Τα παρασκήνια μιας δραματικής εποχής μέσα από τη μαρτυρία της Μαργαρίτας Παπανδρέου

28

Τη δική της μαρτυρία για τη δραματικότερη περίοδο στη ζωή της μεταπολεμικής Ελλάδας καταθέτει σε μια εκτεταμένη και αποκαλυπτική συνέντευξή της προς Το Βήμα Κυριακής η κυρία Μαργαρίτα Παπανδρέου, η οποία αφηγείται πώς θυμάται πρόσωπα και παρασκήνια.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου εξιστορεί τη βασανιστική διαδικασία στην οποία υποβλήθηκαν με τον Ανδρέα Παπανδρέου, ώσπου να αποφασίσουν να επιστρέψουν μόνιμα στην Ελλάδα το 1963, αφού πέρασαν μία διετία προσωρινής εγκατάστασης εδώ, την περίοδο 1959-60.

Τότε γνώρισαν και τον μετέπειτα «θανάσιμο» αντίπαλο Κώστα Μητσοτάκη, «ο οποίος φαινόταν δυναμικός και σθεναρός». O Ανδρέας βρισκόταν μάλιστα στο σπίτι του κ. Μητσοτάκη όταν του τηλεφώνησε ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος και του ζήτησε να συναντηθούν επειγόντως. O Κωνσταντίνος τον πήρε με ένα ανοικτό αυτοκίνητο και πήγαν στον Γεώργιο Παπανδρέου στο Καστρί. Το Παλάτι ήθελε να τον πείσει να δεχθεί μια κρίσιμη αλλαγή του εκλογικού νόμου για τις εκλογές του 1961, την οποία οι Παπανδρέου απέρριψαν.

Η κυρία Παπανδρέου αποκαλύπτει ακόμη ότι ο σταθμάρχης της CIA Λοκ Κάμπελ ζήτησε από τον Ανδρέα να παρέμβει υπέρ του ίδιου εκλογικού νόμου, προκαλώντας την έντονη αντίδρασή του. Στη συνέντευξή της παραδέχεται ότι «ως τη στιγμή που ο Ανδρέας επέστρεψε στην Ελλάδα, ναι, ο Μητσοτάκης θεωρούνταν ως ο πιθανός διάδοχος στην ηγεσία του κόμματος».

O Ανδρέας Παπανδρέου δεν είχε ακόμη αποφασίσει αν θα μείνει στην Ελλάδα. Επιπλέον δεν σκεφτόταν ότι θα «κληρονομούσε» ένα κόμμα. Η κυρία Παπανδρέου θυμάται την πρώτη προεκλογική ομιλία του Ανδρέα στην Πάτρα όπου «δεν ήξερε καθόλου να ξεσηκώνει το πλήθος».

Κατά την άποψή της, ο κ. Μητσοτάκης ήταν ο άνθρωπος που επηρέασε τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, μετά τις εκλογές του 1964, να τοποθετήσει τον γιο του υπουργό παρά τω πρωθυπουργώ «για να τον κάψει», αφού θα ανακατευόταν με ρουσφέτια και άλλα θέματα που δεν γνώριζε.

Παράλληλα υποστηρίζει ότι ο Γεώργιος Παπανδρέου παρουσίαζε μεγάλη αντίφαση, από τη μία ήταν ιδεολογικά κατά της βασιλείας και από την άλλη «είχε έναν ρομαντικό συναισθηματισμό έναντι της μοναρχίας». «Εμείς δεν είχαμε κανένα πρόβλημα» τονίζει «να αντιμετωπίζει ο Γ.Παπανδρέου τον Κωνσταντίνο ως εγγονό, εφόσον η συμπεριφορά περιελάμβανε δυο ξυλιές στον πισινό όταν παρεκτρεπόταν…».

Ακόμη μιλάει για την ένταση στις σχέσεις των Παπανδρέου με τις ΗΠΑ και επιβεβαιώνει ότι τόσο η ίδια όσο και ο Ανδρέας «ήταν εναντίον του σχεδίου Ατσεσον για την επίλυση του Κυπριακού». Η κυρία Παπανδρέου θεωρεί πως ο «Γέρος» έπρεπε να προχωρήσει σε ανοικτή ρήξη με το Παλάτι και τον Στρατό όταν σημειώθηκαν οι πρώτες αντιδράσεις τους στην έρευνα για τη «βία και νοθεία» στις εκλογές του 1961.

Για τον ΑΣΠΙΔΑ αναφέρει ότι όλη η συνωμοσία βασιζόταν σε μια συνάντηση του λοχαγού Μπουλούκου με τον Ανδρέα στο πολιτικό γραφείο του. Η κυρία Παπανδρέου ήταν στο Καστρί όταν έφθασε με αγγελιοφόρο η πρώτη βασιλική επιστολή που οδήγησε στην Αποστασία. «Ένιωθα κεραυνοβολημένη» αναφέρει· και προσθέτει: «Αυτό το 25χρονο παιδάκι κατηγορούσε έναν από τους πιο δημοκρατικούς και έντιμους ανθρώπους…; Τι είδους παρανοϊκή φαντασίωση ήταν αυτή;».

Στο κρίσιμο ερώτημα γιατί παραιτήθηκε στις 15 Ιουλίου 1965 ο Γ. Παπανδρέου αντί να ζητήσει προσφυγή στις κάλπες, η κυρία Παπανδρέου απαντά: «Ήξερε από συζητήσεις μας ότι ένιωθα ότι δεν πρέπει να παραιτηθεί, ότι δεν παραβιάζουν τα δικαιώματά του, ότι έπρεπε να τα υπερασπισθεί. Ίσως είχε κουραστεί από το παιχνίδι…». Η κυρία Παπανδρέου υποστηρίζει: «Γνωρίζαμε από αξιόπιστες πηγές ότι μοιράζονταν αμερικανικά δολάρια με σκοπό την εξαγορά βουλευτών».

Για την περίοδο πριν από το πραξικόπημα αναφέρει το βαθύ ρήγμα του Ανδρέα με τον πατέρα του, όταν δεν ενημερώθηκε για τη μυστική συμφωνία με τον Κωνσταντίνο και τον Κανελλόπουλο ως προς τη διεξαγωγή εκλογών τον Μάιο του 1967. O Ανδρέας, σύμφωνα με την κυρία Παπανδρέου, είχε έναν έμπιστο πληροφοριοδότη στην ομάδα των στρατηγών που σχεδίαζαν κίνημα. Το «βαθύ λαρύγγι» τον είχε ενημερώσει ότι το κίνημα είχε αναβληθεί και γι΄ αυτό βρέθηκε να κοιμάται σπίτι του το βράδυ της 21ης Απριλίου.

Αποκαλυπτική τέλος είναι η κυρία Παπανδρέου για το τι σκεπτόταν ο Ανδρέας μετά την 21η Απριλίου. «O πατέρας του ήταν αρκετά επικριτικός για την ανυποχώρητη στάση του Ανδρέα και του επέρριπτε εμμέσως μερίδιο ευθύνης για τις πράξεις των συνταγματαρχών» θυμάται· και προσθέτει: «O Ανδρέας μού είπε μετά την απελευθέρωση ότι είχε μακρές συζητήσεις με τον εαυτό του κατά τις σκοτεινές ημέρες της φυλάκισης, προσπαθώντας να ανακαλύψει τι δεν πήγε καλά».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ