Ραγδαία άνοδο παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια η νόσος Πάρκινσον, καθώς τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα υπολογίζουν τους πάσχοντες από τη νόσο περί τα 12 εκατομμύρια παγκοσμίως, τη στιγμή που πιστεύαμε ότι οι ασθενείς με Πάρκινσον θα έφταναν τον αριθμό αυτό, όχι νωρίτερα από το 2040.

Η ταχεία αύξηση της συχνότητας της νόσου, αποδίδεται στη γήρανση του πληθυσμού αλλά και στην αύξηση των νέων περιστατικών.

Η συχνότητα της νόσου όμως δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές του κόσμου, καθώς έχει διαπιστωθεί και υποχώρηση στη συχνότητα σε κάποια σημεία όπως σε περιοχές της Ολλανδίας.

Με αφορμή τα ευρήματα αυτά, που υποδηλώνουν σημαντική, και κατά γεωγραφικούς τόπους αρκετά διαφορετική μεταβλητότητα στην συχνότητα της νόσου οι ειδικοί αναφέρονται στην σημασία του περιβάλλοντος για την εμφάνιση της νόσου.  Το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται στη  σύνδεση της νόσου με την έκθεση σε φυτοφάρμακα, οργανικούς διαλύτες ή βαρέα μέταλλα, αλλά και στη συμβολή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της καθιστικής ζωής, της διατροφής κ.α.

Ο καθηγητής Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής της Α΄ Νευρολογικής κλινικής του Αιγινητείου Νοσοκομείου και ερευνητής του ΙΒΕΑΑ Λεωνίδας Στεφανής, μιλώντας στο in.gr για τη νόσο, τόνισε ότι «Η κατεύθυνση αυτή έχει μεγάλη σημασία, καθώς οι παράγοντες αυτοί είναι τροποποιήσιμοι».

Αναζητώνται στο πλαίσιο παγκόσμιας μελέτης, άτομα μέσης ή και μεγάλης ηλικίας με ανεξήγητη χρόνια μείωση της όσφρησης, κάτι που μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι της νόσου Πάρκινσον, πολλά έτη πριν την έναρξη των κινητικών συμπτωμάτων

Ο καθηγητής Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Λεωνίδας Στεφανής

Πρόσθεσε όμως, ότι πέρα από παράγοντες του τρόπου ζωής ή του περιβάλλοντος, στην παθογένεια της νόσου ενέχονται και γενετικοί παράγοντες, που μπορεί να είναι διαφορετικοί ανά χώρα ή περιοχή και να συνεισφέρουν και αυτοί στην γεωγραφική διαφοροποίηση της συχνότητας της νόσου. Εξήγησε λοιπόν, ότι «Μελετάται ιδιαίτερα ο συνδυασμός γενετικής προδιάθεσης και έκθεσης σε συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς παράγοντες».

Σε ότι αφορά την Ελλάδα, ο κ. Στεφανής ανέφερε ότι τελευταίες μελέτες υποστηρίζουν ότι ο αριθμός των πασχόντων υπερβαίνει τις 40.000.  Πρόσφατη μελέτη από την Κρήτη και παλαιότερες μελέτες σε άλλες γεωγραφικές περιοχές της χώρας υποδεικνύουν ότι υπάρχει και κοινό, αλλά και διαφορετικό κατά τόπους γενετικό υπόβαθρο για σπάνιες μονογονιδιακές, κατά κανόνα κληρονομικές, μορφές της νόσου.

Μετάλλαξη στην Πελοπόννησο

«Μια ιδιαίτερη μονογονιδιακή μορφή στην Ελλάδα είναι αυτή που οφείλεται σε μετάλλαξη στο γονίδιο της α-συνουκλείνης, πρωτεΐνης που φυσιολογικά έχει ρόλο στη συναπτική λειτουργία του νευρικού συστήματος, αλλά, σε παθολογικές συνθήκες όπως συμβαίνει στην σπάνια αυτή γενετική μορφή αλλά και στην συνηθισμένη ιδιοπαθή νόσο Πάρκινσον, αποκτά ανώμαλες τοξικές διαμορφώσεις», είπε ο κ. Στεφανής, και συνέχισε: «Η μετάλλαξη αυτή ανευρίσκεται σχεδόν αποκλειστικά σε άτομα με καταγωγή από την Πελοπόννησο και εμφανίζεται πάντα ως κληρονομική μορφή. Οι πάσχοντες με αυτή την μετάλλαξη αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος.

Πρόσφατα στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο έχουμε αρχίσει μια έρευνα πιο εστιασμένη σε ασυμπτωματικούς φορείς της μετάλλαξης αυτής, με σκοπό να ανευρεθούν κλινικοί, παθοφυσιολογικοί, απεικονιστικοί και βιολογικοί δείκτες που θα προσδιορίσουν την υφέρπουσα εξέλιξη της νόσου σε αυτό το ασυμπτωματικό στάδιο».

Δεύτερη μετάλλαξη

Παράλληλα, έχει ανευρεθεί πρόσφατα μια δεύτερη μετάλλαξη στο ίδιο γονίδιο σχετιζόμενη με τη νόσο στον Ελληνικό πληθυσμό, συμπλήρωσε ο κ Στεφανής.

Με το ίδιο γενικό σκεπτικό της μελέτης των πολύ πρώιμων σταδίων της νόσου έχει ξεκινήσει μια παγκόσμια προσπάθεια να ανευρεθούν δείκτες εξέλιξης της νόσου σε άτομα που βρίσκονται σε πρόδρομα στάδια της νόσου.

Μειωμένη όσφρηση

Ο κ. Στεφανής σημείωσε ότι «στο πλαίσιο αυτό, αναζητώνται άτομα μέσης ή και μεγάλης ηλικίας που παρουσιάζουν ανεξήγητη χρόνια υποσμία, δηλαδή μείωση της οσφρητικής ικανότητας, κάτι που μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι της νόσου, ακόμη και πολλά έτη πριν την έναρξη των κινητικών συμπτωμάτων. Στην παγκόσμια αυτή μελέτη PPMI (Parkinson’s Disease Progression Markers Initiative), συμμετέχει και το Αιγινήτειο Νοσοκομείο.

Σε περίπτωση που κάποιος ενδιαφέρεται να συμμετάσχει, μπορεί να επικοινωνήσει στο email eidikaiatreianeurologias@eginitio.uoa.gr.

Εάν αποδειχθεί με αντικειμενικό τεστ ότι υπάρχει σημαντική υποσμία, θα ακολουθήσει εξέταση για ειδικό βιολογικό δείκτη της νόσου στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, δείκτη που έχει αναπτυχθεί πρόσφατα και αποτελεί ένδειξη της υποκείμενης βιολογικής διεργασίας».

Δυνατότητες περίθαλψης

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα της νόσου Πάρκινσον, που φέτος στην Ευρώπη είναι αφιερωμένη στη γεφύρωση των κενών στην περίθαλψη, ο καθηγητής παρατήρησε ότι στη χώρα μας έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την υποβοήθηση των ασθενών, αλλά απομένουν πολλές προκλήσεις.

Τον τελευταίο χρόνο εγκρίθηκε νέα υποδόρια θεραπεία με αντλία για τα προχωρημένα στάδια της νόσου, ενώ έχει δοθεί και η δυνατότητα παροχής συσκευής κατ’ οίκον παρακολούθησης των κινητικών συμπτωμάτων της νόσου σε επιλεγμένους ασθενείς με έντονες κινητικές επιπλοκές, δηλαδή «κινητικά σκαμπανεβάσματα», με σκοπό να ρυθμιστεί καλύτερα ή αγωγή τους.

Από την άλλη πλευρά όμως, παρατήρησε ότι «υπάρχουν πολλές ελλείψεις, ιδιαίτερα στον τομέα της μη φαρμακευτικής αντιμετώπισης της νόσου μέσα και από την συμμετοχή πολυεπιστημονικών ομάδων.

Οι δυνατότητες πρόσβασης των ασθενών σε τέτοιες παρεμβάσεις στην χώρα μας είναι πολύ περιορισμένες και χρήζουν άμεσης βελτίωσης.

Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό κατάρτιση

Η επισήμανση αυτών και άλλων ελλείψεων και η χάραξη νέων πρωτοβουλιών για το σύνολο των θεμάτων που σχετίζονται με τη νόσο, αλλά και τα σπανιότερα, και πολύ χειρότερης πρόγνωσης, άτυπα Παρκινσονικά σύνδρομα, αποτελεί στόχο της Ομάδας Εργασίας για ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη νόσο Πάρκινσον. Η Ομάδα Εργασίας θεσμοθετήθηκε από το Υπουργείο Υγείας το 2025 και αναμένεται να καταθέσει τις προτάσεις της στην Πολιτεία εντός του τρέχοντος έτους».

Αναγεννητική ιατρική

«Μια τελευταία σημαντική εξέλιξη στην θεραπευτική της νόσου αποτελεί η έγκριση στην Ιαπωνία θεραπείας με έγχυση στον εγκέφαλο ντοπαμινεργικών νευρώνων που προέρχονται από πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα. Πρόκειται για την κορυφή του παγόβουνου, αφού είναι αρκετά προχωρημένες και άλλες παρόμοιες προσεγγίσεις. Η αναγεννητική αυτή θεραπεία δεν είναι πανάκεια, αλλά αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά επιλεγμένους ασθενείς», είπε ο κ. Στεφανής.

Καταλήγοντας ο κ. Στεφανής σημείωσε ότι «εξελίσσεται παράλληλα η έρευνα, για την ανεύρεση νοσοτροποποιητικών θεραπειών που θα επηρεάζουν την βιολογική εξέλιξη της νόσου και δεν θα αντιμετωπίζουν απλώς τα συμπτώματα, όπως γίνεται μέχρι σήμερα. Οι θεραπείες αυτές για να είναι αποτελεσματικές, θα πρέπει να εφαρμοστούν όσο το δυνατόν νωρίτερα. Στο πλαίσιο αυτό, άτομα που, μέσα από την μελέτη PPMI, πιστοποιηθεί ότι βρίσκονται στο πολύ πρώιμο στάδιο της νόσου, εμφανίζοντας μόνον υποσμία, έχουν την δυνατότητα ένταξης στις πρώτες κλινικές μελέτες πρόληψης της νόσου που σχεδιάζεται να αρχίσουν εντός του επομένου έτους».

Ειδήσεις Σήμερα: