Η συζήτηση για την παραγωγικότητα στην Ελλάδα αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους γρίφους της εγχώριας οικονομίας. Παρά το γεγονός ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι καταγράφουν σταθερά από τις περισσότερες ώρες εργασίας ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η παραγωγή αξίας ανά ώρα εργασίας παραμένει χαμηλή.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν μια σημαντική απόκλιση από τα ευρωπαϊκά επίπεδα, καθώς η παραγωγικότητα στην Ελλάδα παραμένει στάσιμη

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ και της Eurostat, η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις σε ώρες απασχόλησης ανά εργαζόμενο. Ωστόσο, η κατά κεφαλήν παραγωγικότητα εργασίας (το ΑΕΠ που παράγεται ανά ώρα εργασίας) υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Το χάσμα στην παραγωγικότητα

Κατά την παρουσίαση της νέας μελέτης του ΙΟΒΕ για λογαριασμό του ΣΕΒ, τονίστηκε ότι η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 54% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ανά ώρα εργασίας περιορίζεται στο 43%.

Αυτό το «παράδοξο» δεν οφείλεται σε έλλειψη προσπάθειας, αλλά σε βαθιές δομικές παθογένειες της ελληνικής οικονομίας.

Η μελέτη αναδεικνύει ότι, παρά τη σημαντική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα παραμένει στα επίπεδα του 2000 και ακόμη υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ουσιαστικά βρίσκεται σήμερα στα επίπεδα παραγωγικότητας που είχε πριν από 25 χρόνια.

Η απόσταση από την ΕΕ είναι σημαντική στην πλειονότητα των κλάδων. Ενδεικτικά, στον πρωτογενή τομέα η Ελλάδα καταλαμβάνει την 27η θέση στην ΕΕ-27 (τελευταία), ενώ στις υπηρεσίες τη 19η θέση.

Υπάρχει τεράστιο χάσμα παραγωγικότητας μεταξύ των μεγάλων και των μικρών επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Οι μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις (250+ άτομα) πλησιάζουν περισσότερο τα ευρωπαϊκά επίπεδα (υστέρηση 17% έναντι των αντίστοιχων στην ΕΕ), ενώ οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (έως 9 άτομα) υπολείπονται κατά 55% των αντίστοιχων ευρωπαϊκών.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας στηρίχθηκε κυρίως στην αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας και λιγότερο στη βελτίωση της παραγωγικότητας, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες διατηρήσιμης αύξησης εισοδημάτων και μακροχρόνιας σύγκλισης με την Ευρώπη.

Ο παράγοντας μισθοί

Η χαμηλή παραγωγικότητα λειτουργεί ως ο βασικός περιοριστικός παράγοντας για την αύξηση των μισθών, καθώς τα δύο αυτά μεγέθη συνδέονται στενά και εξελίσσονται παράλληλα στην ελληνική οικονομία.

Στην Ελλάδα, η εξέλιξη του μέσου μισθού ακολουθεί πιστά την πορεία της παραγωγικότητας ανά απασχολούμενο από το 2000 έως σήμερα.

Ενδεικτικά:

  • Την περίοδο 2000-2008, η παραγωγικότητα αυξανόταν κατά 5,4% ετησίως και ο μέσος μισθός κατά 5,7%.
  • Κατά την κρίση (2009-2016), η παραγωγικότητα υποχώρησε κατά 3,4% και οι μισθοί σημείωσαν ακόμη μεγαλύτερη πτώση (-3,9%).
  • Στη φάση ανάκαμψης (2017-2024), η άνοδος της παραγωγικότητας (1,9%) συνοδεύεται από ανάλογη άνοδο των μισθών (1,5%).

Η ενίσχυση της παραγωγικότητας θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατηρήσιμη αύξηση του εισοδήματος και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων. Καθώς η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 54% του μέσου όρου της ΕΕ-27 (και στο 43% ανά ώρα εργασίας), οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι σε χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία των επενδύσεων, της τεχνολογικής αναβάθμισης, της ενίσχυσης των δεξιοτήτων, της μεγέθυνσης των επιχειρήσεων, καθώς και θεσμικών και διαρθρωτικών παρεμβάσεων – όπως η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, η μείωση της γραφειοκρατίας και η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος – ως βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Αυτές οι πολιτικές είναι επιτακτικές, καθώς η δυναμική αύξησης του ΑΕΠ μέσω της απλούστερης ενίσχυσης της απασχόλησης εξαντλείται και οι δυσμενείς δημογραφικές τάσεις καθιστούν την παραγωγικότητα τον μοναδικό βιώσιμο δρόμο για την ευημερία.

Οι κλάδοι στην Ελλάδα με την υψηλότερη παραγωγικότητα

Στην Ελλάδα, η παραγωγικότητα της εργασίας παρουσιάζει έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ  των διαφόρων κλάδων της οικονομίας.

Ο χρηματοπιστωτικός κλάδος εμφανίζει τη μεγαλύτερη παραγωγικότητα, με ακαθάριστη προστιθέμενη αξία 157.300 ευρώ ανά εργαζόμενο, ενώ ακολουθούν η βιομηχανία και οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών. Αντίθετα, κλάδοι με υψηλή απασχόληση, όπως το εμπόριο και η εστίαση, καταγράφουν σημαντικά χαμηλότερες επιδόσεις.

Η δομή της ελληνικής οικονομίας, με τη μεγάλη συγκέντρωση εργαζομένων σε κλάδους χαμηλής παραγωγικότητας (όπως το εμπόριο, ο τουρισμός και ο αγροτικός τομέας), επηρεάζει αρνητικά τη συνολική παραγωγικότητα της χώρας.

«Δεν ευθύνονται οι εργαζόμενοι»

«Για τη χαμηλή παραγωγικότητα δεν ευθύνονται οι εργαζόμενοι. Ευθύνη έχουν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η Πολιτεία. Οι επιχειρήσεις πρέπει να επενδύσουν περισσότερο, να καινοτομήσουν, να μεγαλώσουν και να αξιοποιήσουν νέες τεχνολογίες. Και η Πολιτεία πρέπει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα στηρίζει την παραγωγή, τις επενδύσεις, τις δεξιότητες, τη χρηματοδότηση, την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Μόνο έτσι μπορούμε να πετύχουμε διατηρήσιμη ανάπτυξη και καλύτερο επίπεδο ζωής για όλους», υποστήριξε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος.

«Η ενίσχυση της παραγωγικότητας αποτελεί προϋπόθεση για καλύτερους μισθούς και διατηρήσιμη αύξηση του εισοδήματος», τόνισε μεταξύ άλλων  ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας

Ειδήσεις Σήμερα: