείο καμπής.

Σενάρια που δεν επαληθεύονται

Έχει περάσει ένας και πλέον αιώνας από την ημέρα που ο Ουίνστον Τσόρτσιλ ανακοίνωσε την επιστροφή της στερλίνας στον κανόνα του χρυσού, στην προ-πολέμου αξία των 4,86 δολαρίων ανά στερλίνα. Ήταν μια αμφιλεγόμενη και τελικώς ανεπιτυχής προσπάθεια να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στη στερλίνα, αφότου ο Β’  Παγκόσμιος Πόλεμος είχε πλήξει την οικονομική ισχύ της Βρετανίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου.

Εκατό και πλέον χρόνια μετά, τα σενάρια που θέλουν το δολάριο να χάνει τον τίτλο του κυρίαρχου νομίσματος στον κόσμο εμφανίζονται όλο και ποιο συχνά. Οι συζητήσεις ότι ένα άλλο νόμισμα που θα μπορούσε να διεκδικήσει τη θέση του δολαρίου δεν αποτελούν κάτι νέο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ήταν το γιεν, μετά το ευρώ και πιο πρόσφατα το  κινεζικό γουάν.

Όμως, κανένα από αυτά τα νομίσματα δεν μπόρεσε να απειλήσει το δολάριο. Το γιεν λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους της ιαπωνικής οικονομίας, το ευρώ λόγω των ανισορροπιών της περιοχής και της έλλειψης δημοσιονομικής και τραπεζικής ένωσης και το γουάν λόγω του υψηλού ρυθμού αποταμιεύσεων.

Από την άλλη πλευρά, η μακρά ιστορία κυριαρχίας του δολαρίου δημιουργεί καθιερωμένα πρότυπα που διαιωνίζονται: Οι επιχειρήσεις έχουν συνηθίσει να χρησιμοποιούν το δολάριο, τράπεζες και συστήματα πληρωμών έχουν κάνει πολύ εύκολες τις πληρωμές στο αμερικανικό νόμισμα για τους χρήστες, ενώ μια ευρεία γκάμα δολαριακών χρηματοοικονομικών προϊόντων δημιουργούν έναν αυτο-τροφοδοτούμενο κύκλο, που καθιστά δύσκολο τον παραγκωνισμό του δολαρίου από το σύστημα.

Η πραγματική δύναμη του δολαρίου

Συνολικά, όπως παρατηρούσε η  Capital Economics, μεγάλο μέρος της συζήτησης τείνει να επικεντρώνεται στον ρόλο του δολαρίου, ως το κύριο αποθεματικό νόμισμα του κόσμου. Αλλά η πραγματική δύναμη του δολαρίου πηγάζει από την κυριαρχία του στις παγκόσμιες συναλλαγές.

Περίπου το 90% όλων των συναλλαγών σε ξένο νόμισμα το 2025 αφορούσε το δολάριο, ένα μερίδιο που σύμφωνα με έρευνα της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών έχει παραμείνει αξιοσημείωτα σταθερό για περίπου τέσσερις δεκαετίες, ενώ συνεχίζει να επωφελείται και από τις ισχυρές επιδράσεις του δικτύου.

Η τιμολόγηση συναλλαγών, τα χρηματοοικονομικά συμβόλαια, οι χρηματοδοτικές αγορές και τα μέσα αντιστάθμισης κινδύνου, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο δολάριο. Αυτό το εδραιωμένο οικοσύστημα καθιστά το δολάριο φθηνότερο, πιο ρευστό και πιο εύχρηστο από οποιονδήποτε πιθανό ανταγωνιστή, ενισχύοντας την κυριαρχία του.

Η αντικατάσταση του δολαρίου επίσης, θα απαιτούσε και την εμφάνιση μιας αξιόπιστης εναλλακτικής λύσης. Προς το παρόν, δεν υπάρχει καμία.

Πηγή: ot.gr

Ειδήσεις Σήμερα: