Αρνητικό καθαρό ισοζύγιο μετανάστευσης φαίνεται να καταγράφουν οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά από τη Μεγάλη Ύφεση,  καθώς περισσότεροι άνθρωποι φεύγουν απ’ όσους έρχονται.

Αν και η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε αυτή την εξέλιξη ως επιτυχία της αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σημαντική τάση εξελίσσεται: ολοένα και περισσότεροι Αμερικανοί πολίτες επιλέγουν να εγκαταλείψουν τη χώρα, σημειώνει με κάποια ανησυχία η Wall Street Journal.

Μια τεράστια και κατακερματισμένη στοίβα στατιστικών στοιχείων για τη μετανάστευση, που συναρμολογήθηκαν από την Journal, απεικονίζει ένα ιστορικό μοτίβο. Τα στοιχεία από άδειες παραμονής, αγορές ακινήτων, πανεπιστημιακές εγγραφές και άλλους δείκτες σε δεκάδες χώρες δείχνουν μια αυξανόμενη διασπορά. Υπολογίζεται ότι μεταξύ 4 και 9 εκατομμυρίων Αμερικανών ζουν ήδη στο εξωτερικό—και ο αριθμός αυξάνεται. Για κάποιους, το «αμερικανικό όνειρο» σημαίνει πλέον μια ζωή εκτός ΗΠΑ.

Από τη Λισαβόνα και το Δουβλίνο μέχρι το Μπαλί και τη Βαρκελώνη, οι Αμερικανοί αλλάζουν το τοπίο τοπικών κοινωνιών. Στην Πορτογαλία, ο αριθμός των Αμερικανών κατοίκων έχει αυξηθεί πάνω από 500% μετά την πανδημία.

Παρόμοια αύξηση παρατηρείται και στην Ιρλανδία, ενώ σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφονται ρεκόρ αφίξεων από τις ΗΠΑ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, περισσότεροι Αμερικανοί μετακομίζουν σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ιρλανδία απ’ όσους μεταναστεύουν από εκεί προς την Αμερική.

Το κύμα αυτό δεν αφορά μόνο εύπορους συνταξιούχους ή νεαρούς «ψηφιακούς νομάδες». Εταιρείες μετεγκατάστασης αναφέρουν στην Journal ότι οι νέοι μετανάστες προέρχονται από ευρύτερα κοινωνικά στρώματα: οικογένειες της μεσαίας τάξης, ελεύθεροι επαγγελματίες, εργαζόμενοι εξ αποστάσεως, ακόμη και άτομα με σταθερά αλλά περιορισμένα εισοδήματα. Πολλοί αναζητούν χαμηλότερο κόστος ζωής, μεγαλύτερη ασφάλεια και καλύτερη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. Άλλοι επικαλούνται την πολιτική πόλωση, τη βία και τη γενικότερη δυσαρέσκεια για την πορεία της χώρας.

Η εξάπλωση της τηλεργασίας έχει καταστήσει αυτή τη μετακίνηση πιο εύκολη από ποτέ. Μισθοί αμερικανικού επιπέδου, που συχνά συνεχίζουν να καταβάλλονται ενώ οι εργαζόμενοι βρίσκονται στο εξωτερικό, επιτρέπουν ένα πολύ υψηλότερο βιοτικό επίπεδο σε χώρες με χαμηλότερο κόστος ζωής. Σε περιοχές της Νότιας Ευρώπης, αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη ποιότητα ζωής: πόλεις φιλικές προς τον πεζό, προσιτή υγεία και πιο οικονομική εκπαίδευση.

Οι ευρωπαϊκές χώρες δελεάζουν τους πολίτες των ΗΠΑ

Ταυτόχρονα, πολλές χώρες ενθαρρύνουν ενεργά αυτή τη μετακίνηση. Κυβερνήσεις στην Ευρώπη έχουν δημιουργήσει ειδικές βίζες και φορολογικά κίνητρα για να προσελκύσουν εργαζόμενους εξ αποστάσεως και ειδικευμένο προσωπικό. Το όφελος είναι αμοιβαίο: οι ΗΠΑ «εξάγουν» πολίτες με υψηλά εισοδήματα και κινητικότητα, ενώ οι χώρες υποδοχής επωφελούνται από την κατανάλωση και τη φορολογία τους.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για τάση με διάρκεια. Οι αιτήσεις για απόκτηση ξένης υπηκοότητας αυξάνονται σημαντικά, ενώ και οι αιτήσεις αποποίησης της αμερικανικής υπηκοότητας—συχνά λόγω φορολογικών υποχρεώσεων—έχουν εκτοξευθεί. Παράλληλα, αυξάνεται και ο αριθμός των Αμερικανών φοιτητών στο εξωτερικό, προσελκυόμενων από χαμηλότερα δίδακτρα και διαφορετικό τρόπο ζωής.

Η αλλαγή είναι και πολιτισμική. Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εταιρείες relocation έχουν συμβάλει στην «κανονικοποίηση» της ιδέας της μετανάστευσης, προσφέροντας πρακτικές οδηγίες και ελκυστικά αφηγήματα ζωής στο εξωτερικό. Έχει δημιουργηθεί ακόμη και ολόκληρη «βιομηχανία» γύρω από αυτή την τάση.

Σημαντικό είναι ότι πολλές από αυτές τις μετακινήσεις δεν είναι προσωρινές. Οικογένειες μετακομίζουν με τα παιδιά τους, τα εγγράφουν σε σχολεία και χτίζουν μια νέα καθημερινότητα. «Δεν χρειάζεται να σκέφτεσαι ότι το παιδί σου θα κάνει ασκήσεις για ένοπλες επιθέσεις στο σχολείο», ανέφερε ένας Αμερικανός που μετακόμισε στο Βερολίνο—μια ανησυχία που επανέρχεται συχνά στις αφηγήσεις μεταναστών. Παρότι οι μισθοί στις ΗΠΑ είναι υψηλότεροι, πολλοί θεωρούν ότι η ποιότητα ζωής είναι καλύτερη αλλού.

Γιατί φεύγουν οι Αμερικανοί

Η τάση αυτή εγείρει σημαντικά ερωτήματα. Πρόκειται για ένδειξη δύναμης—ότι δηλαδή οι Αμερικανοί έχουν την οικονομική δυνατότητα να ζουν παγκοσμίως; Ή αποτελεί σημάδι μειωμένης εμπιστοσύνης στο μέλλον της χώρας;

Οι έρευνες δείχνουν ότι η δεύτερη εξήγηση κερδίζει έδαφος. Το 2008, περίπου 1 στους 10 Αμερικανούς δήλωνε ότι θα ήθελε να φύγει από τη χώρα. Το 2024, το ποσοστό αυτό είχε φτάσει τον 1 στους 5. Οι λόγοι περιλαμβάνουν οικονομικές πιέσεις, αλλαγές στον τρόπο ζωής και πολιτική κόπωση.

Για κάποιους μελετητές αυτοί οι μετανάστες προσωποποιούν την απώλεια πίστης στο μέλλον και τον τρόπο ζωής της Αμερικής. Σε δεκάδες συνεντεύξεις, οι Αμερικανοί ομογενείς περιέγραψαν τα κίνητρά τους ως ένα μείγμα οικονομικών κινήτρων, προτιμήσεων τρόπου ζωής και απογοήτευσης από την πορεία της Αμερικής, επικαλούμενοι το βίαιο έγκλημα, το κόστος ζωής και την ταραγμένη πολιτική. Η επανεκλογή του Τραμπ ήταν ένας παράγοντας για πολλούς – αν και άλλοι τον ψήφισαν. Αλλά η δομική και κοινωνική μετατόπιση είναι πολύ βαθύτερη. Όταν η Gallup ρώτησε τους Αμερικανούς κατά τη διάρκεια της ύφεσης του 2008 πόσοι ήθελαν να φύγουν από τις ΗΠΑ, η απάντηση ήταν ένας στους 10. Πέρυσι: Ένας στους πέντε.

«Υπονομεύει αυτή την αμερικανική ιδιαιτερότητα, “έχουμε την καλύτερη ποιότητα ζωής, είμαστε η καλύτερη χώρα στον κόσμο, όλοι θέλουν να μετακομίσουν εδώ”», δήλωσε η Κέιτλιν Τζόις, μία από τις ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Temple που έχει αφιερώσει χρόνια μελετώντας την τάση. «Λοιπόν, οι Αμερικανοί μετακομίζουν στο εξωτερικό και διαπιστώνουν ότι τους αρέσει η ζωή στο εξωτερικό. Τους αρέσουν οι σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές». Και η ίδια παραδέχτηκε στην Journal, ότι σκεφτόταν να μετακομίσει.

ΗΠΑ

Σπάνιο φαινόμενο

Ιστορικά, τέτοιας κλίμακας έξοδος είναι σπάνια. Η τελευταία ανάλογη περίοδος ήταν τη δεκαετία του 1930, όταν Αμερικανοί μετανάστευαν στη Σοβιετική Ένωση αναζητώντας εργασία. Σήμερα, οι προορισμοί είναι διαφορετικοί: οι περισσότεροι κατευθύνονται προς ευρωπαϊκές χώρες με ισχυρά κοινωνικά κράτη και μεγαλύτερη σταθερότητα.

Ωστόσο, η τάση δεν είναι χωρίς επιπτώσεις. Σε πόλεις όπως η Λισαβόνα και η Βαρκελώνη, η εισροή ξένων—πολλοί εκ των οποίων έχουν υψηλότερα εισοδήματα—έχει αυξήσει τις τιμές ακινήτων και προκαλέσει αντιδράσεις από τους ντόπιους. Οι διαμαρτυρίες κατά των «ψηφιακών νομάδων» γίνονται όλο και πιο συχνές.

Την ίδια στιγμή, το φαινόμενο δημιουργεί μια αντίφαση: ενώ οι πολιτικές σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης δοκιμάζονται, οι ανθρώπινοι δεσμοί ενισχύονται. Αμερικανοί επαγγελματίες, φοιτητές και οικογένειες δημιουργούν νέες κοινότητες στην Ευρώπη, ενισχύοντας τις διασυνδέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Τελικά, η ιστορία της αμερικανικής μετανάστευσης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Για κάποιους αποτελεί ευκαιρία και ελευθερία· για άλλους, ένδειξη ανησυχίας για το μέλλον.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η παραδοσιακή εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών ως βασικού προορισμού μεταναστών αλλάζει. Και το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θέλει να πάει στην Αμερική—αλλά γιατί όλο και περισσότεροι Αμερικανοί θέλουν να φύγουν.

Πηγή: ΟΤ

Ειδήσεις Σήμερα: