Καρκίνος: Σταθερά στο 7% των δαπανών υγείας – Βελτιώνεται η επιβίωση

Οικονομική απειλή για τα συστήματα υγείας θεωρείται ο καρκίνος, μια από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Στον καρκίνο αποδίδεται το 23% των θανάτων και το 17% των ετών ζωής προσαρμοσμένων στην αναπηρία που αποτελούν το άθροισμα των ετών που χάθηκαν από πρόωρο θάνατο και των ετών με αναπηρία ή κακή υγεία.

Παρά το γεγονός αυτό, πρόσφατη έκθεση του Σουηδικού Ινστιτούτου Οικονομικών της Υγείας (IHE) που εκπονήθηκε για λογαριασμό του συνδέσμου ευρωπαϊκών φαρμακοβιομηχανιών EFPIA επισημαίνει την καλύτερη αντιμετώπιση του καρκίνου στην Ευρώπη, χωρίς δραματική επιβάρυνση των προϋπολογισμών υγείας συγκρίνοντας το κόστος με το όφελος από τις νεότερες θεραπείες που εφαρμόζονται.

Όπως σημειώνεται στην έκθεση, στην πραγματικότητα, παρά το υψηλό νοσολογικό φορτίο, ο καρκίνος αντιπροσωπεύει μόνο το 6-7% των δαπανών υγείας στην Ευρώπη και μάλιστα το ποσοστό αυτό παραμένει σταθερό για τρεις δεκαετίες, αφήνοντας το υπόλοιπο 93% των δαπανών υγείας για άλλες παθήσεις.

Επισημαίνεται επίσης, ότι δεδομένων των σοβαρών επιπτώσεων του καρκίνου, θα ήταν αναμενόμενο να αφιερώνεται πολύ μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών υγείας στη νόσο. Αντ’ αυτού, τα αποτελέσματα επιβίωσης στην βελτιώνονται σημαντικά, χωρίς ο καρκίνος να καταναλώνει δυσανάλογα μεγαλύτερο μερίδιο πόρων περίθαλψης, γεγονός που θέτει υπό αμφισβήτηση την αντίληψη ότι η περίθαλψη του καρκίνου είναι οικονομικά μη βιώσιμη.

Οι υψηλότερες δαπάνες για τον καρκίνο συνδέονται με υψηλότερη επιβίωση, αν και η σχέση δεν είναι γραμμική

Αύξηση άμεσου κόστους – μείωση έμμεσου κόστους

Από το 1995 έως το 2023, οι δαπάνες για τον καρκίνο (άμεσο κόστος) υπερδιπλασιάστηκαν από 62 δις ευρώ σε 146 δις ευρώ σε όλη την Ευρώπη. Μπορεί αυτό να φαίνεται ανησυχητικό, όμως δεν αφορά το σύνολο της περίθαλψης.

Ο καρκίνος δημιουργεί παράλληλα, μεγάλο έμμεσο κόστος έξω από το σύστημα υγείας. Αναρρωτικές άδειες, πρόωρη σύνταξη και πρόωροι θάνατοι, οδηγούν σε απώλεια παραγωγικότητας για την οικονομία.

Παλαιότερα, αυτό το έμμεσο κόστος ήταν μεγαλύτερο από το άμεσο κόστος περίθαλψης, χωρίς να είναι εμφανές στους προϋπολογισμούς υγείας.

Όμως το έμμεσο κόστος, μειώθηκε το 2023 σε 82 δις ευρώ από 97 δις ευρώ το 1995.

Αυτή η μείωση, σύμφωνα με την έκθεση, οφείλεται στην αποτελεσματικότερη περίθαλψη της νόσου.

Πιο αποτελεσματικές θεραπείες σημαίνουν λιγότερους θανάτους σε παραγωγικές ηλικίες, λιγότερα χαμένα χρόνια παραγωγικότητας και περισσότερους ανθρώπους που μπορούν να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στην εργασία τους.

Λαμβάνοντας υπόψιν και το έμμεσο κόστος, προκύπτει μια τελείως διαφορετική εικόνα.

Ενώ το συνολικό κόστος του καρκίνου αυξήθηκε κατά 43% περίπου, την ίδια περίοδο η συχνότητα της νόσου αυξήθηκε κατά 60%. Το αποτέλεσμα είναι η οικονομική επιβάρυνση ανά νέο ασθενή με καρκίνο να παραμένει σταθερή μεταξύ 69.000-79.000 ευρώ ανά ασθενή από το 1995.

Αυτή η σταθερότητα αναδεικνύει μια αντιστάθμιση: μετατόπιση της δαπάνης στο σύστημα περίθαλψης και μείωση της επιβάρυνσης της κοινωνίας από την απώλεια παραγωγικότητας.

Αλλαγή στη σύνθεση των δαπανών

Μια άλλη σημαντική αλλαγή έχει σημειωθεί στον τρόπο με τον οποίο δαπανώνται τα χρήματα στην περίθαλψη του καρκίνου. Λιγότερες δαπάνες διατίθενται για νοσηλεία και περισσότερες για εξωνοσοκομειακή περίθαλψη και φάρμακα.

Οι συντομότερες νοσηλείες, η καλύτερη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών, η ταχύτερη ανάρρωση και οι λιγότερες υποτροπές της νόσου έχουν βελτιώσει την αποτελεσματικότητα. Τα νέα φάρμακα για τον καρκίνο – θεραπείες από του στόματος που λαμβάνονται στο σπίτι και υποδόρια σκευάσματα που χορηγούνται σε λίγα λεπτά – έχουν αντικαταστήσει τις πολύωρες ενδοφλέβιες εγχύσεις σε πολλές δομές υγείας. Και σε αυτή την περίπτωση, παρότι οι δαπάνες για φάρμακα αυξάνονται, υπάρχουν εξοικονομήσεις σε άλλα σημεία του συστήματος υγείας.

Διαφορετικές δαπάνες ανά χώρα

Παρά τις τάσεις σύγκλισης, οι δαπάνες για τον καρκίνο εξακολουθούν να διαφοροποιούνται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών μέχρι και τρεις φορές πάνω σε κάποιες από αυτές. Οι ετήσιες κατά κεφαλήν δαπάνες υγείας για τον καρκίνο, παραμένουν κάτω από τα 150 ευρώ (προσαρμοσμένες κατά αγοραστική δύναμη) σε χώρες όπως η Βουλγαρία, Κροατία, Ουγγαρία, Λετονία και Ρουμανία, (158 ευρώ στην Ελλάδα), ενώ υπερβαίνουν τα 400 ευρώ στη Γερμανία και Ελβετία.

Η έκθεση δείχνει ότι οι υψηλότερες δαπάνες για τον καρκίνο συνδέονται με υψηλότερη επιβίωση, αν και η σχέση δεν είναι γραμμική. Στην Ελβετία οι δαπάνες είναι διπλάσιες από τη Σουηδία, αν και η επιβίωση είναι αντίστοιχη. Τα κέρδη στην επιβίωση ανά επιπλέον ευρώ που δαπανάται μειώνονται πέρα από ένα ορισμένο σημείο, γεγονός που υπογραμμίζει της συνετής δαπάνης.

Αποδοτική επένδυση

Η επένδυση στην περίθαλψη του καρκίνου στην Ευρώπη είναι αποδοτική. Τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε κάθε χώρα που διαθέτει στοιχεία.

Όμως η Ευρώπη απέχει ακόμη πολύ από το να «νικήσει» τον καρκίνο. Ενώ η πενταετής επιβίωση για τον καρκίνο του μαστού και του προστάτη πλησιάζει πλέον το 90%, άλλοι καρκίνοι – ιδίως ο καρκίνος του πνεύμονα – εξακολουθούν να έχουν ποσοστά επιβίωσης κάτω του 30%. Η συνεχής πρόοδος θα απαιτήσει συστηματική και ικανοποιητική επένδυση.