38

Το σχέδιο του νέου νόμου για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας κατέθεσε την Τρίτη στη Βουλή ο υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος.

Αντικείμενο του νέου αρχαιολογικού νόμου είναι η πολιτιστική κληρονομιά της χώρας από τους αρχαιότατους χρόνους μέχρι σήμερα. Υπάγονται συνεπώς σε ενιαίο καθεστώς προστασίας όλα τα πολιτιστικά αγαθά: αρχαία, βυζαντινά, νεώτερα και σύγχρονα. Η προστασία αυτή οργανώνεται και κλιμακώνεται ανάλογα με την περίοδο και ανάλογα με το εάν πρόκειται για ακίνητα ή κινητά μνημεία.

Καινοτομία του νομοσχεδίου είναι η ενίσχυση της προστασίας των άυλων πολιτιστικών αγαθών, καθώς και η πρόβλεψη της υποχρέωσης της πολιτείας να μεριμνά για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών που προέρχονται από την ελληνική επικράτεια, οποτεδήποτε και αν απομακρύνθηκαν από αυτήν, καθώς και για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών που συνδέονται ιστορικά με την Ελλάδα.

Ακίνητα μνημεία

Τα ακίνητα πολιτιστικά αγαθά -που χρονολογούνται έως και το 1830- χαρακτηρίζονται εκ του νόμου μνημεία. Τα νεώτερα του 1830 και προγενέστερα των τελευταίων 100 ετών χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της αρχιτεκτονικής και επιστημονικής σημασίας τους. Τέλος, ακίνητα των τελευταίων 100 ετών χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής, ιστορικής και επιστημονικής σημασίας τους.

Το νομοσχέδιο ρυθμίζει αναλυτικά τα σχετικά με την κυριότητα, την κήρυξη, την προστασία και την χρήση των ακινήτων μνημείων. Τα αρχαία ακίνητα μνημεία που χρονολογούνται έως και το 1453 ανήκουν στο δημόσιο και είναι πράγματα εκτός συναλλαγής και ανεπίδεκτα χρησικτησίας. Το ίδιο ισχύει και για ακίνητα αρχαία που ανακαλύπτονται σε ανασκαφές. Το δικαίωμα κυριότητας των μεταγενέστερων του 1453 ακινήτων μνημείων ασκείται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του νόμου.

Κινητά μνημεία

Τα κινητά μνημεία με βάση τη χρονολόγησή τους διακρίνονται σε πέντε επιμέρους κατηγορίες: α) έως και το 1453, β) 1453 – 1830 προερχόμενα από ανασκαφές ή αποσπασμένα από ακίνητα μνημεία ή εικόνες και λειτουργικά αντικείμενα, γ) 1453 – 1830 που δεν υπάγονται στην προηγούμενα κατηγορία, αλλά χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της σημασίας τους, δ) 1830 έως και πριν τα τελευταία 100 χρόνια που χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της σημασίας τους, ε) νεώτερα κινητά που χαρακτηρίζονται νεώτερα κινητά λόγω της ιδιαίτερης σημασίας τους.

Τα κινητά μνημεία έως και το 1453 ανήκουν κατά κυριότητα στο δημόσιο, ενώ για τα άλλα αναγνωρίζεται, υπό τους όρους του νόμου, δικαίωμα είτε κυριότητας είτε κατοχής σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν το καθεστώς του κατόχου και του συλλέκτη και πάντοτε υπό τον έλεγχο του υπουργείου Πολιτισμού.

Χωρικές ρυθμίσεις

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ρυθμίσεις του αρχαιολογικού νόμου για την οριοθέτηση των αρχαιολογικών χώρων, τις ζώνες προστασίας, τους αρχαιολογικούς χώρους εκτός οικισμών, τους αρχαιολογικούς χώρους εντός οικισμών και τους οικισμούς που είναι στο σύνολό τους αρχαιολογικοί χώροι.

Με τις ρυθμίσεις αυτές επιδιώκεται τόσο η προστασία των αρχαιοτήτων όσο και η προστασία του πολίτη σε σχέση με τη διοίκηση (περιορισμοί κυριότητας, απαλλοτριώσεις, αποζημιώσεις για τη στέρηση χρήσης, κριτήρια οριοθέτησης των αρχαιολογικών χώρων και των ζωνών προστασίας κ.λπ)

– Με τον αρχαιολογικό νόμο ρυθμίζονται συστηματικά τα θέματα που αφορούν την εισαγωγή και εξαγωγή των πολιτιστικών αγαθών. Επίσης, οργανώνονται οργανώνονται η αρχαιολογική έρευνα και οι εργασίες προστασίας των μνημείων (ανασκαφές, επιφανειακές έρευνες, δημοσιεύσεις, εργασίες συντήρησης, στερέωσης, αναστήλωσης κ.ο.κ).

– Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι νέες ρυθμίσεις για τα μουσεία ( κατηγορίες, κριτήρια, εποπτεία) καθώς και για την πρόσβαση και χρήση των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων.

– Με το νέο αρχαιολογικό νόμο συστηματοποιείται και καθίσταται πολύ αυστηρή η ποινική προστασία των πολιτιστικών αγαθών.

Υποχρέωση δήλωσης αρχαίων

Με τις μεταβατικές διατάξεις του νομοσχεδίου προβλέπεται η υποχρέωση όποιου έχει στην κατοχή του αρχαίο κινητό μνημείο που χρονολογείται έως το 1453 ή από το 1453 έως το 1830 και είναι εύρημα ανασκαφής ή αποσπάστηκε από ακίνητο μνημείο ή είναι εικόνα ή λειτουργικό σκεύος αυτής της περιόδου να το δηλώσει μέσα σε προθεσμία 18 μηνών από τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης, με την οποία καθορίζονται η διαδικασία δήλωσης και οι υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την παραλαβή της δήλωσης.

Η εμπρόθεσμη αυτή δήλωση αποτελεί λόγο απαλλαγής από την ποινική δίωξη για το γεγονός πως το αρχαίο δεν είχε δηλωθεί ως τότε.

Οι γενικές αρχές

Οι αρχές που διέπουν τον νέο αρχαιολογικό νόμο είναι η συστηματοποίηση και διεύρυνση της έννοιας της πολιτιστικής κληρονομιάς, η ισότιμη αντιμετώπιση όλων των μνημείων, η ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της προστασίας της πολιτιστικής, κληρονομιάς και η συμπληρωματικότητα των καθηκόντων της πολιτείας και των πολιτών.

H νομοπαρασκευαστική επιτροπή

Το σχέδιο του νέου αρχαιολογικού νόμου είναι προϊόν μακράς επεξεργασίας και πολλών συζητήσεων. Στην τελική φάση του προετοιμάστηκε από ενδεκαμελή νομοπαρασκευαστική επιτροπή υπό την προεδρία της γγ του υπουργείου Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και τη συμμετοχή του Συμβούλου Επικρατείας Ν.Ρόζου, του Νομικού Συμβούλου του Κράτους Θ.Θεοφανόπουλου, των καθηγητών Βασίλη Λαμπρινουδάκη και Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα, του Γενικού Διευθυντή Αρχαιοτήτων Λάζαρου Κολώνα, του επίτιμου Γενικού Διευθυντή Αναστηλώσεων Ιορδάνη Δημακόπουλου, του Εφόρου Αρχαιοτήτων καθηγητή Χ. Μπακιρτζή, της διδάκτορος Διεθνούς Δικαίου (ειδικής σε θέματα διεθνούς προστασίας αρχαιοτήτων) Δάφνης Βουδούρη και των δικηγόρων Βασίλη Βουτσάκη και Διονυσίας – Λευκής Σωτηροπούλου.

Τον επιστημονικό έλεγχο των ποινικών διατάξεων έκανε ο καθηγητής Ιωάννης Μανωλεδάκης, στην δε επεξεργασία τους συνέβαλε ο δικηγόρος Διονύσης Πρωτοπαππάς.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ

Ειδήσεις Σήμερα: