Παναγιώτης Τζαννετάκης: Ήθος, ευπρέπεια και γνώσεις

Επιτρέψτε μου να κοινολογήσω την οδύνη της διευθύνσεως του «Οικονομικού» για τον πρόωρο χαμό ενός σπάνιου ανθρώπου, που υπήρξε και ο αναγεννητής του μετακατοχικού «Οικονομικού Ταχυδρόμου». Μιλώ βέβαια για τον Παναγιώτη Τζαννετάκη, που ξαφνικά φέτος το καλοκαίρι μάς άφησε (μόλις 63 ετών), ενώ βρίσκονταν σε πλήρη δημιουργική ακμή, έστω κι αν η μέχρις υπερβολής σεμνότητά του τον έκανε να μην αρθρογραφεί σχεδόν ποτέ επώνυμα, ενώ τα ουσιαστικά του ενδιαφέροντα τον κρατούσαν μακρυά από τη χρονοβόρο κοινωνική, ακόμα και τη δημόσια ζωή.

Υπήρξε ο πρώτος μεταπολεμικός διευθυντής του «Οικονομικού» το 1954 και ο πρώτος διευθυντής μου σε εφημερίδα μαζί με τον επίσης μακαρίτη Γιώργο Συριώτη στο «Βήμα» (όταν ο Νάσος Κανελλόπουλος μού έδωσε τη δυνατότητα να δοκιμάσω την τύχη μου στη δημοσιογραφία). Κι αυτό το δίδυμο ήθους, ευπρέπειας και γνώσεων επηρέασε αποφασιστικά όσους είχαν την τύχη να βρεθούν υπό την καθοδήγησή τους.

Μολονότι χωρίς βαρύγδουπους πανεπιστημιακούς τίτλους, ο Παναγιώτης Τζαννετάκης επί τέσσερις και πλέον δεκαετίες υπήρξε μια από τις πιο υπεύθυνες και έγκυρες πέννες στην οικονομική ανάλυση, τον σχολιασμό και την κριτική (τα τελευταία χρόνια στη «Ναυτεμπορική»), η δε άνεση με την οποία χειρίζονταν τα μαθηματικά τού επέτρεπε να προβαίνει σε εντυπωσιακούς υπολογισμούς και διαπιστώσεις, που διευκόλυναν όλους τους ασχολούμενους με τα οικονομικά να βλέπουν πιο καθαρά και σε ασφαλέστερη προοπτική τις σημειούμενες εξελίξεις.

Μολονότι άνθρωπος των χαμηλών τόνων, είχε έντονα πολιτικά ενδιαφέροντα και διαδραμάτισε κάποια εποχή σημαντικό ρόλο σ’ αυτά. Όμως η ακεραιότητα του χαρακτήρα του και η προσήλωση στις αρχές του δεν του επέτρεψαν ποτέ να ελιχθεί. Συνεπώς τον έκαναν ακατάλληλο για την ελληνική πολιτική ζωή όπου ο χαμαιλεοντισμός, ο καιροσκοπισμός και η έλλειψη ακόμα και στοιχειώδους συνέπειας είναι στοιχεία που όχι μόνο ολοένα επικρατούν και περισσότερο αλλά —το χειρότερο— χειροκροτούνται μετά μανίας από τα αγελαία πλήθη, και όχι μόνο απ’ αυτά.

«ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 16.10.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Μολονότι ο Π. Τζαννετάκης είχε αποχωρήσει από τον «Οικονομικό» το 1956 για πολιτικούς λόγους, εν τούτοις το ενδιαφέρον και η αγάπη του γι’ αυτόν υπήρξαν σταθερές, καθώς και με τους παλιούς συνεργάτες του που είχε τότε, ανάμεσα στους οποίους ο στενότερος υπήρξε ο Τάκης Τσαβέας, που κι αυτόν τόσο πρόωρα χάσαμε εφέτος.

Είναι δε πραγματικό δυστύχημα που δεν πρόλαβε να εκπληρώσει την υπόσχεση που χωρίς δισταγμό είχε δώσει στη σημερινή διεύθυνση του «Οικονομικού», να γράψει ενυπόγραφο (μετά από δεκαετίας) άρθρο με το ιστορικό της μεταπολεμικής επανεκδόσεως της εφημερίδας μας, καθώς και με δημοσιογραφικές αναμνήσεις από τη θητεία του σ’ αυτόν. Θα ήταν ένα σπάνιο ντοκουμέντο, το οποίον θα πλούτιζε το ετοιμαζόμενο ειδικό αφιέρωμα στα 60 χρόνια του «Οικονομικού Ταχυδρόμου». Ίσως η οικογένειά του να ανακαλύψει μέσα στα χαρτιά του το σχεδιάγραμμα ή και κάτι πληρέστερο από το υπεσχημένο αυτό άρθρο και να μας εμπιστευθεί τη δημοσίευσή του.

Αυτά τα πολύ λίγα, που ήδη θα είχαν ενοχλήσει τον τόσο σπάνιας μετριοφροσύνης και σεμνότητας εκλεκτό αυτόν άνδρα, που οι σχετικά σύντομες θητείες του ως βουλευτή και υποδιοικητή της Εθνικής Τράπεζας επέτρεψαν να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες και στη δημόσια ζωή (πέρα από τον πακτωλό της δημοσιογραφικής του προσφοράς και την αφανή, αλλά πολύτιμη πνευματική συμβολή του στον αγώνα κατά της δικτατορίας — πόσοι ξέρουν τους γνήσιους αντιστασιακούς;). Ας θεωρηθούν ως ελάχιστη ταπεινή προσφορά του υπογράφοντος, που λόγω απουσίας δεν μπόρεσε να συνοδεύσει μαζί με την θαυμάσια οικογένειά του και τους φίλους του τον Π. Τζαννετάκη στην τελευταία του κατοικία.

Ο Γιάννης Μαρίνος

Με αυτόν τον τρόπο, μέσα από τις στήλες του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», είχε τιμήσει τη μνήμη τού άρτι αποθανόντος Παναγιώτη Τζαννετάκη ο διακεκριμένος δημοσιογράφος Γιάννης Μαρίνος. Το αποχαιρετιστήριο κείμενο του Μαρίνου, τότε εκδότη και διευθυντή του «Οικονομικού», είχε δημοσιευτεί στο τεύχος της 16ης Οκτωβρίου 1986, έφερε δε τον τίτλο «Παναγιώτης Τζαννετάκης – Ο αναγεννητής του μεταπολεμικού Οικονομικού Ταχυδρόμου».

Στο τεύχος του «Οικονομικού» που είχε κυκλοφορήσει την αμέσως επόμενη εβδομάδα, στις 23 Οκτωβρίου 1986, υπήρχε μια ακόμη εγκωμιαστική αναφορά στον Παναγιώτη Τζαννετάκη. Ο «Κριτόβουλος», στη στήλη που διατηρούσε υπό τον τίτλο «Αντιοικονομικά», έγραφε τα ακόλουθα για «έναν γνήσιο και γι’ αυτό σεμνό αντιστασιακό»:

Το Πολιτικό Δελτίο του Αστερίσκου της «Καθημερινής» (16-9-1986), αναφερόμενο στον πρώτο μεταπολεμικό διευθυντή του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» Παναγιώτη Τζαννετάκη, που πέθανε τόσο ξαφνικά και πρόωρα, αφού τον χαρακτηρίζει επιφανή προσωπικότητα της πνευματικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής της Ελλάδας, γράφει και τα εξής πολύ διδακτικά, για όσους αναζητούν το ήθος και τη γνησιότητα, και πολύ χρήσιμα για τον ιστορικό του μέλλοντος:

«ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 23.10.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

«Για τον σεμνό και συνεπή οικονομολόγο και αρθρογράφο Παναγιώτη Τζαννετάκη, που η κηδεία του έγινε το Σάββατο (13-9-1986), μια ελάχιστη αναφορά του Αστερίσκου στην αφανή αλλά αποτελεσματική αντιστασιακή του δράση: Τον καιρό της επταετίας —όπως το λέγει και το ξέρει ο εκ των αρθρογράφων της Καθημερινής κ. Κωνσταντίνος Καλλιγάς— ο Παν. Τζαννετάκης συνέλεγε όλα τα στοιχεία που απεδείκνυαν την άθλια οικονομική κατάσταση της χώρας υπό τους συνταγματάρχες και τα διεβίβαζε στο Λονδίνο —στην κυρία Ελένη Βλάχου, στον κ. Τάκη Λαμπρία, στο Μπι-Μπι-Σι— και στη Γερμανία, στην Ντώυτσε Βέλλε, για να μπορεί ν’ ακούσει η ελεύθερη Ευρώπη τι συνέβαινε. Με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και επί κυβερνήσεως Εθνικής Ενότητος —τι χρόνια, τι έννοιες, τι προοπτικές!— ο Παναγιώτης Τζαννετάκης, αδελφός του γενναίου αξιωματικού και συνετού πολιτικού Τζαννή Τζαννετάκη, έγινε υποδιοικητής της Εθνικής Τραπέζης, όπου και παρέμεινε μέχρι τις εκλογές του Οκτωβρίου 1981».

Λίγους μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 1987 (στο τεύχος της 30ής του μηνός), ο «Οικονομικός» είχε τιμήσει εκ νέου τη μνήμη του Παναγιώτη Τζαννετάκη, προβαίνοντας στη δημοσίευση ενός κειμένου του εκλιπόντος που είχε γραφεί πριν από 33 χρόνια και είχε συμπεριληφθεί στο πρώτο φύλλο του επανεκδοθέντος (στις 17 Απριλίου 1954) κατόπιν δεκαετούς διακοπής «Οικονομικού Ταχυδρόμου» (ως παραρτήματος του «Ταχυδρόμου»). Το άρθρο του Τζαννετάκη, τότε διευθυντή του «Οικονομικού», έφερε τον τίτλο «Ένα έτος μετά την υποτίμηση της δραχμής» (ο λόγος για την περίφημη υποτίμηση που είχε κάνει ο υπουργός Συντονισμού Σπύρος Μαρκεζίνης στις 9 Απριλίου 1953).

«ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 30.4.1987, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο δημοσιογράφος και πολιτικός Παναγιώτης Π. Τζαννετάκης, απόγονος αγωνιστών του ’21, γεννήθηκε στο Γύθειο το 1923.

Γλωσσομαθής, γνώστης των προβλημάτων της ελληνικής και της διεθνούς οικονομίας, συνεργάστηκε με το «Βήμα» και τα «Νέα» ως υπεύθυνος των σελίδων του οικονομικού ρεπορτάζ και σχολιογράφος. Εν συνεχεία υπήρξε διευθυντής του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», ο πρώτος μεταπολεμικός (1954-1956).

Ο Παναγιώτης Τζαννετάκης εξελέγη βουλευτής δύο φορές, το 1952 με τον Ελληνικό Συναγερμό του Παπάγου και το 1956 με το Δημοκρατικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού (ΔΚΕΛ) των Σβώλου και Καρτάλη.

Επίσης, διετέλεσε υποδιοικητής της Εθνικής Τράπεζας από τον Αύγουστο του 1974 έως τον Οκτώβριο του 1981.

Ο Παναγιώτης Τζαννετάκης, πατέρας τριών τέκνων, ήταν αδελφός του αειμνήστου Τζαννή Τζαννετάκη, διακεκριμένου πολιτικού ανδρός, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός της χώρας στο χρονικό διάστημα από τις 2 Ιουλίου έως τις 11 Οκτωβρίου 1989.

Ο Παναγιώτης Τζαννετάκης απεβίωσε στις 11 Σεπτεμβρίου 1986.

Από τις εκδόσεις Ελευθερουδάκη κυκλοφορούν τα βιβλία του Παναγιώτη Π. Τζαννετάκη «Αμερικανική βοήθεια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο» (άρθρα δημοσιευμένα στην εφημερίδα «Το Βήμα», έκδοση 2020) και «Ημερολόγιο οικονομίας 1951-1953» (άρθρα δημοσιευμένα στην εφημερίδα «Τα Νέα», έκδοση 2023).