Γιατί ένας αποδυναμωμένος Στάρμερ αλλάζει τα δεδομένα στις Βρυξέλλες

«Δεν πρόκειται να αποχωρήσω και να βυθίσω τη χώρα στο χάος», δήλωσε την Παρασκευή ο Βρετανός πρωθυπουργός Σερ Κίρ Στάρμερ, αφότου τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών έδειξαν ότι εκατομμύρια ψηφοφόροι εγκατέλειψαν το Εργατικό Κόμμα. 

Τα δεδομένα απέχουν πολύ από τις γενικές εκλογές πριν από λιγότερο από δύο χρόνια, όπου το Εργατικό Κόμμα κέρδισε μία από τις μεγαλύτερες πλειοψηφίες στην ιστορία του βρετανικού κοινοβουλίου. 

Ο Στάρμερ παραδέχτηκε ότι οι εκλογές — στις οποίες εκατοντάδες δημοτικοί σύμβουλοι του Εργατικού Κόμματος έχασαν τις έδρες τους, ενώ το κόμμα Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ σημείωσε τεράστιες νίκες — ήταν οδυνηρές.  

«Τα αποτελέσματα είναι σκληρά, είναι πολύ σκληρά, και δεν υπάρχει τρόπος να τα ωραιοποιήσουμε», είπε. 

Σχεδιάζει ήδη μια νέα αρχή για την πρωθυπουργία του, ξεκινώντας τη Δευτέρα, με μια σημαντική ομιλία που αναμένεται να υποσχεθεί στενότερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Αυτό συνάδει με το πολιτικό κλίμα, σύμφωνα με το Euronews. 

Σχεδόν δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, οι ψηφοφόροι θεωρούν την απόφαση να αποχωρήσει η χώρα από την ΕΕ ως λάθος, με αναλογία δύο προς ένα. 

Οι Βρυξέλλες βλέπουν ευκαιρία — και κίνδυνο 

Στις Βρυξέλλες, οι αξιωματούχοι θα καλωσορίσουν τη βελτίωση των σχέσεων, μετά από μια δεκαετία που χαρακτηρίστηκε από το πικρό διαζύγιο της Βρετανίας από την ΕΕ. 

Τα παγκόσμια γεγονότα, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, έχουν ήδη φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ πιο κοντά, ιδίως σε θέματα άμυνας. 

Ο Στάρμερ έχει διαδραματίσει ζωτικό ρόλο στη συσπείρωση της λεγόμενης «συμμαχίας των προθύμων» πίσω από την Ουκρανία, η οποία πέρυσι δεσμεύτηκε για ενισχυμένη υποστήριξη καθώς οι ΗΠΑ απέσυραν τη βοήθειά τους προς το Κίεβο.  

Έχει επίσης ευθυγραμμιστεί με τον προειδοποιητικό τόνο της ΕΕ σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, καλώντας σε αυτοσυγκράτηση παρά τη σφοδρή κριτική του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη μη συμμετοχή του στη σύγκρουση. 

Ωστόσο, και η ΕΕ θα είναι επιφυλακτική. 

Ο Στάρμερ αδύναμος σε ιστορικό βαθμό.  

Οι εθνικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η υποστήριξη προς το Εργατικό Κόμμα κυμαίνεται κάτω από το 20%, μερικές φορές πίσω τόσο από τους Συντηρητικούς όσο και από το Πράσινο Κόμμα. Βρίσκονται πολύ πίσω από το Κόμμα της Μεταρρύθμισης (Reform UK), που κυμαίνεται γύρω στο 25%. 

Τα προσωπικά ποσοστά του Στάρμερ είναι καταστροφικά: οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μόλις το 19% των ψηφοφόρων εγκρίνει την ηγεσία του, και η καθαρή αποδοχή του είναι -45%.  

Οι αγορές στοιχημάτων θεωρούν πλέον την αποχώρησή του ως ουσιαστικά θέμα τύχης πριν από το τέλος Ιουνίου. 

Οι αντίπαλοι εντός του Εργατικού Κόμματος περιμένουν την ευκαιρία τους.  

Στο Γουέστμινστερ κυκλοφορούν φήμες για πιθανές προκλήσεις από προσωπικότητες όπως η πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Άντζελα Ρέινερ, ο Υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ και ο Δήμαρχος του Μάντσεστερ Άντι Μπέρναμ. 

Αυτό έχει σημασία στις Βρυξέλλες, όπου δεν υπάρχει διάθεση για την επανέναρξη δύσκολων διαπραγματεύσεων μόνο για να δουν μια αποδυναμωμένη βρετανική κυβέρνηση να υποχωρεί υπό εσωτερική πίεση ή να ξεπερνιέται από τα γεγονότα. 

«Οτιδήποτε προκύψει θα πρέπει να διαπραγματευτεί — και θα είμαστε προσεκτικοί στο να ποντάρουμε τα πάντα στον Στάρμερ αν φύγει σε λίγους μήνες», είπε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. 

Υποστηρικτές της παραμονής στην ΕΕ διαδηλώνουν έξω από το Κοινοβούλιο στο Λονδίνο, Βρετανία, στις 17 Οκτωβρίου 2017. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, ο Σερ Κίρ Στάρμερ, γραμματέας του Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας για θέματα Brexit, δήλωσε ότι το κόμμα θα αντιταχθεί σε μια έξοδο χωρίς συμφωνία, εάν τέτοια πρόταση τεθεί προς ψήφιση στη Βουλή των Κοινοτήτων το 2019.

Και τι γίνεται με το – όχι και τόσο – μακροπρόθεσμο μέλλον;  

Το Reform UK προηγείται στις δημοσκοπήσεις από τις αρχές του 2025, και οι στοιχηματιστές το δείχνουν ως φαβορί για να κερδίσει τις επόμενες γενικές εκλογές, οι οποίες πρέπει να πραγματοποιηθούν μέχρι το 2029. 

Ακόμη και αν οι ψηφοφόροι έχουν θερμανθεί προς την ΕΕ μέχρι τότε, ο πιο πιθανός επόμενος πρωθυπουργός είναι ο Νάιτζελ Φάρατζ, ο οποίος ηγήθηκε και της προηγούμενης ενσάρκωσης του Reform, του Brexit Party.  

Έχει δεσμευτεί για μια σκληρότερη προσέγγιση προς την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της επαναδιαπραγμάτευσης της εμπορικής συμφωνίας μετά το Brexit, ώστε να στερηθούν οι πολίτες της ΕΕ τα δικαιώματα παροχών. 

«Από το Brexit και μετά, υπάρχει ανησυχία στις Βρυξέλλες ότι η Βρετανία αναλαμβάνει δεσμεύσεις που δεν μπορεί να εκπληρώσει, ειδικά αν αυτές μπορούν να ανατραπούν από μια κυβέρνηση Φάρατζ», λέει ο Φάμπιαν Ζούλεγκ, διευθύνων σύμβουλος του European Policy Centre. 

Αργή επανεκκίνηση, παρατεταμένη καχυποψία 

Αλλά ακόμη και πέρα από τα πολιτικά ερωτήματα σχετικά με την τύχη του Στάρμερ και του Εργατικού Κόμματος, η ΕΕ δυσκολεύεται να εκτιμήσει τη δέσμευση του Ηνωμένου Βασιλείου.  

Παρά την πολυδιαφημισμένη «επανεκκίνηση» του Στάρμερ μετά την είσοδό του στο Downing Street, η πρόοδος είναι αργή και περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις δικές του κόκκινες γραμμές: καμία επιστροφή στην Ενιαία Αγορά, στην τελωνειακή ένωση ή στην ελεύθερη κυκλοφορία. 

Οι διαπραγματεύσεις έχουν προχωρήσει σε ορισμένους τομείς, ιδίως όσον αφορά την αμυντική συνεργασία και τις ενεργειακές συνδέσεις .  

Ωστόσο, πολλές από τις βασικές φιλοδοξίες παραμένουν εγκλωβισμένες σε τεχνικές διαμάχες σχετικά με τη χρηματοδότηση, την εναρμόνιση των κανονιστικών ρυθμίσεων και τα προγράμματα κινητικότητας των νέων. 

Οι συνομιλίες για τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στο αμυντικό ταμείο SAFE της ΕΕ, ύψους 150 δισ. ευρώ, έχουν ήδη οδηγήσει σε διαφωνίες σχετικά με τις χρηματοδοτικές συνεισφορές, ενώ οι διαπραγματεύσεις για τα δίδακτρα των φοιτητών και τα ανώτατα όρια κινητικότητας έχουν καταστεί πολιτικά «τοξικές» στο Λονδίνο. 

Η επιλεκτική προσέγγιση των Βρετανών  

Στις Βρυξέλλες, υπάρχει επίσης απογοήτευση για το γεγονός ότι η Βρετανία εξακολουθεί να φαίνεται αβέβαιη σχετικά με το είδος της μακροπρόθεσμης σχέσης που πραγματικά επιθυμεί. 

Αξιωματούχοι της ΕΕ υποστηρίζουν όλο και περισσότερο ότι το Λονδίνο δεν μπορεί ταυτόχρονα να απαιτεί βαθύτερη πρόσβαση σε τμήματα της Ενιαίας Αγοράς, ενώ απορρίπτει πολλές από τις υποχρεώσεις που αυτή συνεπάγεται.  

Η παλιά υποψία της εποχής του Brexit για «επιλεκτική προσέγγιση» εκ μέρους των Βρετανών δεν έχει εξαφανιστεί ποτέ πλήρως. 

Προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξακολουθούν να θεωρούν τον Στάρμερ σοβαρό, ρεαλιστή και απείρως προτιμότερο από το χάος του Μπόρις Τζόνσον. 

Ωστόσο, ιδιωτικά, οι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η αποδυνάμωση της πολιτικής του θέσης θα μπορούσε να δυσχεράνει ακόμη και την επίτευξη των πιο μετριοπαθών συμφωνιών. 

Λίγοι στις Βρυξέλλες επιθυμούν να ξοδέψουν πολιτικό κεφάλαιο διαπραγματευόμενοι ευαίσθητες συμφωνίες με έναν Βρετανό πρωθυπουργό που ενδέχεται να μην επιβιώσει αρκετά ώστε να τις εφαρμόσει — ή του οποίου ο διάδοχος θα μπορούσε να τις ανατρέψει εκ νέου.