Η «Γενική Επίθεση» των Βιετκόνγκ

37

Το τέλος της «νικηφόρου» ψυχολογίας και οι βαριές απώλειες για τους Αμερικανούς

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΙΑΡΑ

Την Πρωτοχρονιά του 1968, όλα έμοιαζαν να πηγαίνουν «δεξιά» για τους Αμερικανούς στο Βιετνάμ: έχοντας «κληρονομήσει», επί προεδρίας Αϊζενχάουερ, τον χαμένο πόλεμο των Γάλλων και έχοντας σκηνοθετήσει (τον Αύγουστο του 1964) την έναρξη του νέου με το σκηνοθετημένο ναυτικό επεισόδιο στον Κόλπο του Τονκίνου, οι ΗΠΑ είχαν πλέον περισσότερους από 250.000 άνδρες στην Ινδοκίνα – και μαζί κάθε λόγο να πιστεύουν πως η εξάλειψη των Βιετκόνγκ ήταν πια θέμα λίγων μηνών.

Με τους συνεχείς στρατηγικούς βομβαρδισμούς των πόλεων του Βορρά από τα τρομερά B-52, τη συντριπτική αεροπορική υπεροχή τους και τις συστηματικές «εκκαθαριστικές» επιχειρήσεις στα περίχωρα της Σαϊγκόν, Πεντάγωνο και κυβέρνηση Λίντον Τζόνσον βεβαίωναν ότι «ως τα Χριστούγεννα, τα παιδιά θα έχουν γυρίσει σπίτι». Χιλιάδες νέοι κατατάσσονταν εθελοντικά για να πολεμήσουν ενάντια στον «κομμουνιστικό κίνδυνο» στη ΝΑ Ασία – ενώ λιγοστοί μόνον πολιτικοί, όπως ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και ο υποψήφιος για την προεδρία Ρόμπερτ Κένεντι, τολμούσαν να μιλήσουν ανοιχτά υπέρ της ειρήνης. Και οι δύο δολοφονήθηκαν (κατά σύμπτωση;) την άνοιξη του 1968, με διαφορά λίγων μόνον εβδομάδων.

Τα ξημερώματα όμως της 31ης Ιανουαρίου του 1968 (Πρωτοχρονιά με το παραδοσιακό σεληνιακό ημερολόγιο του Βιετνάμ), οι Βιετκόνγκ εξαπέλυσαν αιφνιδιαστικά την «Tet Mau Than», την «Πρωτοχρονιάτική» ή «Γενική Επίθεση»: ογδόντα χιλιάδες επίλεκτοι «Βόρειοι» χτύπησαν ταυτόχρονα τους Αμερικανούς και τους Νοτιοβιετναμέζους σε 100 πόλεις, μεταξύ των οποίων και οι 36 από τις 44 πρωτεύουσες επαρχιών. Ο αιφνιδιασμός ήταν απόλυτος. Ακόμη και η Σαϊγκόν μετατράπηκε σε πεδίο μάχης: εκατοντάδες «συνεργάτες» δολοφονήθηκαν από «τάγματα θανάτου» των Βορείων.

Από στρατιωτική άποψη, η επίθεση των Βιετκόνγκ οδήγησε σε πανωλεθρία: μετά τον πρώτο αιφνιδιασμό, οι Αμερικανοί αξιοποίησαν τη συντριπτική δύναμη πυρός τους και οδήγησαν τους Βιετναμέζους σε υποχώρηση, επιφέροντάς τους βαριές απώλειες. Σύντομα η μάχη επικεντρώθηκε σε δύο πόλεις: την παλιά αυτοκρατορική πρωτεύουσα Χουέ, όπου η αντίσταση των Βιετκόνγκ κράτησε 26 ημέρες με αποτέλεσμα ολόκληρη η πόλη να ισοπεδωθεί, και την προκεχωρημένη αμερικανική βάση στο Κχε Σανχ, την οποία οι Βιετκόνγκ πολιόρκησαν λυσσαλέα για δύο ακόμη μήνες προτού αναδιπλωθούν στις μυστικές βάσεις τους.

Ωστόσο η μεγάλη επιχείρηση, που ξεπερνούσε σε κλίμακα ακόμη και τη θρυλική πολιορκία των γάλλων αλεξιπτωτιστών στο Ντιεν Μπιεν Φου το 1954, είχε πρωτίστως πολιτικούς και ψυχολογικούς σκοπούς – τους οποίους πέτυχε απόλυτα. Διότι το 1968 ήταν προεκλογική χρονιά στις ΗΠΑ. Και τον Απρίλιο, όταν η πρώτη φάση της «Γενικής Επίθεσης» ολοκληρώθηκε, κανείς δεν μπορούσε πια να ισχυριστεί ότι οι Βιετκόνγκ βρίσκονταν στα πρόθυρα της ήττας. Το «βερνίκι» της επίσημης προπαγάνδας είχε πια ξεφτίσει: εκατοντάδες νεαροί Αμερικανοί είχαν σκοτωθεί και οι τραυματίες ανέρχονταν σε πολλές χιλιάδες. Η τρίτη εβδομάδα εκείνου του Φλεβάρη ήταν η αιματηρότερη για τις ΗΠΑ σε όλο τον πόλεμο, με 543 νεκρούς και 2.500 τραυματίες.

Η αμερικανική κοινή γνώμη σοκαρίστηκε από την αποφασιστικότητα της επίθεσης, αλλά για πρώτη φορά και από τις τρομακτικές απώλειες των αμάχων ως αποτέλεσμα της αμερικανικής αντεπίθεσης: πέρα από την ισοπέδωση της Χουέ εκατοντάδες χωριά, όπως το «σύμβολο» Μάι Λάι που πυρπολήθηκε από τους πεζοναύτες τον Μάρτιο του 1968, ερημώθηκαν, με τους αμερικανούς φαντάρους να επιδίδονται σε συνοπτικές εκτελέσεις, βιασμούς και εμπρησμούς.

Η θηριωδία του Μάι Λάι κρατήθηκε βέβαια κρυφή από το αμερικανικό κοινό επί ενάμιση ακόμη χρόνο, όμως η «νικηφόρος» ψυχολογία ανήκε οριστικά στο παρελθόν. Το επιβεβαίωσε ο ίδιος ο αμερικανός αρχιστράτηγος Γουέστμορλαντ, ο οποίος ζήτησε και πήρε 206.000 στρατιώτες επί πλέον, ανεβάζοντας την συνολική αμερικανική δύναμη στο μισό εκατομμύριο: την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος Τζόνσον αναγκαζόταν, για πρώτη φορά, να αρχίσει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τους Βιετκόνγκ στο Παρίσι.

Η στρατολογία εντάθηκε. Μαζί της όμως πολλαπλασιάστηκαν και οι οργανωμένες αντιπολεμικές διαμαρτυρίες στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ. Και ήταν μόνον η αρχή: η δεύτερη φάση της «Επίθεσης» κράτησε ολόκληρο τον Μάιο και η τρίτη, από τον Δεκαπενταύγουστο ως τις 23 Σεπτεμβρίου 1968. Εκείνο το φθινόπωρο, χάρη στο σοκ της «Επίθεσης Τετ», οι δύο πλευρές έφτασαν πολύ κοντά στην ειρήνη. Δεν ήταν όμως γραφτό: μυστικά, και έχοντας «στρατολογήσει» τον Δημοκρατικό, ως τότε, μεσολαβητή Χένρι Κίσινγκερ, ο Νίξον ζήτησε από τους Βιετκόνγκ να μην υπογράψουν τη συνθήκη κατάπαυσης του πυρός ωσότου εκλεγεί, υποσχόμενος «ειρήνη άνευ όρων».

Ηταν ένα εγκληματικό ψέμα. Αμέσως μετά την εκλογή του, ο «Tricky Dick» και ο «μάγος της διπλωματίας» θα ξεκινούσαν τη δική τους αντεπίθεση σε Βιετνάμ, Λάος και Καμπότζη, που είχε ως αποτέλεσμα των θάνατο σχεδόν 3.000.000 ακόμη ανθρώπων ως την οριστική ήττα των Αμερικανών, έξι χρόνια αργότερα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ