Σχεδόν ανύπαρκτες οι ελπίδες για αποκατάσταση της αρχαιολογικής κληρονομιάς του Ιράκ

38

Οι αρχαιολόγοι και το προσωπικό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου της Βαγδάτης με μια γρήγορη ματιά σε μουσεία άλλων χωρών, που καταστράφηκαν και αυτά από πολέμους, θα μπορέσουν εύκολα να συνειδητοποιήσουν ότι οι ελπίδες αποκατάστασης και ανάκτησης των αρχαιολογικών θησαυρών τους είναι πραγματικά λίγες.

Απτό παράδειγμα το μουσείο στο Μογκαντίσου της Σομαλίας, το οποίο καταστράφηκε από τον πόλεμο πριν από μία δεκατία περίπου. Ή το Εθνικό Μουσείο της Λιβερίας, που είδε τις συλλογές του να χάνονται στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Ή ακόμη το παράδειγμα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Καμπούλ.

«Η λεηλασία ενός μουσείου μπορεί να συμβεί μέσα σε ένα λεπτό. Αλλά η ανάκτηση των κλεμμένων αντικειμένων παίρνει πολύ περισσότερο χρόνο» λέει χαρακτηριστικά ο διευθυντής του μουσείου της Καμπούλ κ. Μασουντί και εκφράζει την ελπίδα ότι το μουσείο της αφγανικής πρωτεύουσας θα επαναλειτουργήσει μέσα στον επόμενο χρόνο.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται· ο πόλεμος έρχεται, τα μουσεία και οι βιβλιοθήκες αδειάζουν και η πολιτιστική κληρονομιά της χώρας χάνεται. Πολύ συχνά η ζημιά είναι σχεδόν ανεπανόρθωτη, είτε εξαιτίας της φτώχειας είτε εξαιτίας του χάους είτε εξαιτίας της έλλειψης πολιτικής βούλησης. Και μέσα σε τέτοιο κλίμα ό,τι δεν καταστρέφεται από τον πόλεμο διοχετεύεται εύκολα στις αγορές και στους αρχαιοπώλες. Όπως λένε όσοι γνωρίζουν, ήδη οι αγορές έχουν κάνει τις προσφορές τους για τις ανεκτίμητης αξίας αρχαιότητες του Ιράκ.

Στη Βαγδάτη το προσωπικό του μουσείου έχει αρχίσει να καταλογογραφεί τις απώλειες από τις λεηλασίες, που ξεκίνησαν μόλις έπεσε το καθεστώς του Σαντάμ και συνεχίστηκε παρόντων των Αμερικανών στρατιωτών, όπως μαρτυρούν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι στο μουσείο.

Πάνω από 100.000 αρχαιότητες, δείγματα του πολιτισμού της Μεσοποταμίας, έχουν κλαπεί ή καταστραφεί από το μουσείο της Βαγδάτης. Η Εθνική Βιβλιοθήκη του Ιράκ και η Ισλαμική Βιβλιοθήκη λεηλατήθηκαν και κάηκαν, ενώ το μουσείο της Μοσούλης, στα βόρεια της χώρας, έγινε φύλλο και φτερό.

Οι έμποροι των αρχαιοτήτων πιθανότατα θα διοχετεύσουν τα κλεμμένα αντικείμενα μέσω Τουρκίας, Ιορδανίας ή Συρίας. Από εκεί θα φτάσουν στα χέρια συλλεκτών ή γκαλερί της Νέας Υόρκης, του Τόκιο και του Λονδίνου. Και δεν είναι απαραίτητο να φτάσουν στον «προορισμό» τους μέσω γνωστών και μεγάλων οίκων δημοπρασιών, που θέλουν να αποφύγουν το σκάνδαλο. Υπάρχουν άλλοι που είναι πρόθυμοι να διακινήσουν τα κλεμμένα αντικείμενα και να καρπωθούν τα τεράστια κέρδη.

Ο εντοπισμός των αρχαιοτήτων απαιτεί τεράστιες προσπάθειες και τη συνεργασία των μουσείων με την Interpol και τις ασφαλιστικές εταιρείες. Οι μεγάλες έρευνες διαρκούν πολλά χρόνια, κοστίζουν εκατομμύρια δολάρια και συχνά έχουν μηδενικό αποτέλεσμα. Και τελικά ελάχιστα είναι τα αντικείμενα που επιστρέφουν στην πατρίδα τους, όπως ακριβώς συνέβη και στον Πόλεμο του Κόλπου, το 1991.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press