Literature 20 Απριλίου 2026 | 10:11

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΚΑ’)

Ως νόθος ελέγχεται η «Επιστολή 9» του Ισοκράτη, η οποία είχε ως αποδέκτη το σπαρτιάτη βασιλιά Αρχίδαμο Γ’, διάδοχο του πατέρα του, Αγησιλάου Β’

Η Επιστολή 6, η οποία τοποθετείται με ασφάλεια μετά το 358 π.Χ., απευθύνεται στα τρία τέκνα του βασιλιά των Φερών Ιάσονος, που είχαν καταφέρει να ανακτήσουν την εξουσία αρκετά χρόνια μετά τη δολοφονία του πατέρα τους, παλαιού φίλου του Ισοκράτη. Ο τελευταίος επικρίνει στην αποσπασματικά σωζόμενη επιστολή του το απολυταρχικό μοντέλο εξουσίας, προσπαθώντας να ωθήσει τα τέκνα του Ιάσονος, που ασκούσαν συλλογικά την εξουσία με τυραννικό τρόπο, προς την κατεύθυνση μιας λιγότερο αυταρχικής διακυβέρνησης.

Η Επιστολή 7 είχε ως παραλήπτη τον Τιμόθεο, το νεαρό κυβερνήτη της Ηράκλειας του Ευξείνου Πόντου. Ο πατέρας του, ο δολοφονηθείς τύραννος της Ηράκλειας Κλέαρχος, είχε παρακολουθήσει σε νεανική ηλικία τη διδασκαλία του Ισοκράτη στην Αθήνα.

Η Επιστολή 8 απευθύνεται στους ολιγαρχικούς άρχοντες της Μυτιλήνης, που είχαν επικρατήσει στην πόλη μετά τον καταστροφικό για την Αθήνα Συμμαχικό Πόλεμο των ετών 357-355 π.Χ. Στην εν λόγω επιστολή ο Ισοκράτης διατυπώνει το αίτημα να επιτραπεί ο επαναπατρισμός ενός μυτιληναίου δημοκρατικού, του Αγήνορος, ο οποίος εργαζόταν στην Αθήνα ως μουσικοδιδάσκαλος των εγγονών του.

Τέλος, ως νόθος ελέγχεται η Επιστολή 9 –σώζεται ένα απόσπασμά της–, η οποία είχε ως αποδέκτη το σπαρτιάτη βασιλιά Αρχίδαμο Γ’, διάδοχο του πατέρα του, Αγησιλάου Β’. Ο τελευταίος είχε ηγηθεί μιας αρχικά πετυχημένης εκστρατείας στη Μικρά Ασία, στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. (396-394 π.Χ.), με σκοπό την απελευθέρωση των ελληνικών πόλεων από τον περσικό ζυγό. Όμως, ο σπαρτιάτης βασιλιάς είχε υποχρεωθεί στη συνέχεια να εγκαταλείψει διά παντός τα σχέδιά του λόγω των απειλών που αντιμετώπιζε η Σπάρτη στον ελλαδικό χώρο, ύστερα από τη συγκρότηση ενός εχθρικού απέναντι σε εκείνη συνασπισμού δυνάμεων. Τούτων δοθέντων, ο ογδοηκοντούτης την εποχή της σύνταξης της επιστολής Ισοκράτης θεώρησε ότι ο γιος του Αγησιλάου Β’, ο Αρχίδαμος Γ’, ήταν ο πλέον κατάλληλος να αναλάβει το εγχείρημα της πραγμάτωσης της πανελλήνιας ιδέας και της διεξαγωγής μιας εκστρατείας κατά των βαρβάρων.

*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση του έργου του Ξενοφώντος «Αγησίλαος» στην αγγλική γλώσσα (Λονδίνο, 1880). Ο γνωστός ιστορικός και φιλόσοφος πλέκει το εγκώμιο του βασιλιά της Σπάρτης Αγησιλάου Β’, με τον οποίον είχε προσωπική σχέση.

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Α’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Β’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Δ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ε’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΣΤ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ζ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Η’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Θ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ι’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΑ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΒ’)