Τρομοκρατία: Οι δολοφονίες δεν άλλαξαν ποτέ την ιστορία του κόσμου

Όταν, πριν πεντέμισι χρόνια (21.2.85), «εκτελέσθηκε» απ’ την «17 Ν.» ο Νίκος Μομφεράτος, επισημαίναμε πως η δολοφονία του «συνέπεσε» με πολλαπλή ελληνική κρίση — κρίση πολιτική (παραμονές προεδρικών και βουλευτικών εκλογών: Μάρτης και Ιούνιος ’85), οικονομική, κυπριακή, ελληνοτουρκική, ελληνοαμερικανική (βάσεις). Δεν είναι τυχαίο, βέβαια, που η προχτεσινή αποτρόπαιη δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη (σ.σ. 26 Σεπτεμβρίου 1989) διαπράχθηκε πάλι σε στιγμή πολύπλευρης κρίσης — με πυορροούντα τα πάντα μας: δημόσια ζωή, πολιτικό ήθος, κομματικές αντιθέσεις, οικονομία, διεθνείς σχέσεις. Στιγμή ακόμα πιο σημαδιακή — λίγες εβδομάδες πριν απ’ τις εκλογές, λίγες ώρες πριν απ’ τη συζήτηση στη Βουλή για το σκάνδαλο Κοσκωτά. Τι τραγικός «συγχρονισμός»!

Ύστερ’ από κάθε τέτοιο έγκλημα, οι δράστες φροντίζουν να εξηγούν πως τα θύματά τους ήταν «εκφραστές, ή ενεργούμενα, δυνάμεων αντιλαϊκών, αντιδημοκρατικών, καταπιεστικών, εκμεταλλευτικών, ξενόδουλων» κ.λπ. Ενώ εμείς οι άλλοι οδυρόμαστε ή ωρυόμαστε πως οι σφαίρες δεν έχουν στόχο τα άτομα ή κάποιες τάξεις, αλλά το πολίτευμα, τους θεσμούς, τον τόπον όλο.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 1.10.1989, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Πέρα, όμως, απ’ αυτά τα γενικά αναθέματα, όλοι, ή πάρα πολλοί, κατατρύχονται πάγια από μερικά «πρακτικά» ερωτήματα:

Τι κάνουμε εμείς για να αφοπλίσουμε τους δράστες τόσο από τα πιστόλια τους όσο και από τα «επιχειρήματά» τους; Μ’ άλλα λόγια, πόσο διαφεντεύουμε εμείς το πολίτευμα και τους θεσμούς, πόσο δεν το διασύρουμε, δεν το νοθεύουμε, δεν το ευτελίζουμε — με τρόπους πάρα πολύ γνωστούς σε όλους μας; Η καθημερινή πρακτική μας (αρμόδιων, αλλά και μη) στεριώνει αυτό το ανεμοδαρμένο κτίριο ή το ξεστελιώνει (σ.σ. διαλύει, αποσυναρμολογεί) και το αποτελειώνει; (Και παράδειγμα «έκτακτης» αλλά ειδικής διαγωγής: ο τρόπος που τα περισσότερα κόμματα προσπάθησαν κάθε φορά να εκμεταλλευθούν τις δολοφονίες, για ν’ αποκομίσουν κομματικά κέρδη, κατηγορώντας οι μεν τους δε σαν ηθικούς ή και φυσικούς αυτουργούς, απειλώντας «εκδικήσεις», «βία στη βία», «φωτιά και τσεκούρι» και άλλα εθνωφελή παρόμοια.)

[…]

Ο Μάριος Πλωρίτης

Τι πετυχαίνουν με τις πράξεις αυτές οι δράστες; Αποτελεί κοινό τόπο το ειρωνικό αποτέλεσμα που έχουν οι τρομοκρατικές ενέργειες: Η ανενόχλητη δράση των τρομοκρατών, η «αδυναμία» των κρατικών υπηρεσιών να τους συλλάβουν και να τους εξουδετερώσουν, εξευτελίζει το κράτος. […]

Αλλά και αντίστροφα: Η τρομοκρατική δραστηριότητα, αντί να εξωθεί τον πληθυσμό σ’ εξέγερση κατά της εξουσίας, τον ωθεί κάτω απ’ τις φτερούγες της, αφού αυτές, έστω και «μαδημένες», αποτελούν την «ασπίδα» του κατά των τρομοκρατικών όπλων. Πράγμα που ανταποκρίνεται, βέβαια, στις βλέψεις της «κρατικο-κίνητης» τρομοκρατίας, αλλά διόλου στης «καθαρόαιμης» τρομοκρατίας τις στοχεύσεις.

Έχει από πολύ παλιά αποδειχθεί πως «οι δολοφονίες δεν άλλαξαν ποτέ την ιστορία του κόσμου», όπως έλεγε ο λίαν «κατεστημένος» πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντισραέλι. Ακόμα πάρα πέρα: «Η τρομοκρατία είναι ένας σημαντικός παράγοντας στο οπλοστάσιο της συντήρησης», ομολογούσαν οι αντίποδές του, Χορστ Μάλερ και Γιούργκεν Μπέκερ, στελέχη της γερμανικής τρομοκρατικής οργάνωσης Μπάαντερ-Μάινχοφ.

Ο άνανδρα δολοφονηθείς ευρυτάνας δημοσιογράφος και πολιτικός Παύλος Μπακογιάννης (1935-1989) μαζί με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη

Ποιος δεν βλέπει ότι «ο τρόμος πάνω απ’ τη χώρα» σπρώχνει τον «άνθρωπο του δρόμου» σε αντιδράσεις που εξυπηρετούν θαυμάσια την Αντίδραση· πως η αιματηρή τρομοκρατική βία «δικαιώνει» στη συνείδησή του την κρατική βία (που ο ίδιος, σε άλλες ώρες, την έχει καταδικάσει και πολεμήσει)· πως οι αιματοχυσίες «στο όνομα του λαού» ξεπλένουν τις «ντροπές» των κρατικών υπηρεσιών στα μάτια του λαού; Φιλοδοξώντας να ξεκουρελιάσουν τους θώρακες του «κατεστημένου», για να το εξουθενώσουν, οι τρομοκράτες δεν κάνουν άλλο, τελικά, παρά να δυναμώνουν εκείνους και να στεριώνουν ετούτο…

Τούτη την ώρα —πέρα απ’ τη βαθιά λύπη για τον φίλο συνάδελφο και συν-αγωνιστή των χρόνων της δικτατορίας (σ.σ. τον Παύλο Μπακογιάννη)— χρειάζεται να ξαναπούμε αυτό που αποτελεί κοινή συνείδηση αλλά όχι πάντα κοινή πράξη: Πως η πιο αποτελεσματική απόκριση που μπορούμε να δώσουμε στις τρομοκρατικές ενέργειες είναι η νηφαλιότητα, η υπευθυνότητα, η αυτοκυριαρχία. Οι φραστικοί μύδροι κατά της τρομοκρατίας που ακούγονται από παντού, θα πέσουν απάνω στο κεφάλι μας, αν ενδώσουμε στους πειρασμούς της κομματικής εκμετάλλευσης και του κομματικού φανατισμού, αν ακούσουμε τις σειρήνες της Αντίδρασης, αν παρασυρθούμε απ’ τον στρόβιλο των διχασμών, αν συνεργήσουμε, έστω και με την αδράνειά μας, στη διάλυση του τόπου, αντί να συμβάλουμε στην αναστήλωση των δημοκρατικών θεσμών, που τόσο ταλανίστηκαν τον τελευταίο καιρό. Στη μεγάλη κρίση που περνάμε —και που ορέγεται να την οξύνει στο έπακρο η χτεσινή δολοφονία— μόνο με ψύχραιμη, ομόθυμη κρίση μπορούμε ν’ αντιμετωπίσουμε τους Μήδους και τους Ηρόστρατους. Αν, αντίθετα, προσθέσουμε στη θαλάμη των «πιστολέρος» και τις δικές μας σφαίρες, αυτές θα είναι μακροπρόθεσμα πιο φονικές από εκείνων τις βολές…

*Κείμενο του Μάριου Πλωρίτη, που έφερε τον τίτλο «Σφαίρες και κρίσεις» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Κυριακή 1η Οκτωβρίου 1989, λίγες ημέρες μετά τη στυγερή δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη από τους εκτελεστές της 17Ν.

Το παρόν άρθρο —συναφές δυστυχώς και με την τρέχουσα επικαιρότητα— είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Θάνου Αξαρλιάν, ο οποίος έχασε τη ζωή του στις 14 Ιουλίου 1992, εξαιτίας ενός «λάθους» της 17Ν, του μοναδικού μάλιστα κατά τον «πολιτικό κρατούμενο» Δημήτρη Κουφοντίνα.