Η Αθήνα αλλοιώθηκε από τον τυχοδιωκτικό πληθυσμό που ήρθε να «διαπρέψει» στην Αθήνα.
Τα καλά μου ελληνικά τα χρωστάω εν πολλοίς στην Αμερική. Συμφιλιώθηκα με την ηλικία μου εκεί. Απέρριψα αρκετό από τον προγονικό εγωισμό που είχα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έγινα και ευκολοφάγωτος.
Πνευματικούς δασκάλους είχα πολλούς. Βασικά ήταν ο Γκάτσος. Αλλά και ο Τσαρούχης, ο Πικιώνης, ο Σεφέρης στους «Διαλόγους» του με τον Τσάτσο, ο Μακρυγιάννης. Αυτούς είχα επιλέξει για να λογοδοτώ.
Έκανα τον «Μεγάλο Ερωτικό» σαν απάντηση στη δικτατορία. Έβαλα σ’ ένα βάθρο αυτά που είχε ανάγκη ο τόπος και τα εστερείτο. Τις αληθινές αξίες, όπως τον έρωτα, την ποίηση και την ιστορία. Εκ των υστέρων δικαιώθηκα.
Ανάπτυξη του ανθρώπου είναι να κατεβάσει το εγώ του. Μόνο οι μεγάλες φυσιογνωμίες κατάφεραν να το εξαφανίσουν. Τότε ο άνθρωπος αποκτά φτερά, αυτόματα θα ’λεγα, και πετά στον ουρανό.
Πλειάδα αξιόλογων φίλων μου, παιδιά στην κυριολεξία, πέρασαν από τη Μακρόνησο. Εγώ συμπτωματικά δεν πέρασα. Εκεί υπέστησαν τα μύρια όσα. Φαντασθείτε, αυτή τη Μακρόνησο που γέννησε τον Ιωαννίδη την είπαν «Παρθενώνα του 20ού αιώνα». Ήταν μια προσβολή για το πνεύμα και για τον άνθρωπο.
Πιστεύω ότι ο ανδρισμός είναι μία πνευματική ιδιότης. Κι όχι επιβητορική. Λυπάμαι γιατί στον τόπο μας έχει συνδεθεί με τους επιβήτορες. Φιλοδοξούσα από νέος να γίνω άντρας αληθινός και όχι άντρας της αγοράς. Και πιστεύω ότι το κατόρθωσα.
Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που δεν δοξάσαμε και δεν γιορτάσαμε καν την Αντίστασή μας. Η Αντίσταση ήταν το μόνο ηθικό έρεισμα που είχε ο μεταπολεμικός κόσμος στην Ευρώπη. Σε μας καταδιώχθηκε. Κατά καιρούς μάς διακυβέρνησε ομάδα δωσιλόγων και εκτρωμάτων του παρελθόντος. Η Ευρώπη αναγεννήθηκε στηριγμένη στην Αντίστασή της. Εμείς όχι. Θλιβερός τόπος, θλιβερών προσώπων…
Παραχώρησα τα ποσοστά τού «Ποτέ την Κυριακή» έναντι πινακίου φακής νομίζοντας ότι έτσι θα αποβάλω τη μάταιη δόξα του Όσκαρ που ποτέ μου δεν ονειρεύτηκα. Τελικά δεν πέτυχα τίποτα.
Όπως καταλαβαίνετε, στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια η ανεύρεση του ρεμπέτικου ήταν μια πράξη επιτακτική, αλλά και εξόχως τολμηρή για κείνους τους καιρούς. Το να σ’ αρέσουν τα ρεμπέτικα ήταν ο ίδιο επικίνδυνο σαν να διάβαζες «Ρίζο» παράνομο ή όποιο άλλο έντυπο παρεμφερές. Σήμερα το να σ’ αρέσουν τα ρεμπέτικα είναι το ίδιο εξαθλιωμένο και φτωχοπροδρομικό όσο το να ’σαι Κνίτης, ΠΑΣΟΚ ή ΟΝΝΕΔίτης.
*Απόσπασμα από δισέλιδο δημοσίευμα των «Νέων» (φύλλο της 5ης Ιανουαρίου 1987) που ήταν αφιερωμένο στον Μάνο Χατζιδάκι. Ο συντάκτης του άρθρου (τίτλος του, «Ο ασυμβίβαστος…»), ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιώργος Λιάνης, είχε συνομιλήσει με τον Χατζιδάκι για το χτες και το για το σήμερα, για την πολιτική και για τον πολιτισμό, για τη ζωή και για το θάνατο. Οι ανωτέρω ρήσεις του αειμνήστου Χατζιδάκι περιλαμβάνονταν σε ένα μονόστηλο υπό τον τίτλο «Αφορισμοί».
Ο Μάνος Χατζιδάκις έφυγε από τη ζωή στις 15 Ιουνίου 1994, σε ηλικία 69 ετών.
Αυτό το καλοκαίρι, ο θρυλικός Αρσέν Λουπέν γυρίζει την Αττική και όλη την Ελλάδα με μια θεατρική παράσταση για όλη την οικογένεια, όπου το τέλος το αποφασίζεις εσύ!
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Παρασκευή 10.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/mindaugas-vitkus-ju-dVR1jkmE-unsplash-315x220.jpg)
