«Στραγγάλισε με! Κάντο!» – Η συγκλονιστική εξομολόγηση της Ζιλιέτ Μπινός και η λυρική εκδίκηση της 

Η πολυβραβευμένη (Όσκαρ, BAFTA, Σεζάρ, 3 Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου και άλλες διακρίσεις στα Φεστιβάλ Καννών, Βενετίας και Βερολίνου) Ζιλιέτ Μπινός, μια ηθοποιός που έχει ταυτιστεί με μερικές από τις πιο εμβληματικές στιγμές του σύγχρονου κινηματογράφου, επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη.

Αυτή τη φορά όμως η ίδια ορίζει τα πλάνα, το μοντάζ, το αποτέλεσμα υπογράφοντας την πρώτη της ταινία ως σκηνοθέτιδα.

Το Ιn-I In Motion είναι εύλογα το πιο προσωπικό της έργο μέχρι σήμερα. Στη σπάνια εξομολόγηση της στον Όουεν Μάγιερς της Guardian, η Γαλλίδα υπερδύναμη αναλύει πώς μια τραυματική επίθεση που δέχθηκε στην εφηβεία της έγινε η κινητήριος δύναμη για μια καριέρα χτισμένη πάνω στην αλήθεια, το ρίσκο και την άρνηση κάθε συμβιβασμού.

Παρά τις 70 ταινίες και τα αμέτρητα βραβεία, το σκηνοθετικό της ντεμπούτο την αγχώνει καθώς ετοιμάζεται να δείξει σε μια sold-out προβολή στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης το βεριτέ ντοκιμαντέρ της. Σε αυτό η Μπινός καταδύεται στον κόσμο του σύγχρονου χορού στα τέλη της δεκαετίας του 2000 για μια σειρά από τολμηρές και μαγευτικά παράξενες παραστάσεις με τον Βρετανό χορευτή Άκραμ Καν.

Η πιο διάσημη Γαλλίδα ηθοποιός που εργάζεται σήμερα για τον Μάγιερς, είναι τολμηρή. Η μη γραμμική αφήγηση της ταινίας είναι ρίσκο αλλά η ίδια, όπως έχει επιβεβαιώσει με τις επιλογές στην καριέρα της, σπάνια ενδιαφέρεται να παίξει με ασφάλεια τους όρους του παιχνιδιού.

«Θέλω το κοινό να βιώσει πώς είναι να βρίσκεσαι σε μια δημιουργική διαδικασία» λέει. «Αυτό δεν είναι κόκκινο χαλί. Είναι αναζήτηση και είναι να βρίσκεις έναν κοινό τόπο μεταξύ δύο πολύ διαφορετικών ανθρώπων»

Μετά τον πρωτοποριακό της ρόλο στο αμφιλεγόμενο Χαίρε Μαρία [Hail Mary] του Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, η ηθοποιός έγινε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής καλλιτεχνικής σκηνής στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και καθιέρώθηκα ανά τον κόσμο με ρόλους στις ταινίες Η Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι, Ο Άγγλος Ασθενής και Σοκολάτα.

Η συνέχεια στην καριέρα της ήταν γεμάτη ρίσκα, αλλά το In-I In Motion «δεν μοιάζει με τίποτα με ό,τι έχει κάνει στο παρελθόν» καθώς ισορροπεί σε εντελώς άγνωστα δημιουργικά πεδία. Η ταινία είναι γεμάτη από «συναισθηματική ευαλωτότητα και πολύ ιδρώτα» καθώς απαθανατίζει την Μπινός σε μια οδύσσεια  χορού με τον Kάν, παραδομένη σε δονήσεις, βαρύτητα και σπασμούς, αποδομώντας το μύθο της La Binoche.

Η Μπινός απόλαυσε το «θολό πλαίσιο της απειρίας» με ευλάβεια, σχεδόν βουδιστική. «Το να είσαι αρχάριος σήμαινε να μην ξέρεις», λέει. «Είναι το να επιτρέπεις στον εαυτό σου να μην είναι τίποτα».

«Γιατί χρειαζόμαστε τόσο πολύ τον άλλον;» ρωτάει η Μπινός σε κάποιο σημείο του ντοκιμαντέρ. «Τι σημαίνει να αγαπάς; Και πότε το εγκαταλείπουμε επειδή είναι τόσο δύσκολο, και πότε συνεχίζουμε;» Όλα ερωτήματα μεθυστικά που οδηγούν στο φινάλε του ντοκιμαντέρ, εκεί όπου η Μπινός και ο επιδραστικός Βρετανός χορευτής και χορογράφος με καταγωγή από το Μπαγκλαντές Καν, γίνονται ένα.

Όταν έκανε πρεμιέρα στο Λονδίνο το 2007, η παράσταση In-I είχε διχάσει. Η ίδια δεν φοβήθηκε στιγμή να γίνει κομμάτι της.

«Γιατί χρειαζόμαστε τόσο πολύ τον άλλον; Τι σημαίνει να αγαπάς; Πότε το εγκαταλείπουμε επειδή είναι τόσο δύσκολο, και πότε συνεχίζουμε;»

«Παρουσιάσαμε την παράσταση στην Ακαδημία Μουσικής του Μπρούκλιν το 2009. Μετά το τέλος ήρθε ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ στο καμαρίνι μου και μου είπε: Πρέπει να κάνεις μια ταινία για αυτή την ερμηνεία. Του απάντησα ότι θα ήθελα πολύ να το κάνω αλλά δεν ήξερα με ποιον τρόπο». Σήμερα η Μπινός προλογίζει το τόλμημα της σε διεθνή Φεστιβάλ.

Το τολμηρό, πολύμηνο, ταξίδι των δύο [η παράσταση έχει παρουσιαστεί περισσότερες από 100 διεθνείς παραστάσεις] ολοκληρώνει και ένα ακόμη ρίσκο της. «Σκέφτηκα, «Μια μέρα πρέπει να βρω έναν τρόπο». Και ήμουν αρκετά τυχερή που πριν από δυόμισι χρόνια, ένας παραγωγός και ένας χρηματοδότης ήρθαν σε μένα και μου είπαν: «Έχετε κάποιο πρότζεκτ που θα θέλατε να κάνετε;»»

Μεγαλωμένη στη γαλλική πρωτεύουσα η Μπινός που περιγράφει τον εαυτό της ως «μια μικρή πολεμίστρια από πάντα». Στην σπλαχνική κορύφωση του In-I, η Μπινός βρίσκεται εκτεθειμένη στη βία με φόντο το αιματοβαμμένο σκηνικό του Aνις Καπούρ -μια δύναμη που έχει αναμετρηθεί στο παρελθόν.

Για να ερμηνεύσει τη σκηνή η Μπινός δεν εργαλειοποίησε κάποια τεχνική υποκριτικής, αλλά μια πραγματική επίθεση που δέχθηκε ως νεαρό κορίτσι, όταν έπεσε θύμα ληστείας.

«Έγινε ένας μεγάλος καβγάς και προσπάθησε να με στραγγαλίσει», θυμάται. «Του είπα: «Προχώρα, κάν’το». Και μετά σταμάτησε επειδή το είπα εγώ».

Η ψυχραιμία με την οποία αντιμετώπισε τον δράστη, καλώντας τον ουσιαστικά να ολοκληρώσει ό,τι ξεκίνησε, είναι ενδεικτική του χαρακτήρα της. Για την Μπινός η επιστροφή σε τέτοιες επώδυνες μνήμες δεν είναι μια άσκηση στο μαζοχισμό, αλλά μια πραγματικότητα.

Είναι σχεδόν αδύνατο να φανταστεί κανείς την αυτοκυριαρχία που πρέπει να είχε η Μπινός για να κοιτάξει τον δράστη της στα μάτια και να τον φέρει αντιμέτωπο με το Τέρας μέσα του. Μα δεν είναι επώδυνο να ξαναζήσει ένα τέτοιο τραύμα; αναρωτιέται ο Μάγιερς.

«Συμβαίνει σε πολλούς. Στη Γαλλία, το ποσοστό των γυναικών που βιώνουν βία όπως αυτή είναι τεράστιο» λέει.

Η σκηνοθεσία δεν είναι κάτι που σκέφτηκε για πρώτη φορά αλλά μέχρι σήμερα δεν είχε νιώσει ποτέ την ανάγκη να τη διεκδικήσει. Η ίδια πάντα φρόντιζε να έχει λόγο στα έργα της. «Ως ηθοποιός, ασχολείσαι τόσο πολύ αυτό, βρίσκεσαι στη μέση της δημιουργικής διαδικασίας», λέει. «Ποτέ δεν ένιωσα την επιθυμία με κάποιο τρόπο, επειδή ένιωθα ότι ήμουν ήδη κομμάτι αυτής της τέχνης».

«Έγινε ένας μεγάλος καβγάς και προσπάθησε να με στραγγαλίσει», θυμάται. «Του είπα: «Προχώρα, κάν’το». Και μετά σταμάτησε επειδή το είπα εγώ»

Η Μπινός δεν πήρε συμβουλές από κανέναν από τους προηγούμενους σκηνοθέτες με τους οποίους έχει συνεργαστεί, αλλά απορρόφησε κάτι από το ήθος τους στις δεκαετίες που πέρασε στα πλατό. «Αυτό που έμαθα από τους περισσότερους σκηνοθέτες είναι ότι ακολουθούν τη διαίσθησή τους, οπότε ακολουθείς τη διαίσθησή σου, και κυρίως την ανάγκη σου. Νομίζω ότι κάθε μορφή τέχνης ξεκινά από αυτό που σου λέει το σώμα και το ένστικτό σου».

Πέρυσι, η Μπινός ήταν πρόεδρος της κριτικής επιτροπής των Καννών που απένειμε τον Χρυσό Φοίνικα στην ταινία Ένα Απλό Ατύχημα του Τζαφάρ Παναχί, μια μαύρη κωμωδία που βασίστηκε εν μέρει στην εμπειρία του Ιρανού σκηνοθέτη ως πολιτικού κρατούμενου. Δεν ήταν η πιο εύκολη εμπειρία της.

Σε μια συνέντευξη Τύπου, η Μπινός επικρίθηκε επειδή απέφυγε τις ερωτήσεις ενός δημοσιογράφου σχετικά με το γιατί δεν υπέγραψε μια επιστολή που καταδίκαζε τη σιωπή της κινηματογραφικής βιομηχανίας για τη Γάζα. «Δεν μπορώ να σας απαντήσω», είπε τότε η Μπινός. «Ίσως να το καταλάβετε λίγο αργότερα».

Το ίδιο βράδυ, στην επίσημη τελετή έναρξης, η Μπινός διάβασε έναν φόρο τιμής στην Παλαιστίνια φωτορεπόρτερ Φάτιμα Χασούνα, που η ζωή της έγινε ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα της διοργάνωσης. «[Αντέδρασαν] επειδή δεν ήξεραν τι θα έκανα το βράδυ. Είχα ένα σχέδιο! Η δημοσιογράφος επαναλάμβανε συνεχώς, και εγώ επαναλάμβανα πίσω – ήταν γελοίο!» λέει η Μπινός που επιλέγει να αφήνει το έργο της να μιλήσει.

«[Αντέδρασαν] επειδή δεν ήξεραν τι θα έκανα το βράδυ. Είχα ένα σχέδιο! Η δημοσιογράφος επαναλάμβανε συνεχώς την ερώτηση της, και εγώ επαναλάμβανα την απάντηση πίσω – ήταν γελοίο!»

Η Μπινός καθιερώθηκε στο αγγλόφωνο κοινό τη δεκαετία του ’90 μετά τους ρόλους της στην αριστουργηματική ταινία του Κριστόφ Κισλόφσκι Τρία Χρώματα: Η Μπλε Ταινία, για την οποία τιμήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, και μια ερμηνεία που κέρδισε Όσκαρ στην ρομαντική ταινία εποχής του 1996 Ο Άγγλος Ασθενής.

Για τον αγγλόφωνο Τύπο έγινε, αναπάντεχα, σύμβολο του σεξ. «Ποτέ δεν με ενόχλησε», λέει για την εικόνα της εκείνη την εποχή. «Κάθε φορά που πρέπει να κάνεις γυμνές σκηνές, είναι πάντα δύσκολο. Πρέπει να εστιάζεις στο γιατί τις κάνεις, ώστε να μην ανησυχείς πολύ γι’ αυτές. Βοηθάει όταν εμπιστεύεσαι τον σκηνοθέτη».

«Όταν γυρνάς μια ερωτική σκηνή, πρέπει να το κάνεις μέσα από την καρδιά, το ένστικτο, την ανάγκη. Αν σκέφτεσαι την χορογραφία των σωμάτων, και όχι το συναίσθημα, η συνθήκη είναι κακή. Όταν ενσαρκώνεις εραστές, ξεπερνάς κάποιους φόβους να αγγίξεις σώματα. Πρέπει πραγματικά να βγεις από την ασφάλεια και βολή σου, γιατί διαφορετικά είσαι σεμνότυφος, δεν είσαι ειλικρινής σε ό,τι συμβαίνει στη ζωή».

Η Μπινός δεν τρομάζει, είναι ατρόμητη, ακόμη και απέναντι στην επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης. «Δεν με πολυενδιαφέρει. Έλεγαν ότι η ζωγραφική θα εξαφανιζόταν όταν ήρθαν οι κάμερες ή ότι το θέατρο θα πέθαινε όταν έφτανε ο κινηματογράφος»

Η Μπινός δεν τρομάζει, είναι ατρόμητη, ακόμη και απέναντι στην επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης που έχει ανησυχήσει ακόμη και καταξιωμένους σκηνοθέτες.

Με τα Όσκαρ να απαγορεύουν τα σενάρια και τις ερμηνείες που παράγονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη, ακόμη και όταν σκηνοθέτες, όπως ο Στίβεν Σόντερμπεργκ και ο Ντάρεν Αρονόφσκι, αρχίζουν να υιοθετούν την τεχνολογία, η Μπινός νιώθει ασφαλής.

«Δεν με πολυενδιαφέρει», λέει. «Έλεγαν ότι η ζωγραφική θα εξαφανιζόταν όταν ήρθαν οι κάμερες ή ότι το θέατρο θα πέθαινε όταν έφτανε ο κινηματογράφος. Δεν νομίζω λοιπόν ότι πρέπει να ανησυχείτε. Λέγεται τεχνητή νοημοσύνη. Δεν είναι πνευματική νοημοσύνη ή ανθρώπινη νοημοσύνη».