Με πέντε νέα αντικείμενα εμπλουτίζεται το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

38

Πέντε νέα εκθέματα, τέσσερις εικόνες και ένα χειρόγραφο του 14ου αιώνα, θα παραδώσει στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού ο Ευάγγελος Βενιζέλος, την Κυριακή 28 Απριλίου.

Το ελληνικό χειρόγραφο, το οποίο αγόρασε πρόσφατα το υπουργείο Πολιτισμού από οίκο δημοπρασιών του Μονάχου είναι ένα Εξαμηνιαίο Συναξάριο, το οποίο έχει γραφτεί από το μοναχό Εφραίμ και χρονολογείται από τα τέλη του 13ου ή τις αρχές του 14ου αιώνα.

Το ενδιαφέρον του χειρογράφου είναι πολλαπλό: εκτός από την αρχαιότητά του εξαιρετική σημασία έχει η προέλευσή του από τη συλλογή χειρογράφων της Ιεράς Μονής της Παναγίας της Αχειροποιήτου του Παγγαίου, της γνωστής ως Κοσίνιτσας ή Εικοσιφοίνισσας.

Είναι γνωστό ότι η βιβλιοθήκη της μονής του Παγγαίου, όπως και εκείνη της Μονής του Τιμίου Προδόμου κοντά στις Σέρρες, λεηλατήθηκαν από τους Βουλγάρους κατά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο. Από τη Μονή της Εικοσιφοίνισσας εκλάπησαν 430 χειρόγραφα, η πλειοψηφία των οποίων βρίσκεται σήμερα στο Κέντρο Ivan Dujev στη Σόφια. Τριάντα τέσσερα από τα 430 είναι διάσπαρτα σε ανά τον κόσμο επιστημονικά ιδρύματα και περί τα 100 αγνοούνται.

Η σημασία συνεπώς της αγοράς του χειρογράφου από το ελληνικό κράτος, του επαναπατρισμού και της κατάθεσής του σε ελληνικό μουσείο είναι αυτονόητη. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο μοναχός Εφραίμ έχει γράψει και ένα άλλο χειρόγραφο, ένα Θεοτοκάριο, το οποίο βρίσκεται στο κέντρο Dujev της Σόφιας.

Τα άλλα αποκτήματα είναι τέσσερις εικόνες του Κρητικού ζωγράφου Θεοδώρου Πουλάκη, οι οποίες ανήκαν στην οικογένεια Λ.Καυτατζόγλου και αγοράστηκαν για λογαριασμό του Μουσείου από το υπουργείο Πολιτισμού. Η οικογένεια Καυτατζόγλου είχε αγοράσει τις εικόνες πριν τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο από αρχαιοπωλείο του Μονάχου.

Σε αυτές ιστορούνται ισάριθμα επεισόδια από την ιστορία του Ιωσήφ που περιγράφει η Παλαιά Διαθήκη (Γένεση κεφ. 29,37, 38, 39). Οι εικόνες αυτές αρχικά αποτελούσαν τμήματα ενός πίνακα, ο οποίος συγκροτείτο από 10 εικόνες. Αυτού του είδους οι πίνακες, με θέματα από την Παλαιά Διαθήκη, συνήθως κοσμούσαν τους μακρούς τοίχους των επτανησιακών βασιλικών.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Χανιώτης ζωγράφος Θεόδωρος Πουλάκης (γεννήθηκε γύρω στα 1620) παρέμεινε, εκτός από τη Βενετία, για πολλά χρόνια στην Κέρκυρα, όπου και πέθανε το 1692. Συνεπώς, μπορεί κανείς να υποθέσει πως οι εικόνες αυτές αρχικά κοσμούσαν κάποιο κερκυραϊκό ναό.

Οι υπόλοιπες εικόνες από τον αρχικό πίνακα σήμερα βρίσκονται τέσσερις στο Palazzo Venezia στη Ρώμη, μία στην Ολλανδία και μια εμφανίστηκε το 1982 σε δημοπρασία του οίκου Sothebys. Σαφή πρότυπα του Πουλάκη για τα παραπάνω έργα υπήρξαν χαρακτικά του Φλαμανδού Jan Sadeler.

Η απόκτηση των τεσσάρων εικόνων έχει ιδιαίτερη σημασία για το Μουσείο διότι πρόκειται για αδιαμφισβήτητα έργα γνωστού ζωγράφου, αντιπροσωπεύουν εξαιρετικά την κρητική τέχνη και η αποδεδειγμένη σχέση τους με χαρακτικά τα εντάσσει στη μουσειολογική ενότητα για τις σχέσεις χαρακτικών και εικόνων που θα παρουσιαστεί σύντομα στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου για την τέχνη μετά την Αλωση.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ