Googoosh – Τα τραγούδια της έγιναν σουξέ το ’60 και το ’70 στην Τεχεράνη αλλά η Επανάσταση την έβαλε στο mute

Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε Ιρανό να ονομάσει την πιο σημαντική ποπ σταρ στην ιστορία της χώρας, θα σας απαντήσει «Googoosh. Κανείς άλλος δεν την φτάνει».

«Μετά από έξι δεκαετίες επανάστασης, καταπίεσης και εξορίας, η Googoosh έχει μετατραπεί από τραγουδίστρια σε πολιτιστικό icon, σύμβολο της θλίψης μιας χώρας για τους δολοφονημένους, φυλακισμένους και φιμωμένους καλλιτέχνες της, και ζωντανός σύνδεσμος μεταξύ του προεπαναστατικού Ιράν και της διασποράς» σχολιάζει η Ιρανοαμερικανίδα συγγραφέας Dina Nayeri στον Guardian.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Chelsea 🍉 Straight Razor Cuts+Lived-In Styles (@hair_ritualist)

Η Googoosh ήταν παντού

Η Googoosh ήταν μόλις τριών ετών όταν άρχισε να τραγουδά σε μικρές αίθουσες και καμπαρέ όπου δούλευε ο πατέρας της. Στα εφηβικά της χρόνια ήταν ηθοποιός και σύμβολο της μόδας.

«Τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, όταν η μητέρα μου ήταν έφηβη, η Googoosh ήταν παντού: στην τηλεόραση, στον κινηματογράφο, στα περιοδικά, στο ραδιόφωνο» γράφει η Dina Nayeri.

«Συνέχεια ανανεωνόταν – το στυλ της, οι κινήσεις της, τα μαλλιά της. Η μητέρα μου και πολλές από τις συμφοιτήτριές της στο πανεπιστήμιο αντέγραψαν το διάσημο αλά γκαρσόν κούρεμα της Googosh. Για ένα διάστημα, αυτή η τολμηρή, δημιουργική νεαρή γυναίκα διαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο οι Δυτικοί έβλεπαν το Ιράν και τον τρόπο με τον οποίο μια γενιά Ιρανών γυναικών κατανοούσε τη νεωτερικότητα, τη θηλυκότητα και τη δημόσια ζωή».

«Το 1980, η Googoosh συνελήφθη και (μαζί με άλλους τραγουδιστές και ηθοποιούς) της απαγορεύτηκε να εμφανίζεται, να ηχογραφεί ή να εμφανίζεται δημόσια»

Η τέχνες στην παρανομία

Στη συνέχεια, ήρθε η θεοκρατική Επανάσταση του 1979 και οι πολιτιστικές καταστολές έσπρωξαν την κοσμική τέχνη και μουσική στην παρανομία.

«Το 1980, η Googoosh συνελήφθη και (μαζί με άλλους τραγουδιστές και ηθοποιούς) της απαγορεύτηκε να εμφανίζεται, να ηχογραφεί ή να εμφανίζεται δημόσια. Αποσύρθηκε στην ιδιωτική ζωή, αλλά τα τραγούδια της συνέχισαν να κυκλοφορούν υπόγεια και η γενιά μου έπαιζε τη μουσική της όπως και οι γονείς μας: για να χορεύουμε, να θρηνούμε, να ερωτευόμαστε» γράφει η Dina Nayeri στον Guardian.

«Ακούω το Nafas ξανά και ξανά μετά από κάθε ερωτική απογοήτευση ή όταν απλά χρειάζομαι να ρίξω ένα μεγάλο, δραματικό κλάμα».

Μετά από μια σειρά ανακρίσεων, την ρίχνουν σε ένα κελί μαζί με την παλιά της φίλη, την τραγουδίστρια και ηθοποιό Marjan, και η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ της φυλακής και του παρελθόντος

Η χαμένη κουλτούρα

Ακόμα και μετά την αποχώρησή της από τη σκηνή, η Googoosh παρέμεινε το έμβλημα ενός χαμένου Ιράν, της χαρούμενης κουλτούρας του, της πλούσιας καλλιτεχνικής του ιστορίας και των τολμηρών, δυναμικών γυναικών του.

Στο βιβλίο των απομνημονευμάτων της, η σύλληψή της το 1980 χρησιμεύει ως πλαίσιο. Μετά από μια σειρά ανακρίσεων, την ρίχνουν σε ένα κελί μαζί με την παλιά της φίλη, την τραγουδίστρια και ηθοποιό Marjan, και η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ της φυλακής και του παρελθόντος.

Μια άσπλαχνη παιδική ηλικία

Στη φυλακή, η μεταχείριση της Googoosh από τους θρηκευτικούς ηγέτες είναι τρομακτική, αλλά στριμωγμένες σε βρώμικες, απρόβλεπτες συνθήκες, οι γυναίκες τα βγάζουν πέρα, λέγοντας η μία στην άλλη τις ιστορίες τους για να ξεχαστούν.

Η Googoosh περιγράφει μια άσπλαχνη παιδική ηλικία: τον πόνο από την αποχώρηση της μητέρας της, τις μέρες που περνούσε υπηρετώντας τη βίαιη νέα σύζυγο του πατέρα της, τη Mouness, και προστατεύοντας τους αδελφούς της από την οργή της μητριάς τους.

Εκείνες τις μέρες, η σκηνή ήταν το μόνο αξιόπιστο καταφύγιό της και η μόνη δύναμή της (ως στήριγμα της οικογένειας) ενάντια στη Mouness.

Αλλά η Googoosh σύντομα έφυγε από το σπίτι και, στα 17 της, παντρεύτηκε, η πρώτη από πολλές σχέσεις που κατέρρευσαν υπό την πίεση της διασημότητας, της δημόσιας κριτικής και των καταπιεστικών προσδοκιών.

Η Googoosh περιγράφει μια άσπλαχνη παιδική ηλικία: τον πόνο από την αποχώρηση της μητέρας της, τις μέρες που περνούσε υπηρετώντας τη βίαιη νέα σύζυγο του πατέρα της, τη Mouness, και προστατεύοντας τους αδελφούς της από την οργή της μητριάς τους

Μιλούσε για αγάπη

Στον δημόσιο χώρο, όμως, ήταν ελεύθερη: φορούσε ό,τι ήθελε, κινούνταν όπως ήθελε, μιλούσε για την αγάπη με τρόπους που οι περισσότερες γυναίκες δεν μπορούσαν. Το κοντό της κούρεμα, οι μίνι φούστες της, το τολμηρό της eyeliner και η ευαισθησία της στη σκηνή γοήτευαν τις άλλες γυναίκες.

Μετά την καταστολή της κοσμικής μουσικής, οι Ιρανές γυναίκες ταύτισαν τη σιωπή της πιο αγαπημένης τους ερμηνεύτριας με τη δική τους, και η εξαφάνισή της από τη δημόσια ζωή την μετέτρεψε σε μια είδος χαμένης Αγίας.

Την θυμόντουσαν ιδιωτικά μέσα από παλιές κασέτες: το όμορφο πρόσωπο της αχρησιμοποίητης νιότης τους, των επιθυμιών τους και της λαχτάρας τους να ακουστούν.

Η ιρανική προφορά έχει αφαιρεθεί

Είναι προφανές, λοιπόν, ότι το βιβλίο αναμνήσεων της Googoosh είναι συναρπαστικό για τους θαυμαστές της και αποτελεί σημαντικό μέρος του πολιτιστικού αρχείου του Ιράν.

«Και είναι πραγματική απόλαυση να διαβάζεις τις ιστορίες της, με τις εξοργιστικές ανισορροπίες εξουσίας και τις δραματικές ανατροπές» συνεχίζει η Dina Nayeri, ενώ σπεύδει να σχολιάσει αρνητικά την ψυχολόγο η οποία συνυπογράφει τις αναμνήσεις της Googoosh:

«Άξιζε έναν πιο έμπειρο συγγραφέα αυτοβιογραφιών ως συν-συγγραφέα της» θα πει για να εξηγήσει ότι η ιστορία της Googoosh είναι περίπλοκη, γεμάτη πολιτιστικές πτυχές και διαπροσωπικές αποχρώσεις, και έχει ιστορικό βάρος.

«Αξίζει μια εκλεπτυσμένη αφήγηση με μια δυναμικά δομημένη πλοκή και προσοχή στις λεπτομέρειες της φωνής της Googoosh. Με την ιρανική προφορά να έχει αφαιρεθεί ή να έχει παραμορφωθεί, το κείμενο τείνει συνεχώς προς τα κλισέ, τους μονοδιάστατους χαρακτήρες και το μελόδραμα» παρατηρεί η Dina Nayeri.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη LULAH ARCHIVE (@lulaharchive)

Ένα κύμα ενέργειας

«Ήταν σαν να υπήρχε ένα γιγάντιο χταπόδι με πλοκάμια που απλώνονταν σε όλο τον τεράστιο χώρο, προκαλώντας ένα κύμα… ένα κύμα ενέργειας που αυξανόταν εκθετικά καθώς έσπευδε προς τη σκηνή πριν χτυπήσει εμένα και τους μουσικούς» γράφει χαρακτηριστικά η Tara Dehlavi για μια συναυλία της Googoosh.

«Πόσο πιο φίνα και λαμπερή θα μπορούσε να είναι αυτή η αυτοβιογραφία αν είχε ανατεθεί σε ένα έμπειρο λογοτεχνικό χέρι. Ωστόσο, είναι η Googoosh και αξίζει την προσοχή μας. Έχει ζήσει μια γενναία και αξιοθαύμαστη ζωή που όλοι πρέπει να γνωρίζουν» καταλήγει η Dina Nayeri.

Διαγενεακές συγκεντρώσεις

Τελικά της επιτράπηκε να φύγει από το Ιράν το 2000. Στην εξορία, ξανάχτισε τη ζωή της από το μηδέν, κυκλοφορώντας νέα μουσική και πραγματοποιώντας παγκόσμιες περιοδείες. Η πρώτη εμφάνιση της Googoosh (στο Τορόντο) μετά από δύο δεκαετίες σιωπής ήταν ιστορική: το κοινό έκλαιγε, θυμούμενο όλα όσα είχε χάσει.

Σύντομα, οι συναυλίες της έγιναν και πάλι διαγενεακές συγκεντρώσεις: οι ηλικιωμένοι Ιρανοί επανασυνδέθηκαν με τις προ-επαναστατικές αναμνήσεις τους και τα παιδιά (και εγγόνια) τους, που ανήκαν σε μια τρίτη κουλτούρα, ανακάλυψαν ένα κομμάτι της ταυτότητάς τους μέσω της μουσικής της.

«Για τις Ιρανές γυναίκες της γενιάς της μητέρας μου, όμως, αυτές που υπέφεραν περισσότερο στα χέρια βίαιων ανδρών, το να βλέπουν το είδωλό τους να ξανακερδίζει τη δημοσιότητα ήταν μια μορφή αναγέννησης – σαν να είχαν και αυτές μια δεύτερη ευκαιρία για όλα όσα είχαν χάσει» καταλήγει η Dina Nayeri στον Guardian.

*Με στοιχεία από theguardian.com  | Αρχική Φωτό: Googoosh / Wikimedia Commons