Ποιες είναι οι χώρες που έχουν απαγορεύσει τους εορτασμούς της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου

Η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Φεβρουαρίου, αποτελεί για εκατομμύρια ανθρώπους μια αφορμή έκφρασης αγάπης, φυσικά με στοιχεία υπεπροβολής και υπερκαταναλωτισμού.

Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες, η γιορτή αυτή δεν αντιμετωπίζεται ως αθώα ρομαντική παράδοση, αλλά ως σύμβολο δυτικής πολιτιστικής επιρροής και ηθικής χαλάρωσης.

Οι λόγοι ποικίλλουν: από θρησκευτικό συντηρητισμό και προστασία της εθνικής ταυτότητας έως πολιτική τοποθέτηση και αντίσταση στην παγκοσμιοποίηση.

Από χριστιανική γιορτή σε παγκόσμιο φαινόμενο

Η Ημέρα ξεκίνησε ως χριστιανική εορτή προς τιμήν του Αγίου Βαλεντίνου, αλλά με το πέρασμα των αιώνων εξελίχθηκε σε μια παγκόσμια, σε μεγάλο βαθμό κοσμική γιορτή του έρωτα.

Η ανταλλαγή καρτών, λουλουδιών και δώρων, τα ρομαντικά δείπνα και οι δημόσιες εκδηλώσεις στοργής αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία της.

Ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά -η εμπορευματοποίηση, η δημόσια έκφραση συναισθημάτων και η σύνδεση με δυτικά πρότυπα ζωής- είναι που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε συντηρητικά καθεστώτα.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η γιορτή θεωρείται όχι απλώς «ξενόφερτη», αλλά φορέας πολιτισμικού ιμπεριαλισμού.

Ρωσία και η Ημέρα της Γυναίκας

Η Ρωσία δεν γιορτάζει επίσημα την 14η Φεβρουαρίου με τον ίδιο τρόπο όπως οι δυτικές χώρες.

Από την άλλη προτιμούν να γιορτάσουν την 8η Μαρτίου που είναι η Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας. Εκείνη την ημέρα, οι άνδρες συνήθως προσφέρουν λουλούδια και σοκολάτες, ενώ οι γυναίκες γιορτάζονται και τιμούνται.

Αντί να επικεντρώνεται στον Άγιο Βαλεντίνο, η γιορτή αυτή εστιάζει στην τιμή των γυναικών και στην αναγνώριση της ισότητας των φύλων.

Ενώ η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου παραμένει δημοφιλής σε πολλά μέρη του κόσμου, τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν πώς ο πολιτισμός, η θρησκεία και η ιστορία συνεχίζουν να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες κοινωνίες ανταποκρίνονται στις παγκόσμιες παραδόσεις.

Ιράν: Συστηματική καταστολή και «εναλλακτικές» γιορτές

Το Ιράν αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυστηρής στάσης απέναντι στην Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι αρχές αποθαρρύνουν ενεργά τον εορτασμό, χαρακτηρίζοντάς τον σύμβολο «δυτικής παρακμής».

Πριν από τις 14 Φεβρουαρίου, πραγματοποιούνται συχνά έλεγχοι σε καταστήματα, με κατασχέσεις αντικειμένων όπως κόκκινες καρδιές και ρομαντικές κάρτες.

Επιβάλλονται πρόστιμα, ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης προωθούν εναλλακτικές, όπως η «Ημέρα του Συζύγου» ή η «Ημέρα της Οικογένειας», που δίνουν έμφαση στον γάμο και τη συζυγική πίστη.

Παρά τις πιέσεις, πολλοί νέοι -ιδίως στα αστικά κέντρα- συνεχίζουν να γιορτάζουν διακριτικά, ανταλλάσσοντας δώρα σε ιδιωτικούς χώρους.

Σαουδική Αραβία: Από την απαγόρευση στη χαλάρωση

Για δεκαετίες, η Σαουδική Αραβία τηρούσε de facto απαγόρευση της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου. Η θρησκευτική αστυνομία περιπολούσε εμπορικά κέντρα, ενώ η πώληση κόκκινων τριαντάφυλλων ή ρομαντικών δώρων μπορούσε να επιφέρει κυρώσεις.

Ωστόσο, από το 2019 και έπειτα, στο πλαίσιο ευρύτερων κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, η στάση έχει αλλάξει. Αν και δεν υπάρχει επίσημη κρατική προώθηση της γιορτής, οι αρχές δεν παρεμβαίνουν πλέον ενεργά. Σε μεγάλες πόλεις, τα ζευγάρια γιορτάζουν πιο ανοιχτά, αντικατοπτρίζοντας τη σταδιακή κοινωνική απελευθέρωση.

Βόρεια Κορέα και απόλυτη απόρριψη της δυτικής επιρροής

Στη Βόρεια Κορέα, η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου δεν αναγνωρίζεται καθόλου.

Το καθεστώς απορρίπτει κάθε δυτική πολιτιστική επιρροή, στο πλαίσιο της ιδεολογίας Τζούτσε και της έμφασης στην εθνική αυτάρκεια.

Οι πολίτες ενθαρρύνονται να τιμούν κρατικά εγκεκριμένες επετείους, όπως η «Ημέρα του Λαμπερού Αστέρα», που συνδέεται με την ηγεσία της χώρας.

Οποιαδήποτε ιδιωτική απόπειρα εορτασμού δυτικών γιορτών ενέχει σοβαρούς κινδύνους.

Πακιστάν, Μαλαισία και Ινδονησία: Περιφερειακές διαφοροποιήσεις

Στο Πακιστάν δεν υπάρχει ενιαία εθνική απαγόρευση, αλλά κατά καιρούς έχουν επιβληθεί περιορισμοί σε συγκεκριμένες περιοχές.

Συντηρητικοί κύκλοι διοργανώνουν αντι-εκδηλώσεις, προωθώντας τη «Μέρα της Μουσουλμανικής Αγάπης», εστιάζοντας στην πνευματική διάσταση.

Στη Μαλαισία και την Ινδονησία, η εικόνα είναι σύνθετη.

Σε ορισμένες πολιτείες ή επαρχίες όπου εφαρμόζεται αυστηρά η Σαρία, όπως η Ατσέ στην Ινδονησία, οι δημόσιες εκδηλώσεις απαγορεύονται.

Αντίθετα, σε άλλες περιοχές, οι εορτασμοί πραγματοποιούνται χωρίς ιδιαίτερους περιορισμούς.

Γιατί απαγορεύεται η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου;

Τα κίνητρα πίσω από τις απαγορεύσεις συνήθως εντάσσονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

• Θρησκευτικός συντηρητισμός: Η γιορτή θεωρείται μη συμβατή με τις ισλαμικές αρχές, ειδικά λόγω της προώθησης ρομαντικών σχέσεων εκτός γάμου.
• Πολιτιστική προστασία: Οι ηγεσίες φοβούνται ότι οι δυτικές γιορτές διαβρώνουν την εθνική ταυτότητα.
• Πολιτικός έλεγχος: Ο περιορισμός παγκόσμιων πολιτιστικών τάσεων λειτουργεί ως μηχανισμός ενίσχυσης της κρατικής εξουσίας.

Συχνά, το ζήτημα δεν είναι η ίδια η αγάπη, αλλά αυτό που συμβολίζει η γιορτή: ατομική ελευθερία, προσωπική επιλογή και πολιτισμική διασύνδεση.

Ο έρωτας στα χρόνια του καπιταλισμού

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε χώρες όπως το Ιράν ή η Βόρεια Κορέα, οι περιορισμοί γύρω από την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυταρχικής διακυβέρνησης και ελέγχου της δημόσιας ζωής.

Όταν ένα κράτος φτάνει στο σημείο να ρυθμίζει ποια λουλούδια μπορεί να πουλήσει ένα ανθοπωλείο ή πώς μπορεί κάποιος να εκφράσει τα συναισθήματά του, το ζήτημα ξεπερνά τη γιορτή και αγγίζει τον πυρήνα των ατομικών ελευθεριών.

Ωστόσο, ακόμη και όταν η κριτική αυτή προβάλλεται μέσα από πλαίσια καταπίεσης, ορισμένες πτυχές της δεν μπορούν να απορριφθούν συλλήβδην.

Η μετατροπή της αγάπης σε προϊόν, η κοινωνική πίεση για κατανάλωση και η εμπορική εργαλειοποίηση των συναισθημάτων αποτελούν υπαρκτά φαινόμενα στις σύγχρονες αγορές.

Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι η απαγόρευση, αλλά μια πιο συνειδητή και λιγότερο καταναλωτική προσέγγιση της ίδιας της έννοιας του έρωτα.