Οι ομοφυλοφιλικές επαφές «μέρος της κοινωνικής ζωής» πολλών πιθήκων

Οι σεξουαλικές επαφές μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου είναι σύνηθες φαινόμενο και αποτελούν μέρος της φυσιολογικής κοινωνικής ζωής πολλών πρωτευόντων θηλαστικών, διαπιστώνουν μελέτη που εξέτασε 500 συγγενικά μας είδη.

Οι ομοφυλοφιλικές επαφές, αναφέρουν οι ερευνητές στην επιθεώρηση Νature Ecology and Evolution, εμφανίζονται συχνότερα κάτω από ορισμένες περιβαλλοντικές συνθήκες και δείχνουν να ενισχύουν την κοινωνική συνοχή της ομάδας.

Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, τα αρσενικά που έρχονται σε επαφή με άλλα αρσενικά αναρριχώνται πιο εύκολα στην κοινωνική ιεαρχία και έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να ζευγαρώσουν με θηλυκά και να αναπαραχθούν όταν τελικά βρουν την ευκαιρία.

«Η σεξουαλική συμπεριφορά μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου θεωρείτο επί μακρόν ως κάτι τυχαίο, ή σπάνιο, ή ως κάτι που εμφανίζεται μόνο στους ζωολογικούς κήπους» δήλωσε στον δικτυακό τόπο του Nature o Βίνσεντ Σαβολάινεν, εξελικτικός βιολόγος του Imperial College του Λονδίνου και μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Είναι όμως «μέρος της φυσιολογικής κοινωνικής ζωής των πρωτευόντων» κατέληξε.

Αν και διαδεδομένη, η ομοφυλοφιλία στα ζώα άρχισε να μελετάται σοβαρά μόλις τα τελευταία χρόνια. Παραμένει ένα δυσεξήγητο φαινόμενο, με κάποιους επιστήμονες να πιστεύουν ότι προκύπτει ως ατύχημα, όταν για παράδειγμα ένα κυρίαρχο αρσενικό εμποδίζει άλλα αρσενικά άτομα της ομάδας του να ζευγαρώσουν με θηλυκά. Άλλες πάλι μελέτες υποδεικνύουν ότι οι ομοφυλοφιλικές επαφές προσφέρουν κάποιου είδους προσαρμοστικό πλεονέκτημα.

«Είναι πολύ δύσκολο να συμπεράνει κανείς ποια είναι η σημασία της, ή αν έχει καν κάποια σημασία» σχολίασε η Ιζαμπέλ Ουάιντερ, εξελικτικός ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο Μπάνγκορ της Ουαλίας, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Κοινωνικές συμμαχίες

Οι μελέτες του Σαβολάινεν δείχνουν να προσφέρουν στήριξη στην υπόθεση ότι οι ομοφυλοφιλικές επαφές αυξάνουν την πιθανότητα επιβίωσης ή ακόμα και την πιθανότητα επιτυχούς αναπαραγωγής στο μέλλον.

Σε προηγούμενη δημοσίευση, η ομάδα του είχε διαπιστώσει ότι οι σεξουαλικές επαφές μεταξύ αρσενικών είναι σύνηθες φαινόμενο στους μακάκους ρέζους (Macaca mulatta) και συνδέεται με την αναπαραγωγική επιτυχία, πιθανώς επειδή ενισχύει τις κοινωνικές συμμαχίες.

«Τσακώνονται μαζί, κάνουν σεξ μαζί, και ίσως αργότερα στη ζωή τους να έχουν πρόσβαση σε περισσότερα θηλυκά» είπε ο Σαβολάινεν.

Το φαινόμενο εξηγείται από το γεγονός ότι οι μακάκοι ζουν σε ιεραρχημένες ομάδες, στις οποίες τα αρσενικά μπορούν να ζευγαρώνουν μόνο εφόσον ανέβουν την κοινωνική ιεραρχία, κάτι για το οποίο χρειάζονται συμμάχους.

Στη νέα μελέτη, ο Σαβολάινεν και οι συνεργάτες του χτένισαν τη διαθέσιμη βιβλιογραφία και αναγνώρισαν επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς σε 23 από τα 491 είδη πρωτευόντων που εξέτασαν. Στις συμπεριφορές που παρατηρήθηκαν περιλαμβάνεται τo καβάλημα, το άγγιγμα των αναπαραγωγικών οργάνων και η πεολειχία.

Τέτοιου είδους συμπεριφορές, έδειξε η ανάλυση, είναι πράγματι πιθανότερο να εμφανιστούν σε είδη με ιεραρχικές κοινωνίες. Είναι επίσης συχνότερες σε ξηρά περιβάλλοντα και σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο θήρευσης από αρπακτικά, καθώς και σε είδη με μεγάλο προσδόκιμο ζωής και έντονο σεξουαλικό διμορφισμό, δηλαδή σημαντικές διαφορές στην εμφάνιση μεταξύ αρσενικών και θηλυκών.

Τα μοντέλα που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές έδειξαν ότι οι παράγοντες αυτοί έχουν έμμεση επίδραση μέσω της επιρροής τους στις κοινωνικές δομές. Οι ξηρές συνθήκες τείνουν να ευνοούν τον σεξουαλικό διμορφισμό, ο οποίος με τη σειρά του συνδέεται με τις ιεραρχικές κοινωνίες.

Στους χιμπατζήδες μπονόμπο (Pan paniscus), για παράδειγμα, οι επαφές μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου δείχνουν να ενισχύουν την κοινωνική συνοχή σε διάστημα δεκαετιών.

Όπως σχολίασε η Ουάιντερ, η εξελικτική ανθρωπολόγος που δεν συμμετείχε στη μελέτη, η μελέτη είναι καινοτόμος επειδή προσφέρει έναν τρόπο διερεύνησης σπάνιων συμπεριφορών σε άγρια ζώα.

Η ίδια προσέγγιση, είπε η ερευνήτρια, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη μελέτη άλλων συμπεριφορών, όπως το πένθος, η χρήση εργαλείων και η συμβολική γλώσσα.