Πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η παγκόσμια οικονομία βρισκόταν σε ανοδική πορεία. Το δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον και η αβεβαιότητα σχετικά με τους αμερικανικούς δασμούς συνέχιζαν να επιβαρύνουν την ανάπτυξη, αλλά η επιβράδυνση του πληθωρισμού και ο δυναμικός επενδυτικός κύκλος που συνδέεται με την την τεχνητή νοημοσύνη παρείχαν σημαντική στήριξη, με την οικονομία της ΕΕ ενισχυμένη και τις πληθωριστικές πιέσεις να εξασθενούν, κάτι που άλλαξε ριζικά μετά τον πόλεμο κατά του Ιράν και κυρίως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Η χαμηλή ανταγωνιστικότητα, βέβαια, αποτελούσε και πριν πηγή ανησυχίας και τα δημόσια οικονομικά απαιτούσαν προσοχή, αλλά η οικονομία έδειξε ανθεκτικότητα, μεταξύ άλλων, χάρη στην ισχυρή αγορά εργασίας και στους υγιείς ισολογισμούς του ιδιωτικού τομέα.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, όμως, άλλαξε αυτό το σκηνικό, προκαλώντας μία από τις σημαντικότερες διαταραχές στον παγκόσμιο εφοδιασμό ενέργειας στην πρόσφατη ιστορία – λιγότερο από πέντε χρόνια μετά τον ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Επιπλέον, οι επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών στην περιοχή έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημίες.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της ΕΕ, αφού έφτασε στο 1,5% το 2025, η αύξηση του ΑΕΠ της Ένωσης προβλέπεται πλέον να επιβραδυνθεί στο 1,1% φέτος, 0,3 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από ό,τι στις προβλέψεις του φθινοπώρου του 2025, ενώ ο πληθωρισμός θα ανέλθει στο 3,1%.

Η παγκόσμια ανάπτυξη (εξαιρουμένης της ΕΕ) προβλέπεται πλέον στο 3,1% το 2026 και στο 3,5% το 2027. Όσον αφορά το 2026, η μικρή υποβάθμιση σε σχέση με τις προβλέψεις του φθινοπώρου του 2025 (-0,3 ποσοστιαίες μονάδες) πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της ισχυρότερης από το αναμενόμενο δυναμικής κατά την περίοδο που προηγήθηκε της σύγκρουσης. Επιπλέον, ο συνολικός δείκτης αποκρύπτει σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών και περιφερειών.

Οι οικονομικές προβλέψεις για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, οι προβλέψεις της Κομισιόν δεν είναι αισιόδοξες, αφού εκτιμά ότι θα υπάρχει επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας σε επίπεδα κάτω από 2%, στο 1,8% φέτος και στο 1,6% το 2027, με τη χώρα μας να παραμένει, ωστόσο, πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.

Την ίδια στιγμή, ανοδικές τάσεις θα επικρατήσουν στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο οποίος σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Κομισιόν το 2026 θα διαμορφωθεί στο 3,7% και στο 2,4% το 2027.

Η ανεργία βαίνει μειούμενη, από 8,9% το 2025 σε 8,3% το 2026, χωρίς να μπορεί να μιλήσει κανείς για σημαντική πρόοδο, ενώ το 2027 οι προβλέψεις της ΕΕ την «κατεβάζουν» στο 7,9%.

Γιατί αυτή η κρίση είναι διαφορετική;

Τόσο η φύση της τρέχουσας κρίσης όσο και το οικονομικό πλαίσιο στο οποίο εκτυλίσσεται διαφέρουν σε σημαντικά σημεία από εκείνα που επικρατούσαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Πρώτον, εκείνη την εποχή η Ευρώπη εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο που εισήγαγε μέσω αγωγών από την Ρωσία, με περιορισμένες δυνατότητες υποκατάστασης και ισχυρή εξάρτηση από σταθερές υποδομές. Η απότομη διακοπή της ροής φυσικού αερίου οδήγησε σε άνευ προηγουμένου εκρήξεις των τιμών, οι οποίες αυξήθηκαν κατά δεκαπέντε έως είκοσι φορές σε σύγκριση με τα επίπεδα του φθινοπώρου του 2021.

Αντίθετα, η τρέχουσα κρίση επηρεάζει τα ενεργειακά εμπορεύματα που διακινούνται σε παγκόσμιο επίπεδο — το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Αυτές οι αγορές είναι εξαιρετικά ανταλλάξιμες, επιτρέποντας την ανακατανομή της προσφοράς μεταξύ των περιφερειών, κατανέμοντας τις πιέσεις στις τιμές πιο ομοιόμορφα σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Ως αποτέλεσμα, αν και οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί ραγδαία, οι τιμές του πετρελαίου και ιδίως του φυσικού αερίου παραμένουν κάτω από τα υψηλότερα επίπεδα που είχαν φτάσει το 2021-22.

Δεύτερον, η ΕΕ έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, τόσο μέσω της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η οποία αποδυναμώνει τη μετακύλιση των τιμών του φυσικού αερίου στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και μέσω μιας σημαντικής μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας από τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά.

Τέλος, η οικονομία της ΕΕ εισήλθε στην τρέχουσα κρίση σε μια πιο ώριμη και σταθερή φάση του οικονομικού κύκλου σε σύγκριση με το 2021-22, όταν η ανάκαμψη μετά την πανδημία είχε τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό και τις πιέσεις στην αγορά εργασίας.

Ωστόσο, ο αντίκτυπος της ενεργειακής κρίσης αναμένεται να συνεχιστεί έως το 2027. Αν και η τρέχουσα κρίση διαφέρει από πολλές απόψεις από την ενεργειακή κρίση του 2022, αναμένεται να μεταδοθεί στην οικονομία μέσω παρόμοιων διαύλων. Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό των μηνών Μαρτίου και Απριλίου του 2026 υποδηλώνουν ήδη μια έντονη αύξηση των τιμών της ενέργειας. Ο πληθωρισμός στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ αναμένεται να κορυφωθεί πάνω από 11 % το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και να παραμείνει πάνω από 10 % για το υπόλοιπο του έτους, προτού μειωθεί στις αρχές του 2027 και καταστεί αρνητικός από το δεύτερο τρίμηνο και μετά.

Οι πιέσεις στις τιμές αναμένεται να διευρυνθούν σταδιακά, καθώς το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας μετακυλίεται στην αλυσίδα παραγωγής και εν μέρει στους καταναλωτές. Οι τομείς της γεωργίας, της διανομής και των μεταφορών αναμένεται να πληγούν πρώτοι. Ο πληθωρισμός των μη μεταποιημένων τροφίμων αναμένεται να αυξηθεί ραγδαία πριν υποχωρήσει το 2027.

Επιβραδύνεται η αύξηση της απασχόλησης – Πίεση στην κοινωνική συνοχή

Η απασχόληση αυξήθηκε κατά 0,5% το 2025, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν από το 2019 σε περίπου δέκα εκατομμύρια. Η αύξηση της απασχόλησης οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας.

Ωστόσο, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας είχαν ήδη αρχίσει να επιδεινώνονται πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Με την αύξηση της απασχόλησης να προβλέπεται πλέον ότι θα επιβραδυνθεί στο 0,3% το 2026 και στο 0,4% το 2027, το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να σταθεροποιηθεί γύρω στο 6%.

Οι ονομαστικοί μισθοί αναμένεται να επιβραδυνθούν λιγότερο από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί το 2026 και να διατηρήσουν τη δυναμική τους, αυξανόμενοι κατά περίπου 3,5% το 2027, καθώς προσαρμόζονται με χρονική υστέρηση στον υψηλότερο πληθωρισμό.

Πέρα από τη σύγκρουση, όμως, οι οικονομίες στην ΕΕ και παγκοσμίως εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένες σε γεωπολιτικούς, τεχνολογικούς και κλιματικούς κινδύνους.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η πρόσφατη μείωση της ζήτησης εργασίας στην Ευρώπη – η οποία αποδεικνύεται από τη μείωση των κενών θέσεων εργασίας και των ποσοστών πρόσληψης – ενδέχεται να αποδειχθεί προάγγελος μιας πιο έντονης επιβράδυνσης της αύξησης της απασχόλησης. Η διάβρωση της αγοραστικής δύναμης λόγω του επίμονου υψηλού πληθωρισμού θα μπορούσε επίσης να ασκήσει πίεση στην κοινωνική συνοχή.

Ειδήσεις Σήμερα: