Ο Θωμάς Κωνσταντίνου και η Δήμητρα Στογιάννη μάς μιλούν για τον δίσκο τους «Αυτός που βρίσκεται παντού»

Ο ποιητικός κόσμος του Ρωμανού του Μελωδού βρίσκεται στο κέντρο του «Αυτός που βρίσκεται παντού», ενός έργου που προσεγγίζει το ποιητικό σύμπαν του «Σαίξπηρ του Βυζαντίου» με σύγχρονους μουσικούς και θεατρικούς όρους.

Η νέα αυτή δισκογραφική δουλειά, που φέρει την υπογραφή του Θωμά Κωνσταντίνου, της Δήμητρας Στογιάννη και της νέας τους εταιρείας ETHOS, έχει στον πυρήνα της τους ύμνους του εκφραστή της βυζαντινής ποιητικής παράδοσης και συγκεντρώνει πολύ σημαντικά ονόματα του ελληνικού τραγουδιού και θεάτρου: Νάνα Μούσχουρη, Χάρις Αλεξίου, Γιώργο Νταλάρα, Ελευθερία Αρβανιτάκη, Δήμητρα Γαλάνη, Τάνια Τσανακλίδου, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μάρθα Φριντζήλα, Δημήτρη Καταλειφό, Σπύρο Σακκά, Ζαχαρία Καρούνη, Σωκράτη Σινόπουλο,  ETHOS ENSEMBLE και Θυγατέρες.

Ο Ρωμανός ο Μελωδός, ο «Πίνδαρος της ρυθμικής ποίησης», όπως τον αποκάλεσαν, και ο σημαντικότερος, ίσως, υμνογράφος, δεν ανήκει μόνο στη θρησκευτική παράδοση, αλλά στη μεγάλη ιστορία της ελληνικής ποίησης.

Είναι ένας δημιουργός με σπάνια δραματική ένταση, βαθιά γνώση της ανθρώπινης ψυχής και ξεχωριστή δύναμη να μετατρέπει τα πρόσωπα σε ζωντανές παρουσίες. Ο Οδυσσέας Ελύτης τον ανέδειξε ως πρωτεύοντα ποιητή του ελληνικού σύμπαντος, ο Κώστας Βάρναλης διέκρινε στους στίχους του το επαναστατικό τους σθένος και ο Νίκος Καρούζος τον προσέγγισε δημιουργικά, μεταφράζοντάς τον.

Ο Θωμάς Κωνσταντίνου και η Δήμητρα Στογιάννη μιλούν στο in για τον δίσκο τους «Αυτός που βρίσκεται παντού» του Ρωμανού του Μελωδού

Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να στραφείτε στον ποιητικό κόσμο της Μεγάλης Εβδομάδας και στον Ρωμανό τον Μελωδό;

Θωμάς Κωνσταντίνου:

Το έργο του Ρωμανού ήρθε στα χέρια μας με τρόπο θαυμαστό και, τολμώ να πω, μεταφυσικό, πριν από κάποια χρόνια, μέσω της ποιητικής απόδοσης του μακαριστού γέροντα Ανανία Κουστένη, ενός ανθρώπου βαθιά ποιητικού. Αυτός, λοιπόν, ήταν που προέτρεπε όλους εμάς να διαβάζουμε έστω ένα μικρό απόσπασμα την ημέρα, την εβδομάδα, τον μήνα ή όσο μπορούσε ο καθένας, μιας και θεωρούσε ευεργετική την ανάγνωση του Ρωμανού. Όταν, λοιπόν, το δοκίμασα, και μάλιστα χωρίς καμία προσευχητική διάθεση, αλλά από καθαρή περιέργεια, ένιωσα να αλλάζουν τα πάντα γύρω μου. Το φως, οι ήχοι, η ίδια η ατμόσφαιρα του χώρου όπου βρισκόμουν. Χανόταν η έννοια του χρόνου και μεθούσα ολοένα, παρακολουθώντας σαν σε ταινία τις περιγραφές και τα νοήματα του Ρωμανού.

Δήμητρα Στογιάννη:

Ήταν μια εσωτερική ανάγκη να μη κρατήσουμε για τον εαυτό μας το γλυκό, αλλά να το μοιραστούμε με τον κόσμο. Να γλυκαθούν οι ψυχές των ανθρώπων, βιώνοντας μέσα από το έργο τα γεγονότα που καταγράφει ο Ρωμανός και που τόσο άρτια και θεόπνευστα αποδίδει ποιητικά ο πατέρας μας, Ανανίας.

Να γνωρίσουν οι πολλοί έναν σπουδαίο συγγραφέα, που μέσα από τον λόγο και τα γεγονότα με τα οποία καταπιάνεται μας συγκινεί και μας μετακινεί. Και μεταδίδει το φως. Και μας παρακινεί να ζήσουμε τις μέρες μας με χαρά και Θείο Έρωτα. «Ψυχή μου! Ξύπνα, ψυχή μου! Γιατί κοιμάσαι;»

Το έργο δεν προσεγγίζει τον Ρωμανό μουσειακά, αλλά ως έναν ζωντανό ποιητή του δράματος και της ανθρώπινης εμπειρίας. Πώς χτίσατε αυτή τη σύγχρονη ανάγνωση;

Θωμάς Κωνσταντίνου:

Οι περιγραφές και οι χαρακτήρες του Ρωμανού φανερώνουν έναν συγγραφέα με μεγάλη ευκολία στην ανάπτυξη ζωντανών σκηνών, που θυμίζουν έντονα τραγωδία. Η θεατρικότητα κυριαρχεί στο έργο του, χωρίς να χάνει ποτέ το μέτρο, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς με ποιους χαρακτήρες καταπιάνεται. Είναι ανθρωποκεντρικός και απόλυτα συνδεδεμένος με τις τάσεις της εποχής του. Εμείς, μέσω της αφαίρεσης και της προσεκτικής επιλογής των «τραγουδιών» του, χτίσαμε μια αφήγηση που να ρέει αβίαστα, χωρίς να χάνεται η συνοχή και, κυρίως, το μήνυμα κάθε ύμνου-μονόπρακτου.

Δήμητρα Στογιάννη:

Αρχικά πειραματιστήκαμε. Μπήκαμε στο στούντιο οι δυο μας με τον Θωμά και ηχογραφήσαμε όλα τα επιλεγμένα κείμενα. Πολλά απ’ αυτά τα κρατήσαμε και στο τελικό έργο. Μετά ο Θωμάς προσάρμοσε τη μουσική, τα ηχητικά τοπία κι έδωσε έναν κρυφό ρυθμό. Ή, μάλλον, ενίσχυσε τον ήδη υπάρχοντα, εκ κατασκευής, ρυθμό του έργου. Τόνισε τις ατμόσφαιρες των σκηνών με πολύ διακριτικό και καθοριστικό τρόπο. Και, με τη συμβολή του φίλου και συνεργάτη Ζαχαρία Καρούνη, που ανέλαβε και τη σκηνοθεσία στη φάση εκείνη, ξεκινήσαμε το θεατρικό εγχείρημα του έργου. Πολύ μεγάλη ήταν η επιρροή της Χαρούλας Αλεξίου, η οποία έφερε το μεγαλείο, την εμπειρία και τη μοναδική της προσωπικότητα μέσα στις πρόβες, κι έτσι όλο αυτό οδήγησε στις παραστάσεις που πραγματοποιήθηκαν με μεγάλη επιτυχία στην Κύπρο. Αργότερα το δουλέψαμε ξανά με τον Θωμά, καλέσαμε όλους αυτούς τους σπουδαίους καλλιτέχνες κι έπειτα, ακούγοντας τις τελικές ηχογραφήσεις, αρχίσαμε πια να «παίζουμε» και να πειραματιζόμαστε με όλο το υλικό, σύμφωνα πάντα με τη δική μας αισθητική και την κοινή θεώρηση που έχουμε απέναντι στην τέχνη.

Το «ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ» ξεδιπλώνεται σε επτά πράξεις, από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα έως το Πάθος και την Ανάσταση. Πώς δουλέψατε αυτή τη διαδρομή ώστε να έχει και εσωτερική συνοχή και δραματική κλιμάκωση;

Θωμάς Κωνσταντίνου:

Απλώς ακολουθώντας την ήδη υπάρχουσα δραματουργική ροή που μας έχει παραδοθεί μέσα από τις ορθόδοξες ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, των οποίων το storytelling αποσκοπεί, πέρα από την εξιστόρηση των γεγονότων, στην υπογράμμιση πολύ σημαντικών υπαρξιακών και θεολογικών νοημάτων.

Ζωτικής σημασίας ήταν η χρήση της μουσικής ως μεταβατικού μέσου μεταξύ των σκηνών.

Δήμητρα Στογιάννη:

Ως ηθοποιό, στη διαδικασία ανάγνωσης των ρόλων, με απασχολεί πολύ το προτσές του εκάστοτε ρόλου. Η πορεία, δηλαδή, του ανθρώπου που υποδύομαι, από την αρχή του έργου μέχρι το φινάλε. Κάπως έτσι δουλέψαμε και το «Αυτός που βρίσκεται παντού». Είναι η πορεία του Χριστού από τα Ιεροσόλυμα, η νίψη των ποδιών, η άρνηση του Πέτρου κ.λπ., μέχρι που φτάνει στην Ανάσταση. Μέσα σε όλα αυτά, βασική μας μέριμνα ήταν το φως της Ανάστασης να διαπνέει όλο το έργο. Ακόμα και στο μοιρολόι της Παναγιάς, όταν γράφαμε τους στίχους, θέλαμε να μην υπάρχει θλίψη ή εκείνος ο θρήνος της ανθρώπινης απελπισίας που πολλές φορές διαπνέει τα κοσμικά μοιρολόγια, αλλά, παρά τον ανυπέρβλητο πόνο της μάνας, να υπάρχει η ελπίδα, η ικανοποίηση της εκπλήρωσης της Σωτηρίας του κόσμου και, φυσικά, η Ανάσταση.

Στο έργο συναντιούνται spoken songs, αφήγηση και πρωτότυπη μουσική. Πόσο απαιτητικό ήταν να ισορροπήσετε ανάμεσα στον λόγο, το μέλος και τη θεατρικότητα χωρίς να χαθεί η δύναμη του κειμένου;

Θωμάς Κωνσταντίνου:

Πρέπει να τονίσουμε εδώ πως τα αποκαλούμενα κείμενα είναι, στην πραγματικότητα, τραγούδια, ύμνοι, των οποίων η μελωδία ίσως έχει χαθεί στους αιώνες. Όμως η μουσικότητα, η μελωδικότητα και ο ρυθμός είναι ακόμα εκεί, περιμένοντας τον αναγνώστη να τα ανακαλύψει.
Θεωρώ πως ο αγγλικός όρος spoken songs είναι ο πλέον κατάλληλος να περιγράψει το γεγονός πως ο Ρωμανός ήταν, κατά έναν τρόπο, ένας ράπερ της εποχής του, ένας τροβαδούρος του Θεού.

Ένας ραψωδός, που γνώριζε καλά την παράδοση των τραγωδών προγόνων του και που προσπαθούσε και ο ίδιος να μετασχηματίσει αυτή τη γνώση στις συνθήκες της εποχής του.

Δεν είναι τυχαία, λοιπόν, η επιλογή των αφηγητών μας, οι οποίοι είναι κυρίως τραγουδιστές με δεκαετίες ερμηνευτικής εμπειρίας στις πλάτες τους. Συνεπώς, ένα εκ πρώτης όψεως δύσκολο εγχείρημα κατέστη δυνατό, χάρη στο γεγονός πως εγώ και οι συντελεστές μιλούσαμε την ίδια καλλιτεχνική «γλώσσα» και είχαμε πολλά χρόνια συνεργασίας με τον καθένα ξεχωριστά να μας ενώνουν. Η μουσική έγινε το όχημα μέσω του οποίου οι περισσότεροι από τους συντελεστές κατανόησαν και ένιωσαν τον λόγο του Ρωμανού, προσεγγίζοντάς τον όπως θα προσέγγιζαν ένα τραγούδι παρά ένα θεατρικό κείμενο.

Δήμητρα Στογιάννη:

Μέσα στο έργο μεταφέραμε τους δύο διαφορετικούς κόσμους που κουβαλάμε. Καθώς ο Θωμάς προέρχεται από τον χώρο της μουσικής κι εγώ από εκείνον του θεάτρου, μοιραία η αισθητική του έργου καθορίστηκε από τις προσωπικές μας προσλαμβάνουσες. Έτσι, δε δουλέψαμε το έργο αμιγώς μουσικά ούτε αμιγώς θεατρικά. Για τον λόγο αυτό επιλέξαμε τον θεατρικό λόγο να ερμηνεύσουν κατά κύριο λόγο τραγωδοί και ερμηνευτές. Άνθρωποι που, έτσι κι αλλιώς, ερμηνεύουν τον λόγο μέσω της μουσικής κι αφηγούνται ολοκληρωμένες ιστορίες με τα τραγούδια τους. Γι’ αυτό και κανένας δε δυσκολεύτηκε να αποδώσει τα κείμενα του έργου με τον τρόπο που θέλαμε. Κι αν σκεφτεί κανείς ότι ο Ρωμανός έχει μουσικότητα εκ κατασκευής, με έναν τρόπο διευκολύνθηκε η δουλειά μας.

Η σύνθεση κινείται ανάμεσα στο βυζαντινό και ανατολικό ηχόχρωμα και στην προκλασική δυτική μουσική. Πώς βρήκατε τη σωστή ισορροπία ώστε το αποτέλεσμα να ακούγεται σύγχρονο αλλά όχι αυθαίρετο;

Θωμάς Κωνσταντίνου:

Συνδυάζοντας τις δυο μεγάλες μου αγάπες, τη βυζαντινή και την κλασική μουσική, αφού αυτές διδάχτηκα ως παιδί, προτού μεταπηδήσω σε άλλα είδη, όπως η παραδοσιακή και η μοντέρνα μουσική. Κράτησα αυτά που θεωρώ στοιχειώδη από τα δύο είδη. Από τη βυζαντινή χρησιμοποιώ μελωδικές φόρμες, που βασίζονται πιο πολύ στο μέτρο του λόγου, και από την προκλασική το περιβάλλον και τις αρμονίες των εγχόρδων. Όσο πιο πίσω πάει κανείς στον χρόνο, συνειδητοποιεί πως τα δύο είδη ήταν κάποτε πιο κοντά.

Αναμφίβολα, αυτό που βρίσκεται πιο κοντά στην καρδιά μου είναι η μουσική της καθ’ ημάς Ανατολής, αλλά πάντα προσπαθώ να το συνδυάζω με τα μουσικά επιτεύγματα της Δύσης, προσπερνώντας την αυταρέσκεια που πολλές φορές τη χαρακτηρίζει.

Δήμητρα Στογιάννη:

Αυτό μάλλον ανήκει στα special skills του Θωμά, που έχει την ικανότητα να συνδυάζει μουσικές κι ηχοχρώματα με ετερόκλιτο χαρακτήρα, να τα κάνει δικά του κι έπειτα να τα επιστρέφει μέσα από τη δική του μοναδική αισθητική.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο έχουν οι γυναικείες μορφές και οι γυναικείες φωνές του Ρωμανού. Γιατί ήταν σημαντικό για εσάς να περάσουν αυτές στο κέντρο της αφήγησης;

Θωμάς Κωνσταντίνου:

Ξεκάθαρα για τη γενναιότητα και την ανδρεία τους. Ανδρεία, επειδή την ύστατη στιγμή, ενώ όλοι οι άνδρες κρύβονται, αυτές, αψηφώντας την όποια απαγόρευση κυκλοφορίας, έτρεξαν προς τον Τάφο του Χριστού. Ανδρεία, επειδή μπροστά στον θρήνο της μάνας όλοι σιωπούν. Όλη η ομορφιά αυτού του κόσμου σε αυτές οφείλεται και νομίζω πως και ο Ρωμανός κρατάει ο ίδιος ξεχωριστή θέση στο έργο του για τις γυναίκες και κυρίως για την Παναγία, η οποία ήταν και η μεγάλη του ευεργέτιδα, αφού, όταν όλοι τον περιγελούσαν για τη φωνή του, αυτή του έδωσε την περίφημη περγαμηνή να την καταπιεί, όπως λένε τα συναξάρια, ανταμείβοντας έτσι την ταπεινότητά του και καθιστώντας τον έναν από τους μεγαλύτερους υμνογράφους όλων των εποχών.

Δήμητρα Στογιάννη:

Σε μια εποχή που η γυναίκα ήταν όντως υποβαθμισμένη, έρχεται ο Χριστός και της δίνει βήμα. Την ξεχωρίζει. Κουβεντιάζει με τη Σαμαρείτιδα και της αλλάζει τη ζωή, ξεχωρίζει τη Μαρία τη Μαγδαληνή, τη Μάρθα… Μετά την Ανάσταση εμφανίζεται πρώτα στις μυροφόρες και όχι στους μαθητές του… Και, κατά συνέπεια, κι η Εκκλησία την τιμά. Δεν είναι τυχαίο που εξέχουσα θέση έχει η Παναγία.

Μια κινεζική σοφία λέει ότι ο πανταχού παρών Θεός, επειδή δε θέλει να φαίνεται, έφτιαξε τη γυναίκα για να εκφράζει μέσω αυτής την άφατη τρυφερότητα και τη στοργή του. Επομένως, η γυναίκα σε πρωταγωνιστικό ρόλο ήταν μονόδρομος.

Ερωτήσεις για τον Θωμά Κωνσταντίνου

Θωμά, ως δημιουργός της πρωτότυπης μουσικής, των διασκευών και της διεύθυνσης ορχήστρας, ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να δώσετε ενιαία μουσική πνοή σε ένα τόσο πολυσύνθετο έργο;

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μπορέσω να κρατήσω συντροφιά στα λόγια του Ρωμανού, υπογραμμίζοντας τα νοήματά του, υπονοώντας τα με μουσικούς συμβολισμούς, χωρίς να διαταράσσω την ήδη υπάρχουσα τελειότητα των ύμνων του.
Χρησιμοποίησα τα βιολιά, συμβολίζοντας τους αγγέλους, οι οποίοι σε όλο το έργο είναι παρόντες, εκπλήσσονται, παρατηρούν και σχολιάζουν τα γεγονότα, όπως ακριβώς τους χρησιμοποιεί δραματουργικά και ο Ρωμανός, προτάσσοντας το υποκειμενικό τους.

Μετά το HOLY WEEK, τι νιώθετε ότι συνεχίζει και τι αλλάζει ουσιαστικά στο «ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ» ως προς τη μουσική σας γλώσσα και τη σχέση σας με αυτό το υλικό;

Είναι η πρώτη φορά που μελοποιώ χωρίς αναστολές, χρησιμοποιώντας τον λόγο ως έμπνευση. Αν το Holy Week ήταν σκίτσο με μολύβι, το «ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ» είναι αναμφίβολα ο πίνακας με τα χρώματα και την υφή.

Ερωτήσεις για τη Δήμητρα Στογιάννη

Δήμητρα, ως συνυπογράφουσα το concept και τη σκηνοθεσία, αλλά και ως μία από τις φωνές της αφήγησης, πώς βιώσατε τη διπλή αυτή θέση μέσα στο έργο;

Όταν μπήκε η ιδέα να καταπιαστούμε με τα έργα του Ρωμανού, αρχίσαμε να το φανταζόμαστε, να το προσεγγίζουμε, όμως καθυστερήσαμε πάρα πολύ να προχωρήσουμε στην υλοποίηση. Υπήρχε ένα δέος. Κι ένας φόβος απέναντι στο μεγαλείο του έργου. Απέναντι σε τέτοια μεγέθη, νιώθει κανείς το λίγο του. Όμως, σιγά σιγά, ο ίδιος ο Ρωμανός άρχισε να αποκαλύπτεται. Μας πήρε από το χέρι και προχωρήσαμε παρέα. Όταν έφτασε, λοιπόν, η ώρα της δράσης, ήξερα ακριβώς τι θέλω. Από τον εαυτό μου κι από τους άλλους. Ακούγοντας τους σπουδαίους αυτούς καλλιτέχνες, ήταν πια όλα ξεκάθαρα. Κι έχοντας το υλικό ηχογραφημένο στα χέρια μας, με όλους αυτούς τους κόσμους που ο κάθε εκλεκτός αφηγητής έφερε, αρχίσαμε πια να «παίζουμε». Με τους ρόλους, τα ηχοχρώματα, τους ήχους, τη μουσική.

Στη δική σας ματιά, ποιο ήταν το πιο ουσιαστικό ζητούμενο στη σκηνική και δραματουργική επεξεργασία του Ρωμανού, ώστε το έργο να μιλήσει αληθινά σε έναν σημερινό ακροατή;

Αυτό που σίγουρα δε θέλαμε ήταν να γίνει άλλος ένας δίσκος με ψαλμούς και αποκλειστικά βυζαντινή μουσική, που θα ακουστεί το Πάσχα από τους πιστούς, που θα πάνε το βράδυ στον Επιτάφιο για να αισθανθούν το Θείο Πάθος. Θέλαμε το ύφος να είναι πιο ουδέτερο, πιο μουσικό αλλά και πιο ποιητικό. Ζητούμενο ήταν οπωσδήποτε να ακουστεί το κείμενο και να τονιστούν τα νοήματα που ήδη υπάρχουν στο έργο του Ρωμανού, χωρίς να υπογραμμιστούν επιδεικτικά με τη μουσική και τα ηχητικά τοπία. Επίσης, στην επιλογή των κειμένων φρόντισα να συμπεριλάβω τα πιο δραματοποιημένα από τη φύση τους. Για παράδειγμα, τον διάλογο της πόρνης με τον αρωματοπώλη. Ή του Πέτρου με τον Χριστό και με την κόρη που τον αναγνώρισε τη στιγμή που αυτός Τον απαρνήθηκε. Αυτά, από μόνα τους, έχουν μια πιο άμεση διάδραση. Έχουν ζωή.

«Αυτός που βρίσκεται παντού»

Μετά το HOLY WEEK, που συντρόφευσε χιλιάδες ακροατές το Πάσχα της καραντίνας του 2020, ο Θωμάς Κωνσταντίνου επανέρχεται στο ποιητικό και μουσικό σύμπαν της Μεγάλης Εβδομάδας με το «ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ». Βασισμένο στο έργο του Ρωμανού και σε ποιητική απόδοση στα νέα ελληνικά από τον π. Ανανία Κουστένη, το νέο αυτό έργο ξεδιπλώνεται σε επτά πράξεις, ακολουθώντας την πορεία από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα έως το Πάθος και την Ανάσταση, μέσα από spoken songs, αφηγήσεις και πρωτότυπες μουσικές. Η σύνθεσή του κινείται ανάμεσα στο βυζαντινό και ανατολικό ηχόχρωμα και στην προκλασική δυτική μουσική, αποκτώντας έναν χαρακτήρα σύγχρονο, ανοιχτό και βαθιά σκηνικό.

Στο έργο, ιδιαίτερη θέση έχουν οι γυναικείες φωνές και οι γυναικείες μορφές του Ρωμανού. Η Παναγία, οι Μυροφόρες, οι γυναίκες που κινούν τη δράση και φέρουν το συναίσθημα, τη μνήμη και την απώλεια, περνούν στο κέντρο της αφήγησης. Το «Μοιρολόι» ερμηνεύουν η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Δήμητρα Γαλάνη, η Ελένη Τσαλιγοπούλου, η Κατερίνα Παπαδοπούλου και οι Θυγατέρες, με σολίστ τον Σωκράτη Σινόπουλο στην πολίτικη λύρα, ενώ ο Γιώργος Νταλάρας ερμηνεύει το τραγούδι «Ψυχή μου». Η συμμετοχή της Νάνας Μούσχουρη προσθέτει στο έργο μια διάσταση ιστορική και συμβολική, φέρνοντας σε κοινό τόπο διαφορετικές γενιές και διαφορετικά εκφραστικά βάρη.

Το «ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ» δεν προτείνει μια μουσειακή επιστροφή στο παρελθόν. Προτείνει έναν νέο τρόπο να ακούσουμε τον Ρωμανό: ως ποιητή της γλώσσας, του δράματος και της ανθρώπινης εμπειρίας. Ως έναν δημιουργό που εξακολουθεί να αφορά όχι μόνο την πίστη, αλλά και τη δύναμη του λόγου, της μουσικής και του θεάτρου.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Ποιητική απόδοση ύμνων στα νέα ελληνικά: γέροντας Ανανίας Κουστένης
Πρωτότυπη μουσική, διασκευές, διεύθυνση ορχήστρας: Θωμάς Κωνσταντίνου
Καλλιτεχνική επιμέλεια, concept και σκηνοθεσία: Θωμάς Κωνσταντίνου-Δήμητρα Στογιάννη
Concept στα tracks 10, 12 και 18: Ζαχαρίας Καρούνης

ΑΦΗΓΗΣΗ: Νάνα Μούσχouρη, Χάρις Αλεξίου, Ελευθερία Αρβανιτάκη, Δήμητρα Γαλάνη, Τάνια Τσανακλίδου, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Δήμητρα Στογιάννη, Δημήτρης Καταλειφός, Σπύρος Σακκάς, Ζαχαρίας Καρούνης, π. Νεκτάριος Στογιάννης

Το τραγούδι «Ψυχή μου» ερμηνεύει ο Γιώργος Νταλάρας .
Το «Μοιρολόι» της Παναγιάς ερμηνεύουν: Ελευθερία Αρβανιτάκη, Δήμητρα Γαλάνη,
Ελένη Τσαλιγοπούλου, Κατερίνα Παπαδοπούλου και οι Θυγατέρες.
Το «Σήμερον Κρεμάται επί ξύλου» από τον μονόλογο της Παναγίας ερμηνεύει ο Ζαχαρίας Καρούνης

Σολίστ: Σωκράτης Σινόπουλος, πολίτικη λύρα

ETHOS ENSEMBLE:
Θωμάς Κωνσταντίνου – ούτι, έγχορδα,
Γιάννης Πλαγιαννάκος – κοντραμπάσο
Στέφανος Δορμπαράκης – κανονάκι – φωνητικά
Δέσποινα Σπανού – τσέλο, Μανούσος Κλαπάκης – κρουστά

Θυγατέρες: Φωνητική ερμηνεία μελοποιημένων ύμνων
Δέσποινα Ιεραπετρίτη , Κωνσταντίνα Πάτση, Αθανασία Σπανού, Βασιλική Σπανού, Φαίη Χρήστου

Φωνητικά: Αναστασία Κώστα, Γιάννης Κώστας
Voice overs: Μαρλέν Σαϊτη, Elif Sanchez