Ο σκύλος ακούει, μυρίζει, αλλά αντιλαμβάνεται έναν διαφορετικό κόσμο από ό,τι εμείς

Ο σκύλος δεν σταματά να μας εντυπωσιάζει με τις ικανότητές του. Πώς εξηγείται η τόση εξυπνάδα του;

Ο εγκέφαλός του σε συνδυασμό με την όσφρηση και την ακοή του είναι η αιτία.

«Οι άνθρωποι, συχνά παρουσιάζουμε τις αισθήσεις του σκύλου ως «υπερδυνάμεις». Πίσω από αυτόν τον χαρακτηρισμό όμως, δεν κρύβεται η μαγεία, αλλά η βιολογία. Οι μελέτες της συμπεριφοράς και της νευροεπιστήμης δείχνουν ότι ο σκύλος δεν διαθέτει απλώς πιο ισχυρές αισθήσεις. Αλλά διαθέτει έναν εγκέφαλο σχεδιασμένο να επεξεργάζεται την αισθητηριακή πληροφορία με διαφορετική ιεράρχηση από τον ανθρώπινο», αναφέρει ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς.

Η ακοή του σκύλου

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα, λέει ο εκπαιδευτής, είναι αν ο σκύλος μπορεί να απομονώσει συγκεκριμένους ήχους μέσα στο γενικό θόρυβο.
Η απάντηση είναι πως δεν το κάνει συνειδητά, όπως ο άνθρωπος.

Ωστόσο, το ακουστικό του σύστημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο και εξελικτικά προσαρμοσμένο στην ανίχνευση πληροφοριών, που έχουν σημασία.

Ο εγκέφαλος του σκύλου δίνει προτεραιότητα σε ήχους που σχετίζονται με κοινωνική αλληλεπίδραση, αλλαγή στο περιβάλλον ή πιθανό κίνδυνο

Οι σκύλοι αντιλαμβάνονται υψηλότερες συχνότητες, πληροφορεί ο κ. Λαδάς, απ’ ό,τι ο άνθρωπος και έχουν αυξημένη ευαισθησία στις απότομες αλλαγές ήχου.

Σύμφωνα με τους Heffner & Heffner, το ακουστικό εύρος του σκύλου εκτείνεται πέρα από το ανθρώπινο, ενώ έρευνες δείχνουν ότι έχει καλή ικανότητα εντοπισμού της κατεύθυνσης ενός ήχου. Αυτό εξηγεί γιατί συχνά αντιδρούν σε ερεθίσματα, που εμείς θεωρούμε αδιάφορα.

Η συμπεριφορά αυτή δεν αποτελεί υπεραντίδραση, συνεχίζει ο κ. Λαδάς, αλλά αυτόματη νευροβιολογική ιεράρχηση.

Ο εγκέφαλος του σκύλου δίνει προτεραιότητα σε ήχους που σχετίζονται με κοινωνική αλληλεπίδραση, αλλαγή στο περιβάλλον ή πιθανό κίνδυνο, πριν προλάβει να εμπλακεί οποιαδήποτε λογική επεξεργασία.

Όσφρηση: Η πιο ισχυρή αισθητηριακή ικανότητα

«Αν υπάρχει μία αίσθηση που δικαιολογεί τον όρο «super power», αυτή είναι της όσφρησης. Οι σκύλοι διαθέτουν εκατοντάδες εκατομμύρια οσφρητικούς υποδοχείς και έναν οσφρητικό βολβό πολλαπλάσιο, αναλογικά, από του ανθρώπου. Όμως το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι οι αριθμοί αλλά οι νευρωνικές συνδέσεις» επισημαίνει ο κ. Λαδάς.

Η οσφρητική πληροφορία, εξηγεί, συνδέεται άμεσα με περιοχές του εγκεφάλου, που σχετίζονται με το συναίσθημα και τη μνήμη. Για τον σκύλο, η μυρωδιά δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό του περιβάλλοντος, αλλά μια «παλέτα» γεμάτη πληροφορίες.

Τι έχουν φανερώσει μελέτες για τον σκύλο όταν μυρίζει οικείους ανθρώπους

Μελέτες λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας έχουν δείξει, ενημερώνει ο κ. Λαδάς, ότι η έκθεση σε οικείες ανθρώπινες οσμές ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου. Περιοχές, που σχετίζονται με θετική προσδοκία και κοινωνικό δεσμό, όπως ο κερκοφόρος πυρήνας.

Αντίστοιχα, η επεξεργασία κοινωνικών οσμών φαίνεται να ενεργοποιεί εκτεταμένα νευρωνικά δίκτυα.

Η νευροβιολογία πίσω από τις αντιδράσεις

Η ακοή και η όσφρηση, αναφέρει ο κ. Λαδάς, δεν λειτουργούν μεμονωμένα. Τα αισθητηριακά ερεθίσματα περνούν αρχικά από υποφλοιώδεις δομές του εγκεφάλου, που ευθύνονται για γρήγορες και αντανακλαστικές αντιδράσεις, πριν ενεργοποιηθούν πιο σύνθετες γνωστικές διεργασίες.

Αυτό εξηγεί γιατί ο σκύλος συχνά αντιδρά «πριν σκεφτεί».

Δεν πρόκειται για έλλειψη αυτοελέγχου, διευκρινίζει ο εκπαιδευτής, αλλά για διαφορετική εξελικτική «στρατηγική».
Ο σκύλος έχει εξελιχθεί για άμεση ανίχνευση και απόκριση και όχι για λογική φιλτραρίσματος, όπως ο άνθρωπος.

Σκύλος και άνθρωπος: Η συνεργασία τους

«Δεν είναι τυχαίο ότι ο άνθρωπος έχει συνεργαστεί τόσο στενά με τον σκύλο σε εργασίες υψηλών απαιτήσεων. Από την ανίχνευση εκρηκτικών και ναρκωτικών ουσιών, μέχρι σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης (Search and Rescue – SAR)», πληροφορεί ο κ. Λαδάς.

Επίσης, ο σκύλος έχει αξιοποιηθεί και πέρα από τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης. Ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι ειδοποιούν έγκαιρα για υπογλυκαιμία ή επιληπτικές κρίσεις, κ.ά.

Μελέτες δε, δείχνουν, αναφέρει ο κ. Λαδάς, ότι οι σκύλοι μπορούν να ανιχνεύσουν πτητικές οργανικές ενώσεις που σχετίζονται με μεταβολικές αλλαγές ή παθολογικές καταστάσεις, συχνά πριν αυτές γίνουν αντιληπτές με συμβατικά μέσα.

Η συνεργασία αυτή βασίζεται σε αισθητηριακές και νευροβιολογικές ικανότητες που η εξέλιξη έχει ήδη εγκαταστήσει στον εγκέφαλο και στη μύτη του σκύλου.

Πώς «βλέπει» ο σκύλος το σύγχρονο περιβάλλον

«Σε ένα σύγχρονο περιβάλλον γεμάτο ήχους, μυρωδιές και απρόβλεπτα ερεθίσματα, ο σκύλος λαμβάνει πολύ περισσότερη πληροφορία από όση μπορούμε να αντιληφθούμε. Αυτό, μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιέγερση ή άγχος, συμπεριφορές που, συχνά παρερμηνεύονται ως «ανυπακοή», λέει ο κ. Λαδάς.

Η κατανόηση των αισθητηριακών δυνατοτήτων του σκύλου, τονίζει ο εκπαιδευτής, μάς επιτρέπει να βλέπουμε αυτές τις αντιδράσεις όχι ως πρόβλημα χαρακτήρα. Αλλά ως φυσική απόκριση ενός διαφορετικά οργανωμένου εγκεφάλου.

Ποιο είναι το συμπέρασμα;

Ανακεφαλαιώνοντας, ο κ. Λαδάς, λέει: «Ο σκύλος δεν διαθέτει μαγικές ικανότητες. Διαθέτει όμως αισθήσεις και νευροβιολογικούς μηχανισμούς που του επιτρέπουν να αντιλαμβάνεται έναν κόσμο, πιο έντονο και λιγότερο φιλτραρισμένο από τον δικό μας. Όσο καλύτερα κατανοούμε αυτή τη διαφορά, τόσο πιο ουσιαστική γίνεται η συνύπαρξή μας μαζί του στην καθημερινότητα, στην εκπαίδευση και, τελικά, στην ευζωία του».

⃰ Ο κύριος Ηλίας Λαδάς είναι εκπαιδευτής σκύλων. Ακολουθεί επιστημονικά τεκμηριωμένη, ισορροπημένη προσέγγιση στην εκπαίδευση, εμπνευσμένη από τη δουλειά διεθνώς αναγνωρισμένων ειδικών, όπως των Ian Dunbar, Michael Shikashio και της Susan Garrett.

Παρακολουθεί στενά τις επιστημονικές εξελίξεις όσον αφορά στη διατροφολογία σκύλου, με αρωγό την Dr. Karen Becker.

Η δουλειά του εστιάζεται στη βελτίωση της επικοινωνίας ανθρώπου –σκύλου, στην πρόληψη και διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς καθώς και στη δημιουργία ασφαλών και ισορροπημένων κοινωνικών ομάδων σκύλων.

Έχει πολυετή εμπειρία στη διαχείριση και αποκατάσταση κακοποιημένων – εγκαταλελειμμένων ζώων. Στόχος του, η μελλοντική τους υιοθεσία, αλλά και η αρμονική συμβίωσή τους σε πολυμελή αγέλη.

Είναι ιδρυτής του κτήματος 9paws, ενός πρότυπου χώρου κοινωνικοποίησης και φιλοξενίας σκύλων, 4,5 στρεμμάτων στα Σπάτα Αττικής.

Facebook: Ilias Ladas

Instagram: 9paws_gr

TikTok: 9paws.ilias.ladas

site: 9paws.gr

Επιστημονικές πηγές

● Heffner, H. E., & Heffner, R. S. (2007). Hearing ranges of laboratory animals. Journal of the American Association for Laboratory Animal Science.

●Turner, L. M., et al. (2021). Auditory perception and sound localization in dogs. Journal of Veterinary Science.

● Horowitz, A. (2016). Being a Dog: Following the Dog Into a World of Smell. Scribner.

● Berns, G. S., et al. (2015). Scent of the familiar: An fMRI study of canine brain responses. Behavioural Processes.

● Jia, H., et al. (2014). Functional MRI of the olfactory system in conscious dogs. PLOS ONE.

● Kis, A., et al. (2022). Neural correlates of social odors in dogs. Frontiers in Neuroscience.

● Wells, D. L., et al. (2012). Canine detection of human disease. Applied Animal Behaviour Science.

● Rooney, N. J., et al. (2019). Detection dogs: A review of their use in medical and forensic contexts. Frontiers in Veterinary Science.