Άση Δημητρολοπούλου: «Στο Παρίσι αισθανόμουν ωραία που είμαι Ελληνίδα»

Το πρώτο σας πτυχίο είναι από την Σχολή Αρχιτεκτονικής. Τι είναι αυτό που σας γοήτευσε μετέπειτα στη σκηνογραφία;

Σπούδασα αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, το ήθελα από παιδί. Στην ηλικία των 12 χρόνων άρχισα να διαβάζω θεατρικά κείμενα γιατί ήταν τα πιο μικρά βιβλία στο σπίτι μας και δεν θα βαριόμουν να τα τελειώσω. Μετά κατάλαβα ότι μου άρεσε ο τρόπος που παρουσίαζαν την ανθρώπινη φύση. Όσο ήμουν φοιτήτρια καλλιεργήθηκε μέσα μου η επιθυμία να ασχοληθώ με το θέατρο με διάφορους τρόπους, ένας από αυτούς ήταν και η σκηνογραφία.

Μεταπτυχιακά στο Παρίσι. Τι «κρατάτε» περισσότερο από τη ζωή σας εκεί;

Bρέθηκα στο Παρίσι τυχαία και όταν αποφασισα τελικά να κάνω το μεταπτυχιακό μου εκεί είχα στόχο να μείνω ένα χρόνο. Είναι μια πόλη που την ερωτεύτηκα και δέθηκα μαζί της όπως μ’ένα λατρεμένο πρόσωπο. Αισθανόμουν πως μου έδινε τη δυνατότητα να ανοίγω καθημερινά το κουτί της ζωής: ένα κουτί με πολλές εκπλήξεις, πολλά όνειρα και με έκανε να θέλω να ζω τα όνειρά μου. Όταν δούλεψα στην Όπερα του Παρισιού είχα βρεθεί ένα βράδυ προετοιμασίας μόνη στη σκηνή του κτιρίου Garnier και χόρευα από τη χαρά μου που ήμουν σε έναν τόσο ενεργειακά φορτισμένο χώρο. Θα θυμάμαι πάντα αυτή την αίσθηση. Έτσι, ο ένας χρόνος έγιναν έξι, τα μεταπτυχιακά τρία και όταν τα τελείωσα άρχισα να δουλεύω εκεί σε πολύ μεγάλα θέατρα σαν βοηθός.
Κρατάω κάθε στιγμή από όλα τα χρόνια, την ευκολία με την οποία μπορούσα να περπατάω όλες τις ώρες της μέρας και νύχτας παρατηρώντας, να συναντώ ανθρώπους πολύ γνωστούς με την ίδια ευκολία όσο και τους μη γνωστούς, τα πικ νικ στο Σηκουάνα τις Κυριακές με φίλους, τη γνώση που σου δινόταν απλόχερα, τη κριτική ματιά ως πολιτική θέση, το κοινωνικό κράτος, τη πίστη στα δικαιώματα, την ομορφιά της πόλης, τα λουλούδια στους δρόμους, τις πάρα πολλές εμπειρίες μου, ζώντας και δουλεύοντας εκεί στην Όπερα του Παρισιού, στο Théâtre National de Chaillot, στο Théâtre National de la Colline, τους ανθρώπους που συνάντησα και τα μέρη που βρισκόμασταν και κυρίως το να αισθάνομαι ωραία που είμαι Ελληνίδα.

Τι περιλαμβάνει η τέχνη της σκηνογραφίας; Κοστούμια, σκηνικά;

Όταν αναφερόμαστε στην σκηνογραφία εννοούμε τα σκηνικά και γενικότερα το σκηνικό χώρο ως αντιμετώπιση. Για μένα όλα είναι χώρος και αισθήσεις, εικόνες με το δικό τους κείμενο και τα κοστούμια συμπεριλαμβάνονται σε αυτό, τα βλέπω σαν σύνολο της εικόνας.

Τι χρειάζεται να γνωρίζει καλά ένας σκηνογράφος; Εγκυκλοπαιδικές γνώσεις; Να έχει φαντασία;

Είναι καλό να τα έχεις και τα δύο για τη σκηνογραφία, περισσότερο όμως χρειάζεται να γνωρίζεις θέατρο, να παρατηρείς και να μπορείς να συνεργαστείς με άλλους, να ξέρεις πως αυτό που κάνεις δεν ανήκει μόνο σε σένα και δεν γεννιέται μόνο από σένα.Η σκηνογραφία είναι μια τέχνη που διδάσκεται όπως όλες οι τέχνες και απαιτεί πολλές δεξιότητες, εικαστική ματιά, πολύ χρόνο, πολύ δύναμη μα πάνω από όλα πολλή και ανιδιοτελή αγάπη.

Έχετε εργαστεί ως σκηνογράφος σε θεατρικές, αλλά και κινηματογραφικές, παραγωγές. Ποιος χώρος (θέατρο ή κινηματογράφος) σας ελκύει και σας εμπνέει περισσότερο;

Με ελκύουν και με εμπνέουν και τα δύο για διαφορετικούς λόγους που σχετίζονται με τον τρόπο εκτέλεσης και το χρόνο. Στο θέατρο ζεις το χώρο δουλεύοντάς τον και εναλλάσσεσαι στις θέσεις των ηθοποιών και θεατών. Είναι μια εφήμερη «αρχιτεκτονική» που «κατοικείται» από ηθοποιούς και θεατές. Οταν η παράσταση τελειώσει μένει μόνο στη μνήμη και των δύο. Αυτό είναι για μένα το πιο γοητευτικό, όπως και με τις ωραίες στιγμές της ζωής που έχεις μόνο κάποιες φωτογραφίες ή ένα βίντεο αλλά ξέρεις πως δεν θα τις ξαναζήσεις ποτέ. Στο σινεμά με εμπνέει όλη η προετοιμασία, η περιπέτεια κατα τη διάρκεια του γυρίσματος, η έκπληξη του αποτελέσματος, η κατασκευή μιας εικόνας που μπορεί να απέχει από την πραγματικότητα και το γεγονός πως μπορεί να το δει κάποιος θεατής μίλια μακριά από σένα, σε μια άλλη χώρα.

Ποιες είναι οι πηγές έμπνευσής σας;

Τα πάντα, από μια στιγμή στο δρόμο, μια φωτογραφία, μια προσωπική εμπειρία μέχρι ένα όνειρο. Η σχέση πρώτα με το σκηνοθέτη και μετά με όλη την ομάδα είναι πάρα πολύ σημαντική επίσης στο πόσο μπορεί να σε εμπνεύσει, να σε ελευθερώσει, να σε οδηγήσει σε ένα κοινό όραμα.
Όταν αναλαμβάνετε μια παραγωγή, ποια είναι τα στάδια που περνάτε προκειμένου η ιδέα σας να υλοποιηθεί; Ξεκινάτε από τη μελέτη του θεατρικού κειμένου, μελέτη του χώρου της σκηνής; Θεωρώ πολύ βασική τη συνεργασία με το σκηνοθέτη και στα αρχικά στάδια την έρευνα που θα κάνουμε, την πιο σφαιρική αρχική προσέγγιση, Μετά έρχονται πολλά στάδια όπου ξεκαθαρίζει το τοπίο, πετάμε, βάζουμε, συνδυάζουμε. Είναι σαν μια γέννα σε όλες τις φάσεις σύλληψη, εγκυμοσύνη και γέννα. Το πιο επίπονο στάδιο είναι της εγκυμοσύνης αλλά και ωραίο. Για μένα η σύλληψη χρειάζεται και τα δύο, και το κείμενο και το χώρο, στις θέσεις του αρσενικού και θηλυκού με δυνατότητες εναλλαγής.

Έχετε πραγματοποιήσει πολλές και ποικίλες συνεργασίες. Ποια/ες είναι η σημαντικότερη/ες για εσάς και γιατί;

Δεν θέλω να ξεχωρίσω καμία αυτή τη στιγμή γιατί αισθάνομαι πως κάθε μια είχε το δικό της ρόλο. Έχω αφιερώσει αρκετό χρόνο με την ίδια ευλάβεια και πίστη όπως και στον έρωτα, με τις πολλές και διαφορετικές στιγμές. Υπήρξαν άνθρωποι που συνάντησα στην αρχή της επαγγελματικής μου πορείας, στο θέατρο και στο σινεμά, που εμπιστεύτηκαν τη ματιά μου και μου έδωσαν βήμα και τους ευχαριστώ.

Διδάσκετε στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Πώς νιώθετε με αυτόν τον «ρόλο», της καθηγήτριας; Σας γεμίζει η επαφή με τους φοιτητές;

Προσπαθώ να είμαι κοντά τους γιατί έχω περάσει από τη θέση τους. Τους σκέφτομαι περισσότερο από όσο φαντάζονται, ανησυχώ για εκείνους και προσπαθώ να τους βοηθάω. Είναι μια σχέση αμφίδρομη όπως και ένα παιχνίδι πινγκ πόγκ. Πετάς το μπαλάκι που σου ρίχνουν και όταν επιστρέφει το παιχνίδι λειτούργει και αυτό μας γεμίζει χαρά.

«Δούλες» στο Εθνικό Θέατρο. Τι σας γοήτευσε στην παράσταση αυτή;

Το κείμενο και ο τρόπος προσέγγισης από το σκηνοθέτη και όλη την ομάδα. Ο Μπρούς Μάγιερς, ενώ βρίσκεται πάνω απο σαράντα χρόνια δίπλα στον Πήτερ Μπρούκ, είχε μια πολύ δημοκρατική αντιμετώπιση στην ελευθερία που μου εδωσε να χειριστώ τον χώρο.
Προσπαθήσαμε μέσα από τον ίδιο τον Ζενέ και την προσωπική του εμπειρία της φυλακής να προσεγγίσουμε τα όρια του χώρου με βάση το «φαντασιακό ως τρόπο ελευθερίας», την τελετουργία που είναι σημαντικό στοιχείο του έργου μέσα από την ελληνική – βαλκανική προσέγγιση των αναστεναριών και με αυτό τον τροπο να δώσουμε μια ταυτότητα στο έργο.

Συνέντευξη: Μαρία Πετροπούλου