Φέτος αφιερώθηκε στη μνήμη του μια… συνεδρίαση των συμβούλων του Κέντρου Θεάτρου! Έτσι ανακοινώθηκε. Κι’ έμεινε μεταξύ τους ό,τι είπαν!
Στη μνήμη του θάναι αφιερωμένη κι’ η αποψινή θεατρική εκπομπή της Τηλεοράσεως των Ενόπλων. Θα παρελάσουν πολλοί και διάφοροι. Ένα μήνυμα όμως του ίδιου —ένα ανέκδοτο κείμενο του Αιμίλιου Βεάκη— δεν έγινε δεκτό.
Κι’ ας είναι γραμμένο πριν από 45 χρόνια! Κι’ ας είναι απολιτικό! Κι’ ας βγαίνει από την πίκρα της καρδιάς του! Κι’ ας εκφράζει την πίστη και την αγάπη ενός Γίγαντα στο θέατρο.
Ευχόμαστε, ως το βράδυ, να αλλάξουν γνώμη οι αρμόδιοι. Και ν’ ακουστεί, τελικά, το «πιστεύω» του Βεάκη.
Τα «Νέα» έχουν ήδη την τιμή και τη χαρά να το παρουσιάσουν πρώτα στο ελληνικό κοινό:
Πολλές φορές μού δόθηκε η αφορμή να γράψω για το θέατρό μας. Πολλές φορές με προκάλεσαν. Πολλές φορές ένοιωσα μόνος μου την ανάγκη να το κάνω. Δεν ήταν η αδυναμία κι’ ο φόβος πως θα βρισκόμουν σε σύγκρουση με πρόσωπα. Ω, ανάθεμα! Αυτό είναι η μοναδική αιτία κάθε συμφοράς στο δύστυχο τόπο μας. Όχι η σύγκρουση! Η σύγκρουση είναι φυσική κι’ απαραίτητη για κάθε τάση προς κάποιο καλό και καινούριο. Ο φόβος μας, η αδυναμία μας, η λεπτότητά μας —όπως μας αρέσει να την ονομάζουμε— μήπως αγγίξουμε τον πλαϊνό μας, σε τρόπο που να ξεπερνά τα πρωτόκολλα της καλής συμπεριφοράς. Και νάταν τουλάχιστο το πνεύμα του νόμου τούτου τέτοιο που νάχε μοναδικό σκοπό να σε κρατήσει στα όρια της ευγενικής έκφρασης, ας πάει στο διάβολο!
Μα εδώ δεν είν’ έτσι. Είναι το πνεύμα να μη θίξεις τον πλαϊνό σου στο συμφέρο του. Να μη τον θίξεις στο ψωμί, για να μη σε θίξει κι’ εκείνος. Αχ αυτό το ψωμί! «Άσε τον, τον καημένο τον άνθρωπο, να βγάλει κι’ αυτός το ψωμί του». Να η φράση που τους έχει όλους σκλαβωμένους κάτω από τη βρωμερή δύναμή της. Η αλληλεγγύη των ανικάνων. Ο συνασπισμός των τιποτένιων.
Μα εγώ —μπορώ να το καυχηθώ φωναχτά— ποτές δεν έγινα δούλος του πονηρού αυτού δόγματος. Δεν ξέρω αν καλά βλέπω, μα ό,τι βλέπω, το λέω όπως το βλέπω. Κι’ έτσι πάντα, όποτε αναγκάστηκα να μιλήσω για το θέατρό μας, μίλησα χωρίς να φτιασιδώσω την έκφρασή μου, είτε με συναδέρφους ήταν η κουβέντα μου, είτε με συγγραφείς, είτε με φίλους του θεάτρου — αν υπάρχουν αλήθεια φίλοι του θεάτρου όπως εγώ τους φαντάζομαι. Ομολογώ εδώ ξάστερα πως τέτοιον ένα μονάχα γνώρισα. Δε θα πω τώρα τόνομά του για να μη τον κάνω να πονέσει με την αδικαιολόγητη μετριοφροσύνη του και για να μη με πουν οι κίτρινοι κόλακα.
Τώρα, γιατί δεν ξέσπασα ως σήμερα, βγαίνοντας στη δημοσιότητα, είναι μόνο γιατί είχα κι’ εγώ την ιδέα πως δε θάφερνα καμιά ωφέλεια, πρώτα-πρώτα γιατί στον τόπο μας κανείς πραγματικά, πονετικά, ψυχικά, δεν ενδιαφέρεται για το θέατρο. Ούτε κι’ αυτοί οι επιχειρηματίες που πλουτίζουν απ’ αυτό. Ούτε κι’ αυτοί οι συνάδερφοί μου που ζουν —λάθος: κουτσοζούν— απ’ αυτό.
Κι’ ύστερα, ήξερα καλά πως κανένα έντυπο, ούτε εφημερίδα, ούτε περιοδικό, δε θ’ αποφάσιζε να μου φιλοξενήσει ό,τι θάγραφα, γιατί έχουν όλοι τον άπειρο σεβασμό προς το νόμο: «Άσε τον καημένο τον άνθρωπο να βγάλει το ψωμί του».
Όμως, μέσα μου σαλεύει μια θάλασσα πίκρας. Τα αρμυρόπικρα κύματά της ανεβάζουν στο λαρύγγι μου αφρούς πόνου και νοιώθω την ανάγκη να φτύσω, γιατί το στόμα μου δε μπορεί πια να κρατήσει τη φαρμακίλα τους.
Κι’ έτσι, πρέπει ν’ αρχίσω. Πρέπει να φωνάξω σε κάποιον:
«Αγαπώ το θέατρο, που τόνοιωσα μέσα μου από τον καιρό που γεννήθηκα.
Αγαπώ το θέατρο, γιατί υπήρξε για μένα το ξεχωριστό φως, που ένας θεός έρριξε μέσα μου κι’ έχω χρέος να το φυλάξω από τις παγερές και αποπνιχτικές επιρροές.
Αγάπησα το θέατρο, γιατί τόνοιωσα μέσα μου σαν πλατύτερη εκδήλωση της εκφραστικώτερης τέχνης, αφού πρώτα καταπιάστηκα με τη ζωγραφική και την ποίηση.
Αγάπησα το θέατρο, γιατί είχα μέσα μου τη στοχαστική ψυχή του αρχαίου Έλληνα, που νοιώθοντας της ζωής το ασήμαντο και θέλοντας να την απορρίξει, δημιούργησε την Τέχνη για να σωθή, και η Τέχνη τον έκανε πάλι να ξαναγκαλιάσει τη ζωή, όπως πιστεύει ο Νίτσε.
Επιτέλους, σήμερα που γέρασα, αγαπώ το θέατρο με μανία, με λύσσα, γιατί τούδωσα τα νειάτα μου, τούδωσα τη ζωή μου».
Να! Αυτά νοιώθω την επιταχτική ανάγκη να φωνάξω σε κάποιον. Μα σε ποιον;
ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΒΕΑΚΗΣ
*Αυτά έγραφε ο Κώστας Νίτσος σε άρθρο του που είχε δημοσιευτεί στο φύλλο των «Νέων» της 28ης Ιουνίου 1971, υπό τον τίτλο «Αρνήθηκαν ν’ ακουστή στην TV κείμενο του Αιμίλιου Βεάκη». Μεσούσης της δικτατορίας των συνταγματαρχών, και είκοσι χρόνια μετά το θάνατο του Βεάκη, ο τότε εκδότης και διευθυντής της εφημερίδας του ΔΟΛ, ο αντιστασιακός των χρόνων της Κατοχής, τιμά τη μνήμη ενός εκ των κορυφαίων του ελληνικού θεάτρου και αγαπημένου του φίλου.
Ο Κώστας Νίτσος
Ο Κώστας Νίτσος (1920-2015) θεωρείται ένας από τους δασκάλους της νεότερης ελληνικής δημοσιογραφίας. Έγκυρος θεατρικός κριτικός και συγγραφέας, ο Νίτσος ήταν εκείνος που ανέδειξε τον πολιτισμό σε θέμα πρώτου ενδιαφέροντος στον ελληνικό Τύπο. Διετέλεσε διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου (1983-1985), ενώ εξέδωσε το περιοδικό «Θέατρο», που υπηρέτησε, υποδειγματικά και επί μακρόν, την ελληνική δραματουργία και την υπόθεση της θεατρικής παιδείας στη χώρα μας.
Ο Αιμίλιος Βεάκης, ο μεγάλος ηθοποιός, ο μεγάλος δάσκαλος της τέχνης κατά την Κατίνα Παξινού, έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή 29 Ιουνίου 1951, γύρω στις 8:00 π.μ., συνεπεία εγκεφαλικής συμφόρησης.
Ο Βεάκης, που είχε γεννηθεί στις 13 Δεκεμβρίου 1884, διακρίθηκε για την καλλιτεχνική του δυναμικότητα, την ευρεία πνευματική καλλιέργεια και το πραγματικό ταλέντο του για το θέατρο. Γεμάτος συναίσθημα, ακρίβεια, αυτοπειθαρχία και ποιητική διάθεση, υπήρξε ένας πρωταγωνιστής —με την ουσιαστική σημασία της λέξης—, ο οποίος άφησε πίσω του μια σχολή και μια παράδοση.
Η κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου προέρχεται από το διαδικτυακό τόπο του Εθνικού Θεάτρου (Ψηφιοποιημένο αρχείο/www.nt-archive.gr).
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 19.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/ken-cheung-taUfUHLylIo-unsplash-315x220.jpg)
