Ισχυρή ηλιακή καταιγίδα βομβαρδίζει τη Γη με σωματίδια – Πώς επηρεάζεται το σέλας και οι πτήσεις

Το βόρειο σέλας αναμένεται να εμφανιστεί πολύ νοτιότερα από ό,τι συνήθως και ορισμένες πτήσεις ίσως αναγκαστούν να αλλάξουν πορεία λόγω έκρηξης στον Ήλιο που προκάλεσε ισχυρή ηλιακή καταιγίδα. 

Το ξέσπασμα ξεκίνησε την Κυριακή με μια ηλιακή έκλαμψη, μια ριπή ακτινοβολίας που ταξίδεψε μέχρι τη Γη με την ταχύτητα του φωτός και προκάλεσε διακοπές των ραδιοεπικοινωνιών στην πλευρά του πλανήτη που φωτιζόταν από το φως της ημέρας.

Η έκλαμψη συνοδεύτηκε όμως και από μια «στεμματική εκτόξευση μάζας», ή CME, μια «έκρηξη» στην επιφάνεια του Ήλιου που προκαλείται από μαγνητικές διαταραχές. Η έκρηξη εκτόξευσε προς την πλευρά της Γης δισεκατομμύρια τόνους πρωτονίων, ηλεκτρονίων, πυρήνες ατόμων ηλίου και βαρύτερα ιόντα.

Κινούμενο με ταχύτητα 1.000 – 1.400 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, το σύννεφο ηλιακών καταιγίδων έφτασε στη Γη στις 21.38 ώρα Ελλάδας την Δευτέρα, ανέφερε η αμερικανική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA).

Η διαταραχή αναμένεται να συνεχιστεί ως γεωμαγνητική καταιγίδα κατηγορίας G4, ένα βαθμό ηπιότερη από την ανώτατη κατηγορία G5.

Η εκρηκτική δραστηριότητα στον Ήλιο μπορεί δυνητικά να προκαλέσει βλάβες σε δορυφόρους και να απειλήσει τους αστροναύτες του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού λόγω της επιτάχυνσης φορτισμένων σωματιδίων.

Το φαινόμενο μπορεί επίσης να προκαλέσει διακοπές ηλεκτροδότησης λόγω της εμφάνισης επαγωγικών ηλεκτρικών ρευμάτων στο δίκτυο.

Πώς επηρεάζονται οι πτήσεις

Ο γεωμαγνητικές καταιγίδες μπορούν ακόμα να επηρεάσουν τις πτήσεις που διέρχονται σε μικρή απόσταση από τον βόρειο πόλο, καθώς τα εισερχόμενα φορτισμένα σωματίδια παγιδεύονται στο μαγνητικό πεδίο του πλανήτη και εκτρέπονται προς τους πόλους.

Σε αυτή την περίπτωση, οι πτήσεις μπορεί να πληγούν από επικοινωνιακά μπλακάουτ, καθώς η καταιγίδα επηρεάζει τα ραδιοκύματα υψηλής συχνότητας που χρησιμοποιούνται στην αεροπορία.

Δυνητικά, η ακτινοβολία μπορεί επίσης να επηρεάσει και τα ηλεκτρονικά συστήματα των αεροπλάνων, όπως συνέβη τον Δεκέμβριο σε αεροπλάνο της Airbus, με αποτέλεσμα να ανακαλέσει η εταιρεία πολλά Airbus A320 για αναβάθμιση λογισμικού.

Ένας άλλος λόγος που ορισμένες πτήσεις αλλάζουν πορεία είναι για να περιορίσουν την έκθεση των επιβαινόντων στην ακτινοβολία, η οποία μπορεί δυνητικά να προκαλέσει γενετικές βλάβες και να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνο.

Ο κίνδυνος αυτός θεωρείται αμελητέος για τους επιβάτες, λαμβάνεται όμως υπόψη για την προστασία του πληρώματος που πετά συχνά σε μεγάλο ύψος.

Σε αυτές τις περιπτώσεις οι πτήσεις εκτρέπονται ή κατεβαίνουν σε μικρότερο ύψος.

Πώς επηρεάζεται το σέλας

Το σέλας οφείλεται σε φορτισμένα σωματίδια της γήινης μαγνητόσφαιρας που επιταχύνονται στη διάρκεια γεωμαγνητικών καταιγίδων, κυρίως πρωτόνια και ηλεκτρόνια.

Τα σωματίδια αυτά παγιδεύονται στο μαγνητικό πεδίο της Γης, εκτρέπονται προς τους πόλους και συγκρούονται με άτομα της ατμόσφαιρας, οπότε τα διεγείρουν και παράγουν παράγονται λάμψεις.

H διέγερση του οξυγόνου για παράδειγμα δίνει πράσινο χρώμα σε χαμηλό ύψος και κόκκινο σε υψηλότερο, ενώ το άζωτο δίνει μοβ και μπλε φως.

Οι γεωμαγνητικές καταιγίδες μπορούν να κάνουν το φαινόμενο πολύ πιο έντονο και να φέρουν το βόρειο σέλας πολύ πιο νότια από ό,τι συνήθως.

Σύμφωνα με τη NOAA,το βόρειο σέλας μπορεί να γίνει ορατό την Τρίτη ακόμα και από τη βόρεια Καλιφόρνια.

Στην Ευρώπη, το σέλας δεν αποκλείεται να εμφανιστεί στη Βρετανία και τη Βόρεια Ευρώπη, σύμφωνα με το Spaceweather.live.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, το σέλας μπορεί να γίνει ορατό και στην Ελλάδα, όπως συνέβη έπειτα από ηλιακή καταιγίδα τον Οκτώβριο του 2024.