Τα ωδικά πτηνά «μπορούν να μάθουν γραμματική»

36

Πείραμα Αμερικανών ερευνητών, που έδειξε ότι τα ψαρόνια μπορούν να μάθουν τη βασική γραμματική, ίσως αναγκάσει τους γλωσσολόγους να επανεξετάσουν τη θεωρία του Νόαμ Τσόμσκι ότι η ικανότητα αυτή είναι αποκλειστικά ανθρώπινη.

Τα ευρωπαϊκά ψαρόνια (στούρνοι, επιστημονικά Sturnus vulgaris), που χρησιμοποιήθηκαν ως πειραματόζωα, έμαθαν να ξεχωρίζουν τις συνηθισμένες «προτάσεις» στα τραγούδια τους από παρόμοια τραγούδια στα οποία είχαν εισαχθεί δευτερεύουσες «επεξηγηματικές» προτάσεις, αναφέρουν στο περιοδικό Νature οι ψυχολόγοι του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο.

Μέχρι σήμερα οι γλωσσολόγοι πίστευαν ότι μόνο ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να αλλάζει το νόημα εισάγοντας νέες λέξεις στην ίδια πρόταση, για παράδειγμα να αλλάζει το «το πουλί τραγουδά» σε «το πουλί που κυνηγούσε η γάτα τραγουδά».

Μόλις πριν από δύο χρόνια, μια κορυφαία ερευνητική ομάδα απέτυχε να μάθει σε πιθήκους (ταμαρίνους) αυτού του είδους τη βασική γραμματική. Οι ερευνητές, σε συνεργασία με τον διάσημο Αμερικανό γλωσσολόγο Νόαμ Τσόμσκι, είχαν καταλήξει σε κοινή δημοσίευσή τους ότι η ιδιότητα της ανεξάντλητης «επαναδρομής» στη δημιουργία προτάσεων είναι αποκλειστική ικανότητα του ανθρώπου, απαραίτητη για την ανάπτυξη γλώσσας.

Όμως η ομάδα του Δρ Τιμ Γκέτνερ αναφέρει τώρα ότι κατάφερε να διδάξει σε εννέα από τα έντεκα ψαρόνια του πειράματος να ξεχωρίζουν στο 90% των περιπτώσεων πότε ένα τραγούδι ακολουθούσε ένα συγκεκριμένο γραμματικό μοτίβο.

Τα ψαρόνια εκπαιδεύτηκαν με τη βοήθεια τριών κουμπιών που κρέμονταν στα κλουβιά τους. Όταν το πτηνό πατούσε ένα κουμπί με το ράμφος, ακουγόταν διαφορετικές εκδοχές τραγουδιών που είχαν συνθέσει οι ερευνητές από μεμονωμένα τιτιβίσματα. Αν το τραγούδι ακολουθούσε ένα συγκεκριμένο πρότυπο, για παράδειγμα αν περιείχε «επεξηγηματικές» προτάσεις, το πειραμόζωο έπρεπε να ξαναπατήσει το κουμπί. Αν η απάντησή του ήταν σωστή, το ψαρόνι αμοιβόταν με μια λιχουδιά.

O Μαρκ Χάουσερ, επικεφαλής του πειράματος με τους ταμαρίνους στο Εργαστήριο Νοητικής Εξέλιξης στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, σχολιάζει ότι η νέα έρευνα δείχνει ότι «ορισμένοι από τους νοητικούς πόρους που χρησιμοποιούμε ίσως απαντώνται και σε άλλα ζώα».

Ο Χάουσερ θεωρεί ωστόσο ότι το τελευταίο πείραμα δεν καταρρίπτει τη δημοσίευσή του με τον Τσόμσκι το 2002. Τα ψαρόνια, υποστηρίζει, ίσως έχουν αντίληψη της βασικής γραμματικής, όχι όμως και της σημειολογίας, ώστε να διαθέτουν τις γλωσσικές ικανότητες στις οποίες αναφερόταν το άρθρο τους.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press