Γερμανός Δημάκος: Ο Άρης ήταν ο Ένας

«Ο Άρης ήταν η προοπτική και έπρεπε να εξοντωθεί». Κοφτός στην έκφρασή του ο γέροντας Γερμανός, πασίγνωστος στην περίοδο της Αντίστασης ως «πατήρ Ανυπόμονος», δίνει το δικό του χαρακτηρισμό για τον πρωταγωνιστή του απελευθερωτικού αγώνα, αρνούμενος συγχρόνως να σκιαγραφήσει την προσωπικότητά του. «Δεν είμαι εγώ αυτός που μπορώ να κάνω αποτίμηση της προσωπικότητας και της εθνικής προσφοράς του Βελουχιώτη».

Ο Άρης Βελουχιώτης

Ογδόντα τριών χρόνων σήμερα ο γέροντας Γερμανός, προηγούμενος της Μονής Αγάθωνος, στην Υπάτη Λαμίας, εκφράζει πίκρα για τις κατά καιρούς προσπάθειες κατασυκοφάντησης του Άρη. «Έχουν βεβηλωθεί τα πάντα. Αναμφισβήτητες αλήθειες μετατρέπονται σε χυδαίες ψευδολογίες για να πλήξουν τον πρωτοκαπετάνιο. Φθάσαμε σε σημείο να μη θέλουν να αναγνωρισθεί ο Άρης ως αντιστασιακός.

«ΤΑ ΝΕΑ», 13.6.1995, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Έμεινα κοντά στον Άρη από το Μάιο του 1943 μέχρι το Μάρτιο του 1945. Γνώρισα έναν χαρισματικό ηγέτη, που ήξερε να χρησιμοποιεί την προσφορά των πολλών. Οι πολλοί υπάρχουν παντού και πάντοτε. Ο Ένας λείπει από παντού. Και σήμερα ο Ένας λείπει. Ο Άρης ήταν ο Ένας. Ήταν αυτός που ενέπνεε. Στο πέρασμά του ο λαός ξεσηκωνόταν.

Ήταν αυστηρός, αλλά αυστηρότερος με τον εαυτό του. Πολλές φορές έλεγε: όχι παιδιά ο λαός για το κόμμα· το κόμμα για το λαό. Ίσως να ήταν κι αυτός ένας λόγος που η παρουσία του ενοχλούσε. Μπορώ να πω, χωρίς δισταγμό, ότι με αυτή τη λογική οδηγήθηκε στο χαμό.

Στο Κεράσοβο —σταθμό διοίκησης του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ— πήγα σ’ ένα δωμάτιο όπου βρίσκονταν και κουβέντιαζαν ο Άρης με τον Σιάντο. Ο Άρης, βγαίνοντας από το δωμάτιο, βρόντηξε την πόρτα. Τότε ο Σιάντος μουρμούρισε με αγριάδα στο πρόσωπο: Πού θα μου πας, κάπου θα σε στριμώξω. Κι αυτό, βέβαια, δεν ήταν σχήμα λόγου· γιατί πολλές φορές μας είχαν στείλει σε περιοχές που δήθεν θα ήταν ομάδες υποστήριξης, δήθεν σύνδεσμοι, και πέφταμε στο στόμα του λύκου.

Κατατάχθηκα στον ΕΛΑΣ τον Μάη του ’43. Στην Αγία Τριάδα σημείωνε την κατάταξη και έδινε από ένα ψευδώνυμο στον κάθε αγωνιστή ο καπετάν Λευτέρης Χρυσιώτης. Ο Άρης ήταν παραδίπλα και επέβλεπε. Ανυπομονούσα και ρωτούσα συνεχώς τι όνομα να πάρω. Μην είσαι ανυπόμονος παππούλη, μου είπε τότε ο Άρης. Κι ο καπετάν Λευτέρης αναφώνησε: Αυτό είναι το όνομά σου, Ανυπόμονος.

Θυμάμαι, κάποια στιγμή, με ρώτησε ο Άρης: Παππούλη, πόσο έχει ο μήνας αύριο; Δεκαοκτώ, του απάντησα. Εγώ δεν γιορτάζω; αναρωτήθηκε ο Άρης. Θανάση με λένε. Αύριο θα πάμε στην εκκλησία. Πράγματι, πήγαμε στην εκκλησία, ο Άρης στάθηκε για πάρα πολλή ώρα κλαρίνο. Θα μου πεις ότι το ’κανε για να το δει ο κόσμος; Πάρ’ το κι έτσι, αλλά το ’κανε. Και ποτέ δεν τα ’βαλε με τη θρησκεία. Κοίτα, απολογητής του Άρη εγώ δεν γίνομαι. Αλλά απολογητής της αλήθειας γίνομαι».

*Απόσπασμα από δισέλιδο δημοσίευμα των «Νέων» αφιερωμένο στον Άρη Βελουχιώτη και τις τελευταίες στιγμές του, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από το θάνατο του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ. Στο πολύ ενδιαφέρον αυτό άρθρο με την υπογραφή του δημοσιογράφου Δημήτρη Γουσίδη (1939-2012), στο φύλλο των «Νέων» που είχε κυκλοφορήσει την Τρίτη 13 Ιουνίου 1995, είχαν περιληφθεί μαρτυρίες συναγωνιστών του Άρη — μία εξ αυτών ήταν εκείνη που είχε καταθέσει ο αρχιμανδρίτης Γερμανός Δημάκος, ο ξακουστός «παπα-Ανυπόμονος» της Αντίστασης.

Ο Γερμανός Δημάκος, ο αλλοτινός σύντροφος του Άρη Βελουχιώτη, απεβίωσε στις 9 Ιουνίου 2004, πλήρης ημερών.

Στα χρόνια της Κατοχής ο πατήρ Γερμανός, τότε ηγούμενος της μονής Αγάθωνος (στον ορεινό όγκο της Οίτης, πλησίον της Υπάτης) και επίτροπος της μονής Δαδίου (Παναγίας Γαυριώτισσας Αμφίκλειας), άρχισε να αναπτύσσει αντιστασιακή δράση.

Ο πατήρ Γερμανός Δημάκος στο πλευρό του Άρη Βελουχιώτη και των γονέων του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, Φανής και Γιώργου Σημίτη (δεύτερος από αριστερά)

Όταν οι κατακτητές αντελήφθησαν το ρόλο του Γερμανού, του φλογερού αυτού πατριώτη που ήταν παράλληλα και πρόεδρος της κοινότητας Δαδίου, εκείνος αναγκάστηκε να ανέβει στο βουνό.

Εκεί γνωρίστηκε με τον Άρη Βελουχιώτη, το Μάιο του 1943. Έκτοτε συμπορεύτηκε με εκείνον στην Ήπειρο, στη Ρούμελη, στη Θεσσαλία και στο Μοριά, πολεμώντας τους κατακτητές με το ντουφέκι και το σταυρό, όπως έλεγαν οι σύντροφοί του.

Ο στρατιωτικός ιερέας του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, ο έμπιστος του Βελουχιώτη, έγινε ευρέως γνωστός ως ο «παπάς του Άρη», αλλά και ως «παπα-Ανυπόμονος», παρωνύμιο που —απ’ ό,τι έλεγε ο ίδιος— είχε προέλθει από μια ατάκα του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ προς εκείνον.

Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας ο παπα-Γερμανός αποσύρθηκε στη μονή Αγάθωνος.

Στα κατοπινά χρόνια, κι αφού πρώτα κατάφερε να επιβιώσει στη δραματική περίοδο του Εμφυλίου, ο Γερμανός παρέμεινε καθηγούμενος της μονής Αγάθωνος, επιτελώντας με ήθος και υπευθυνότητα το εκκλησιαστικό, κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο του.

Εις τας δυσμάς του βίου του, το Νοέμβριο του 2000, κατόπιν προτάσεως του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Χριστόδουλου, ο γέροντας Γερμανός έλαβε τιμητική διάκριση από την Εκκλησία της Ελλάδος για τη δράση του στα ένοπλα τμήματα του ΕΑΜ κατά τη διάρκεια της Αντίστασης.