Πώς ένας αρχαίος λαός σφυρηλάτησε ένα πεσμένο αστέρι σε όπλο

Πριν από περίπου 3.000 χρόνια, η νοτιοδυτική Κίνα ζούσε ακόμα στην Εποχή του Χαλκού. Πώς εξηγείται τότε η ανακάλυψη ενός αρχαίου όπλου από σίδηρο;

Το αίνιγμα του μεταλλικού αντικειμένου από τον αρχαιολογικό χώρο του Σανξίνγκντουϊ βρήκε τη λύση του: ο σίδηρος έπεσε στη Γη από τον ουρανό ως μετεωρίτης, επιβεβαιώνει νέα μελέτη.

Η ανακάλυψη προσφέρει νέα στοιχεία για τον αρχαίο πολιτισμό του Σανξίνγκντουϊ και τη χρήση του σιδήρου πριν αρχίσει σε μεγάλη κλίμακα η εξόρυξη του μετάλλου.

«Ως το αρχαιότερο τεχνούργημα μετεωριτικού σιδήτου της Εποχής του Χαλκού στη Νοτιοδυτική Κίνα, συμπληρώνει ένα κρίσιμο κενό στο μεταλλουργικό αρχείο της περιοχής και προσφέρει νέα στοιχεία για την πρώιμη χρήση του σιδήρου τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο» αναφέρει η ομάδα του Χαϊτσάο Λι του Πανεπιστημίου του Σετσουάν.

Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Archaeological Research in Asia.

To σιδερένιο αντικείμενο βρέθηκε σπασμένο σε θραύσματα (H. Li et al. 2026)

Ο αρχαιολογικός χώρος του Σανξίνγκντουϊ χρονολογείται την περίοδο από το 2800 έως το 600 π.Χ. και έφτασε στην ακμή του στη διάρκεια της δυναστείας Σανγκ, μεταξύ του 16^ου και 11^ου αιώνα π.Χ.

Ο πολιτισμός των Σανξίνγκντουϊ έδινε έμφαση στην τελετουργία. Πολλά ευρήματα προέρχονται από οκτώ «θυσιαστικούς λάκκους» λίγο έξω από την αρχαία πόλη, από τους οποίους έχουν ανασυρθεί γύρω στα 17.000 αντικείμενα, όπως μπρούτζινες μάσκες, ειδώλια και τεχνουργήματα από ελεφαντόδοντο και νεφρίτη.

Η χρησιμότητα των λάκκων παραμένει ασαφής, ωστόσο η παρουσία στάχτης και ιχνών καύσης μαρτυρά ότι ίσως ήταν τόποι προσφορών προς τους θεούς.

Στο Σανξίνγκντουϊ έχουν βρεθεί μεταξύ άλλων περίτεχνες μπρούτζινες μάσκες (Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0)

«Μεταξύ των άφθονων τεχνουργημάτων που ανακτήθηκαν από το Σανξίνγκντουϊ, ένα ασυνήθιστο αντικείμενο από σίδηρο (K7QW-TIE-1) ανακτήθηκε από τον λάκκο Νο. 7» γράφουν οι ερευνητές.

Το αντικείμενο, με μήκος 30 εκατοστά και πλάτος μέχρι 8 εκατοστά, «βρέθηκε σε κατακόρυφη θέση, ενσωματωμένο στη βάση του ανατολικού τοίχου. Είναι μακρόστενο και έχει τη μορφή εργαλείου σαν τσεκούρι ή όπλου».

Η τεχνική της φθοροσκόπησης ακτίνων Χ έδειξε τελικά ότι το αντικείμενο αποτελείται κατά 90% από σίδηρο κατά βάρος και 7,41% από νικέλιο, με το υπόλοιπο να αντιστοιχεί σε ίχνη άλλων μετάλλων. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων επιβεβαιώνουν ότι το υλικό είχε εξωγήινη προέλευση.

Η σύνθεση ενός τέτοιου κράματος θα ήταν εξάλλου δύσκολο να επιτευχθεί με τις μεταλλουργικές ικανότητες της εποχής, επισημαίνουν οι ερευνητές.

Η νότια Κίνα βρισκόταν στην Εποχή του Χαλκού, ή καλύτερα την εποχή του μπρούτζου, ο οποίος είναι ένα κράμα χαλκού και κασίτερου. Πέρασε πολύς καιρός, περίπου έως το 800 π.Χ., πριν μάθουν οι αρχαίοι Κινέζοι να κατεργάζονται το μετάλλευμα σιδήρου και να λιώνουν το μέταλλο σε υψηλές θερμοκρασίες.

Ορισμένοι μετεωρίτες, όμως, αποτελούνται σχεδόν από καθαρό σίδηρο και νικέλιο, μια έτοιμη πρώτη ύλη που θα μπορούσαν να κατεργαστούν ακόμα και οι μεταλλουργοί του μπρούτζου.

Το εύρημα στο Σανξίνγκντουϊ είναι εντυπωσιακό, όχι όμως και μοναδικό.

Σίδηρο από μετεωρίτες είναι γνωστό για παράδειγμα ότι χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι. Το διασημότερο παράδειγμα είναι ένα περίτεχνο σιδερένιο εγχειρίδιο που βρέθηκε στον τάφο του Τουταγχαμών.