Αθηναγόρας: Χριστιανική συνείδηση

Μια φορά κι’ έναν καιρό… Η γραπτή αφήγηση προέρχεται από Κερκυραία κυρία. Προχωρημένη, θα λέγαμε, η ηλικία της, αφού σε παλιούς καιρούς ανατρέχει. Η φινέτσα όμως του νησιού της δεν επιτρέπει τέτοια χοντράδα.

Γράμμα με υπογραφή. Μας την εμπιστεύεται με την παράκληση να την προστατεύσουμε από τη δημοσιότητα. Της το υποσχόμαστε.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 7.12.1966, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Μια φορά λοιπόν κι’ έναν καιρό, η Κέρκυρα είχε ένα σπουδαίο Δεσπότη. Σπουδαίος και ωραίος. Αισθητή η υλική παρουσία του όπου κι’ αν βρισκόταν.

Στην Κέρκυρα, τότε, λειτουργούσε ένας οίκος, γνωστός με τ’ όνομα «Το σπίτι της Λεμονιάς». Φιλόξενη στέγη, με ανοιχτή πάντα την είσοδο. Πεζικό και ναυτικό η πελατεία. Θα ήσαν και οι μόνιμοι Κερκυραίοι, που περίμεναν να προχωρήση η νύχτα για να περάσουν την πύλη της αμαρτίας.

Δεν ήταν νυχτερινή η ώρα που προτίμησε ο αρχιερέας για την επίσκεψη. Μέρα-μεσημέρι. Πάνω στην κίνηση. Όχι δε μεταμφιεσμένος. Με τα ράσα του. Τεράστιος σε διαστάσεις, κολόνα δωρική, δεν ήταν από τους τύπους που, φτωχοί σε όγκο, σκυφτοί και κακομοιρούληδες, περνούν χωρίς να τους προσέξουν.

— Κόντε μου, κοντεσίνο μου, μα τον Άγιο σάς λέω. Τον είδα με τα μάτια μου. Ο Δεσπότης —και να με συμπαθά η αφεντιά σας— στο σπίτι της Λεμονιάς.

Αν ήξερε η Λεμονιά το δεκατισμό (σ.σ. εδώ με την έννοια της σωρείας απωλειών) που θα δοκίμαζε το ίδρυμά της. Μετανοούσες Μαγδαληνές, με το ιλαρό φως της ανανήψεως στα μάτια, άρχισαν να διαρρέουν, και με τη βοήθεια του Δεσπότη να βρίσκουν παστρικές απασχολήσεις, να σχηματίζουν οικογένειες, να μπαίνουν στον ίσιο δρόμο.

Αυτό θα πη ηρωισμός, χριστιανική συνείδηση: να νιώθης τόσο ψηλά, ώστε αδιαφορώντας για παρεξηγήσεις, ν’ ανασύρης από τη λάσπη ανθρώπινες υπάρξεις.

Αν θέλετε να μάθετε τώρα και για την τύχη του αρχιερέα, ο Δεσπότης εκείνος έγινε αργότερα Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, και σήμερα είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας Α’.

Μάλιστα, αυτός. Ίσως —ας προσθέσουμε και τούτο— να μη εξεδήλωνε τόση γενναιότητα αν δεν ένιωθε ότι περιστοιχιζόταν από κοινωνία με ανώτερο επίπεδο πολιτισμού, όπως η κοινωνία της Κέρκυρας, που είναι η ελληνική μας Ευρώπη.

Διαβάζω την επιστολή και συγκρίνω. Στο σπίτι της Λεμονιάς ο Μητροπολίτης πριν από σαράντα χρόνια, όταν πολύ πιο στενές ήσαν οι αντιλήψεις. Η εγκύκλιος της Αρχιεπισκοπής σήμερα που απαγορεύει στους ιερείς να τελούν τρισάγια όταν καλούνται σε ύποπτους οίκους. Για να μη εκτίθενται σε παρεξηγήσεις και να μη φθείρουν το γόητρο του ράσου.

Με πόσο ευτελές ύφασμα πρέπει να είναι ραμμένο το μαύρο αυτό ένδυμα και πόσο πρέπει νάχουν ξεπέσει στην κοινή συνείδηση αυτοί που το φορούν, ώστε να θεωρούνται ικανοί, καλούμενοι για σωτηρία ψυχών, να γίνωνται καταναλωτές του ένσαρκου υλικού που προσφέρεται στους οίκους της αμαρτίας;

Θλιβερά δείγματα φθοράς. Δεν είδατε και το άλλο φαινόμενο, του Μητροπολίτη που απαγόρευσε να ψαλή τρισάγιο στον τάφο του Καρυωτάκη, επειδή πριν από σαράντα χρόνια έφυγε ο ποιητής οικειοθελώς από τη ζωή; Κι’ αν η απαγόρευση αυτή στηρίζεται στο αχρηστευμένο γράμμα κάποιου ιερού κανόνα, ποιο ελαφρυντικό μπορεί να υπάρξη για τον πρωτοπρεσβύτερο εκείνον της Πρέβεζας που, υβριστής ζώντων και νεκρών, τον μεν ποιητή αποκαλεί αμακάριστο και αρνησίχριστο ερωτύλο, αυτούς δε που τίμησαν τη μνήμη του απειλεί με «αιώνιο ανάθεμα»;

Ο μεσαιωνισμός και η εμπάθεια εδώ, η έξαρση, ο αποστολισμός, ο Χριστιανισμός στην πραγματική τους έννοια εκεί όπου το ράσο δεν καλύπτει κακότητες και συμφέροντα, αλλά είναι το ιερό ένδυμα των εκπροσώπων του Ναζωραίου.

*Άρθρο του Παύλου Παλαιολόγου, που έφερε τον τίτλο «Λεμονιές…» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 1966.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας, κατά κόσμον Αριστοκλής Σπύρου, γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου/6 Απριλίου 1886 σε ένα μικρό χωριό της επαρχίας Πωγωνίου Ιωαννίνων, το Βασιλικό (παλαιότερη ονομασία του, Τσαραπλανά).

Χρημάτισε μητροπολίτης Κερκύρας και Παξών από το Δεκέμβριο του 1922 έως τον Αύγουστο του 1930 (τότε ορίστηκε από την Ιερά Πατριαρχική Σύνοδο Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής).

Ο Αθηναγόρας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης και ανώτατος πνευματικός ηγέτης της Ορθοδοξίας επί 24 ολόκληρα έτη, από το 1948 (1η Νοεμβρίου) έως το 1972, απεβίωσε στις 7 Ιουλίου 1972.

Σε παλαιότερα άρθρα μας αφιερωμένα στη μνήμη του χαρισματικού αυτού ιεράρχη θα βρείτε αναλυτικές πληροφορίες για το βίο του και το σπουδαίο έργο που άφησε πίσω του.