Τα Grand Slam αξίζουν 1,5 δισ. τον χρόνο!

Το παγκόσμιο τένις ζει μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας του. Πίσω από τα ρεκόρ τηλεθέασης, τα γεμάτα στάδια και τα διαρκώς αυξανόμενα prize money των Grand Slam, ωριμάζει μια σύγκρουση που αγγίζει τον πυρήνα του συστήματος. Οι τέσσερις κορυφαίες διοργανώσεις του αθλήματος – Australian Open, Roland Garros, Wimbledon και US Open – παράγουν συνολικά πάνω από 1,5 δισ. δολάρια ετησίως, όμως οι αθλητές λαμβάνουν μόλις ένα μικρό ποσοστό αυτής της «πίτας».

Κάθε χρόνο, τέσσερις φορές, ένας από τους διοργανωτές των Slam ανακοινώνει νέο ρεκόρ χρηματικών επάθλων, σε δελτία Τύπου που κάνουν τον γύρο του κόσμου. Η εικόνα όμως είναι παραπλανητική. Το συνολικό prize money – περίπου 285 εκατ. δολάρια το 2025 – αντιστοιχεί μόλις στο 15% έως 20% των συνολικών εσόδων των Major. Στο Australian Open, για παράδειγμα, τα χρήματα που μοιράζονται στους παίκτες αποτελούν ένα σχετικά μικρό μέρος των συνολικών εσόδων της Tennis Australia. Αντίστοιχα ποσοστά καταγράφονται στο Roland Garros, στο Wimbledon και στο US Open, όπου, παρά το ιστορικό ρεκόρ των 85 εκατ. δολαρίων σε έπαθλα, η αναλογία προς τα συνολικά έσοδα παραμένει χαμηλή.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συγκριθεί με το υπόλοιπο καλεντάρι. Στα τουρνουά ATP και WTA, οι παίκτες λαμβάνουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, από 25% έως και 40% των εσόδων. Στα ATP Masters 1000 μάλιστα ισχύει συμφωνία κατανομής κερδών που αποδίδει στους τενίστες το 50% των καθαρών κερδών. Το παράδοξο είναι προφανές: στους αγώνες που συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη εμπορική αξία και το παγκόσμιο ενδιαφέρον, οι αθλητές εισπράττουν αναλογικά λιγότερα από οπουδήποτε αλλού.

Αυτή η ανισορροπία έχει πυροδοτήσει ανοιχτή πλέον σύγκρουση. Τους τελευταίους μήνες, κορυφαίοι παίκτες των ATP και WTA απέστειλαν επίσημες επιστολές στους διοργανωτές των Slam, διεκδικώντας μεγαλύτερη συμμετοχή στα έσοδα και θεσμική εκπροσώπηση. Ο Νόβακ Τζόκοβιτς ανέλαβε ρόλο άτυπου εκπροσώπου, επισημαίνοντας ότι στα μεγάλα επαγγελματικά αθλήματα των ΗΠΑ – NFL, NBA, MLB και NHL – οι αθλητές λαμβάνουν περίπου το 50% των συνολικών εσόδων. Στο τένις, όπως τονίζει, το ποσοστό είναι «δραματικά χαμηλότερο».

Η ίδρυση της Professional Tennis Players’ Association (PTPA) και η πρόσφατη αντιμονοπωλιακή προσφυγή της κατά των θεσμών του τένις αποτελούν την πιο ευθεία αμφισβήτηση του υπάρχοντος μοντέλου. Παρότι ο Τζόκοβιτς έχει αποστασιοποιηθεί από τη διοικητική λειτουργία της ένωσης λόγω διαφωνιών, συνεχίζει να στηρίζει ανοιχτά την ανάγκη ριζικής μεταρρύθμισης.

Από την πλευρά τους, οι διοργανωτές των Slam υπερασπίζονται το status quo, υποστηρίζοντας ότι μεγάλο μέρος των εσόδων επανεπενδύεται στην ανάπτυξη του αθλήματος σε εθνικό επίπεδο, στη χρηματοδότηση μικρότερων τουρνουά και στα προγράμματα νέων. Στην πράξη, όμως, αυτή η λογική ενισχύει κυρίως τις χώρες που ήδη φιλοξενούν Slam, διευρύνοντας το χάσμα με τον υπόλοιπο κόσμο.

Το μονοπώλιο των τεσσάρων Major ενισχύεται και από τις τεράστιες υποδομές που απαιτούνται. Σε αντίθεση με διοργανώσεις όπως ο τελικός του Champions League ή το Super Bowl, τα Slam δεν αλλάζουν έδρα ούτε προκηρύσσονται σε διαγωνισμούς. Το αποτέλεσμα είναι ένα κλειστό σύστημα, στο οποίο η είσοδος νέων «παικτών» μοιάζει σχεδόν αδύνατη.

Κι όμως, οι πιέσεις αυξάνονται. Το Indian Wells εδώ και χρόνια χαρακτηρίζεται ανεπίσημα «πέμπτο Slam», ενώ το Cincinnati Open, μετά επένδυση 260 εκατ. δολαρίων στις εγκαταστάσεις του, έχει κερδίσει τον σεβασμό παικτών και παραγόντων. Η Σαουδική Αραβία επιχείρησε επίσης να μπει δυναμικά στο παιχνίδι, αν και το αρχικό φιλόδοξο σχέδιο περιορίστηκε σε ένα ανδρικό τουρνουά που αναμένεται το 2028.

Το πιο σοβαρό όμως μέτωπο ανοίγει στην Ιταλία. Ο πρόεδρος της ιταλικής ομοσπονδίας, Άντζελο Μπινάγκι, δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να αναβαθμίσει τους Internazionali d’Italia σε επίσημο πέμπτο Grand Slam.

Το σχέδιο περιλαμβάνει τεράστιες επενδύσεις στο Foro Italico, με επέκταση και στέγαση του Centrale, αλλά και συνολικό κόστος που, σύμφωνα με τον ίδιο, αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ. Σε αντάλλαγμα, υπόσχεται οικονομική απόδοση έως και 4 δισ. ευρώ ετησίως.

Το timing δεν είναι τυχαίο. Το ιταλικό τένις διανύει τη χρυσή του εποχή: τρεις συνεχόμενες κατακτήσεις του Davis Cup, δύο Billie Jean King Cup, δύο παίκτες στην πρώτη δεκάδα με αιχμή τον Γιανίκ Σίνερ, ισχυρή παρουσία και στο γυναικείο και στο διπλό. Αγωνιστικά, πολιτικά και εμπορικά, η Ρώμη νιώθει ότι έχει πλέον τα επιχειρήματα.

Το ερώτημα είναι αν το σύστημα αντέχει αυτή την πίεση. Με τους παίκτες να διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο, με νέες αγορές να ζητούν ρόλο και με τις υποδομές να μετατρέπονται σε όπλο ισχύος, το τένις βρίσκεται μπροστά σε μια πιθανή ιστορική καμπή. Είτε θα προχωρήσει σε αναδιανομή εξουσίας και εσόδων, είτε θα δει το «άβατο» των Grand Slam να αμφισβητείται όσο ποτέ άλλοτε.