Εξ οικείων τα βέλη και εξ ιδίων τα αλλότρια
Δύο λόγιες φράσεις που έχουν επιβιώσει στο νεοελληνικό λόγο
![Κολομβία: Έξι νεκροί σε συντριβή ιδιωτικού αεροσκάφους – Δημοφιλής τραγουδιστής μεταξύ των θυμάτων [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/Capture-57-135x85.jpg)
Πολλές είναι οι παροιμιώδεις φράσεις και οι τυποποιημένες εκφράσεις τόσο του γραπτού όσο και του προφορικού νεοελληνικού λόγου που έχουν κληροδοτηθεί από την αρχαία ελληνική γλώσσα, τα ευαγγελικά κείμενα ή την καθαρεύουσα.
Πρόκειται για λεκτικά σύνολα με μεγάλη εκφραστική δύναμη, που διανθίζουν τα νοήματα και εμπλουτίζουν ουσιωδώς το λόγο μας, συνιστούν δε οργανικό τμήμα του θησαυρού που ονομάζεται νέα ελληνική γλώσσα.
Στην κατηγορία των λόγιων φράσεων που έχουν επιβιώσει στο νεοελληνικό λόγο συγκαταλέγονται το «εξ οικείων τα βέλη» και το «εξ ιδίων τα αλλότρια». Οι φράσεις αυτές χρησιμοποιούνται αρκετά συχνά, όχι όμως πάντοτε με τον ενδεδειγμένο τρόπο.
Η φράση «εξ οικείων τα βέλη» σημαίνει ότι τα βέλη εκτοξεύονται από οικεία πρόσωπα, δηλαδή ότι οι επιθέσεις (έχθρα, μίσος, συκοφαντίες κ.λπ.) που δέχεται κανείς προέρχονται από ανθρώπους του περιβάλλοντός του.
Τη χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι δικοί μας άνθρωποι, μέλη του στενού οικογενειακού ή φιλικού κύκλου, μας πληγώνουν ψυχικά ή συναισθηματικά, βάλλουν εναντίον μας είτε με λόγια που μας πικραίνουν είτε με ενέργειες που προκαλούν δυσκολίες και ανατρέπουν τα σχέδιά μας.
Ακολουθούν σχετικά παραδείγματα που αλιεύσαμε από ενημερωτικές πύλες του διαδικτύου:
«Εξ οικείων τα βέλη στην ηγεσία του κόμματος», «Επιδέξια διαπραγμάτευση πάνω σε τεντωμένο σχοινί και τα εξ οικείων βέλη», «Εξ οικείων τα βέλη, και επομένως καίρια τα πλήγματα στο όλο εγχείρημα», «Τα εξ οικείων βέλη είναι πιο οδυνηρά, και αυτό ισχύει όπως φαίνεται και για τον Ζαν-Μαρί Λεπέν».
Η φράση «εξ ιδίων τα αλλότρια» σημαίνει ότι κάποιος κρίνει τα ξένα λαμβάνοντας υπόψη τα δικά του, δηλαδή εκφέρει κρίσεις ή απόψεις για τους άλλους έχοντας ως κριτήριο ή μέτρο αξιολογήσεως τον εαυτό του.
Τη χρησιμοποιούμε όταν κάνουμε λόγο για περιπτώσεις στις οποίες αποδίδουμε στους άλλους ιδιότητες και στοιχεία (είτε θετικά είτε αρνητικά) που συγκροτούν τη δική μας προσωπικότητα (π.χ., σοβαρότητα, ευστροφία, αθωότητα, υστεροβουλία, επιπολαιότητα, ζηλοφθονία).
Και εδώ το διαδίκτυο μάς παρέχει διαφωτιστικά παραδείγματα:
«Συνηθισμένος στο ρόλο του ικέτη, κρίνει εξ ιδίων τα αλλότρια», «Είναι προφανές ότι κρίνει εξ ιδίων τα αλλότρια, αν λάβουμε υπόψη τον τρόπο με τον οποίον αντιλαμβάνεται τη διαχείριση των χρημάτων της Περιφέρειας», «Επειδή οι ίδιοι άλλα έλεγαν και άλλα έκαναν, κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια».
Ολοκληρώνοντας το παρόν άρθρο, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ότι οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στη χρήση των λόγιων φράσεων στις οποίες αναφερθήκαμε στην αρχή του κειμένου.
Και τούτο, διότι μόνον έτσι θα αποφύγουμε κωμικά υβρίδια, όπως εν προκειμένω το «εξ ιδίων τα βέλη», που μας προσφέρουν συχνά-πυκνά όσοι έχουν τη βεβαιότητα πως αυτά που γνωρίζουν δεν επιδέχονται αμφισβήτηση.
- Ο Πορζίνγκις το ενδεχόμενο επιστροφής στην Ευρώπη και η… Αθήνα
- Οι αθλητικές μεταδόσεις (11/1): Πού θα δείτε το Άρης – ΑΕΚ, το ματς του Παναθηναϊκού και τον τελικό Μπαρτσελόνα – Ρεάλ
- Ακλόνητοι στα μπλόκα οι αγρότες ετοιμάζονται για τη συνάντηση με Μητσοτάκη – «Κόκκινη γραμμή η επιβίωσή μας»
- ΕΦΚΑ – ΔΥΠΑ: Ποιοι θα δουν χρήματα στους λογαριασμούς τους από τις 12 έως τις 16 Ιανουαρίου
- Ιράν: Αναφορές για 116 νεκρούς – Τεχεράνη: «Θα πλήξουμε Ισραήλ, αμερικάνικες βάσεις αν οι ΗΠΑ παρέμβουν»
- Φωτιά σε διαμέρισμα στην Πατησίων – Απεγκλωβίστηκαν δύο άτομα
- Χειμερινές εκπτώσεις: Προσδοκίες για τζίρο άνω των 6 δισ. ευρώ
- Στην Καρδίτσα με Τζόουνς ο Ολυμπιακός – Εύκολο απόγευμα στο ΟΑΚΑ ο Παναθηναϊκός
Ταμείο Ανάκαμψης: Το κρίσιμο εννιάμηνο για το τέλος του
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 11.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/mika-baumeister-jusdwg_T0dU-unsplash-315x220.jpg)
![Κολομβία: Έξι νεκροί σε συντριβή ιδιωτικού αεροσκάφους – Δημοφιλής τραγουδιστής μεταξύ των θυμάτων [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/Capture-57-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442