Άτομα με παράλυση παίζουν μουσική με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή

Ένα νέο σύστημα, που συνδέει τον εγκέφαλο με ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή επιτρέπει σε ασθενείς με παράλυση, να παίζουν μουσική μόνο με τη δύναμη της σκέψης τους.

Το καινοτομικό σύστημα επιτρέπει σε άτομα με σοβαρή παράλυση (που μπορούν να κινήσουν μόνο τα μάτια τους και ελαφρά το κεφάλι τους), συνέπεια εγκεφαλικού επεισοδίου ή τραυματισμού στη σπονδυλική στήλη, να «δημιουργήσουν» μουσική μόνο με τη σκέψη τους.

Η συσκευή «συλλαμβάνει» τους ανεπαίσθητους ηλεκτρικούς παλμούς των νευρώνων και τους μετατρέπει σε μελωδίες.

Η νέα μέθοδος, που παρουσιάστηκε στο επιστημονικό έντυπο Music and Medicine, σύμφωνα με το Nature, αναπτύχθηκε από ερευνητές των βρετανικών Πανεπιστημίων του Πλίμουθ και του Έσσεξ, με επικεφαλής τον συνθέτη και ειδικό στην μουσική μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών Εδουάρδο Μιράντα.

Η νέα τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους με σοβαρά κινητικά προβλήματα να δημιουργήσουν μουσική είτε για ψυχαγωγικούς, είτε για θεραπευτικούς σκοπούς.

Οι μέχρι τώρα μελέτες έχουν δείξει ότι η ενασχόληση με την μουσική μπορεί να ωφελήσει όσους πάσχουν από νευροεκφυλιστικές νόσους όπως η άνοια και η νόσος Πάρκινσον, αλλά μέχρι τώρα όσοι δεν μπορούσαν να κινήσουν σχεδόν καθόλου τους μυς τους, δεν ήταν σε θέση να επωφεληθούν, καθώς έπρεπε να περιοριστούν μόνο στην παθητική ακρόαση της μουσικής και όχι στην ενεργητική δημιουργία της.

Η ανάπτυξη διεπαφών (interfaces) μεταξύ εγκεφάλου και ηλεκτρονικού υπολογιστή, κατά τα τελευταία χρόνια, είναι ένας τομέας όπου σημειώνονται συνεχείς εξελίξεις, με ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίησή τους στην ιατρική.

Οι χρήστες-ασθενείς όλο και περισσότερο εξοικειώνονται με συστήματα που επιτρέπουν την εκτέλεση διαφόρων δραστηριοτήτων με τη σκέψη και με «μεσάζοντα» τον ηλεκτρονικό υπολογιστή.

Ο Δρ Μιράντα και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν τη τεχνική του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος, εισάγοντας ηλεκτρόδια στον εγκέφαλο για να «πιάσουν» τα αδύναμα ηλεκτρικά σήματα των νευρώνων. Το «κόλπο» είναι να μάθει ο ασθενής να συσχετίζει συγκεκριμένα εγκεφαλικά σήματα που βλέπει στην οθόνη του υπολογιστή, με συγκεκριμένα μουσικά μοτίβα.

Οι χρήστες μαθαίνουν να «πατούν» κουμπιά που αναβοσβήνουν στην οθόνη, απλώς με το να στρέφουν σε αυτά την προσοχή τους. Ένα πλήκτρο μπορεί να αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη μελωδία και ένα άλλο σε μια διαφορετική. Ο χρήστης επίσης μαθαίνει να αυξομειώνει την (νοητική) ένταση με την οποία «πατά» τα διάφορα πλήκτρα, ώσπου τελικά -με λίγη εξάσκηση- δημιουργεί δικές του μελωδίες, σαν να πατά πλήκτρα σε ένα πιάνο.

Προϋπόθεση για να πετύχει η νέα τεχνική, είναι να μπορούν οι ασθενείς να ελέγχουν την κίνηση των ματιών τους, ώστε να κατευθύνουν την προσοχή τους σε διαφορετικά σημεία της οθόνης.
Σύμφωνα με τον Δρ Μιράντα, η όραση μετατρέπεται στο ισοδύναμο του «ποντικιού» του υπολογιστή.

Ορισμένοι μουσικοθεραπευτές πάντως πρότειναν ότι το σύστημα θα πρέπει μελλοντικά να διαμορφωθεί έτσι ώστε να μοιάζει περισσότερο με μουσικό όργανο, π.χ. με πληκτρολόγιο πιάνου. Όμως μέχρι στιγμής υπάρχει δυσκολία να αυξηθεί σε περισσότερα από τέσσερα ο αριθμός των πλήκτρων ή των «κλειδιών», αν και ο Δρ Μιράντα εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι θα καταστεί τελικά εφικτός ο πολλαπλασιασμός τους.