Σε πανηγυρικούς τόνους ανακοινώθηκε το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025, το οποίο «σκαρφάλωσε» στο 4,9%. Η κυβέρνηση άδραξε την ευκαιρία ανακοινώνοντας «δέσμη μέτρων οικονομικής ενίσχυσης της κοινωνίας» που όμως κρίνονται κατώτερα των περιστάσεων για να αντιμετωπίσουν το σοκ της ακρίβειας που εξακολουθεί να «πνίγει» τα νοικοκυριά.

Ο πληθωρισμός επηρεάζει καθοριστικά τη σχέση δημόσιων εσόδων και δαπανών, λειτουργώντας με τρόπο που, ενώ επιβαρύνει τους πολίτες, ενισχύει σημαντικά τα δημόσια ταμεία και βελτιώνει τους δημοσιονομικούς δείκτες

«Αυτό το πλεόνασμα έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί δεν είναι συγκυριακό. Δεν προέρχεται από υπερφορολόγηση των πολιτών, ούτε από κάποια προσωρινή συγκράτηση δαπανών. Είναι αποτέλεσμα μιας βαθιάς διαρθρωτικής αλλαγής στον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας», υποστήριξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.

Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα δεν είναι απλώς ένας αριθμός, αλλά ένα δομικό στοιχείο της δημοσιονομικής πολιτικής.

Το πρωτογενές πλεόνασμα έχει αυξηθεί κατά 1,1 μονάδες ΑΕΠ τα τελευταία 6 χρόνια

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat η Ελλάδα κατέγραψε συνολικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ, πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ και δημόσιο χρέος 146,1% του ΑΕΠ. Η χώρα μας έχει το υψηλότερο πρωτογενές πλεόνασμα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ (μέσος όρος -1,2% ΑΕΠ) αλλά και το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ (μέσος όρος 81,7% ΑΕΠ).

Η Ελλάδα κατάφερε να πετύχει υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα στην περίοδο των μνημονίων και συνεχίζει, όχι μόνο να το διατηρεί, αλλά και να το αυξάνει.

Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ αναλύει του μακροοικονομικούς δείκτες και τα μεγέθη της ελληνικής οικονομίας παρουσιάζοντας αρχικά τη γενική εικόνα των δημοσίων εσόδων, των πρωτογενών δαπανών και του πρωτογενούς αποτελέσματος το 2019 και το 2025.

Τα τελευταία έξι χρόνια το πρωτογενές πλεόνασμα έχει αυξηθεί κατά 1,1 μονάδες ΑΕΠ και αυτή η αύξηση προέρχεται κατά κύριο λόγο από την αύξηση των δημόσιων εσόδων κατά 1,5 μονάδες καθώς οι πρωτογενείς δαπάνες έχουν αυξηθεί μόλις κατά 0,4 μονάδες. «Επομένως, η βελτίωση του πρωτογενούς αποτελέσματος οφείλεται στην σημαντικά ταχύτερη αύξηση των δημοσίων εσόδων σε σχέση με τις δαπάνες», αναφέρει το Ινστιτούτο.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα επιμέρους στοιχεία των δημοσίων εσόδων και των πρωτογενών δαπανών.

Αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και περιουσίας

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΕΝΑ τα έσοδα από τον ΦΠΑ έχουν αυξηθεί κατά 1,2 μονάδες ΑΕΠ (8,1 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους) και τα έσοδα από φόρους εισοδήματος και περιουσίας κατά 2 μονάδες ΑΕΠ (10,6 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους). Αντίθετα, τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές έχουν μειωθεί κατά 1,3 μονάδες ΑΕΠ (αλλά έχουν αυξηθεί σε ονομαστικούς όρους κατά 5,8 δισ. ευρώ).

«Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη αλλαγή στη σύνθεση των δημόσιων εσόδων, με την αύξηση των φορολογικών εσόδων να υπερκαλύπτει τη μείωση των εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές», σύμφωνα με το Ινστιτούτο.

Αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, μείωση στις αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων

Ένα ακόμα σκέλος που περνά από το μικροσκόπιο της ανάλυσης αφορά την πλευρά των δαπανών και συγκεκριμένα τις δημόσιες επενδύσεις, τις αμοιβές δημοσίων υπαλλήλων και τις κοινωνικές παροχές.

Όπως και στην περίπτωση των δημοσίων εσόδων, έτσι και στις πρωτογενείς δαπάνες υπάρχει αλλαγή στη σύνθεση. Οι δημόσιες επενδύσεις έχουν αυξηθεί κατά 2,3 μονάδες ΑΕΠ (7,3 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους) οι αμοιβές δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκαν κατά 1,6 μονάδες ΑΕΠ (αύξηση 3,31 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους) και οι κοινωνικές παροχές μειώθηκαν κατά 2,2 μονάδες ΑΕΠ (αύξηση 8 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους).

«Με άλλα λόγια, την περίοδο 2019-2025 οι αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων και κυρίως οι κοινωνικές παροχές δεν ακολούθησαν την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στην χώρα μας», σημειώνει το ΕΝΑ.

Το δημόσιο χρέος

Στο μεταξύ, το δημόσιο χρέος έχει καταγράψει εντυπωσιακή μείωση 37,1 μονάδων ως ποσοστό του ΑΕΠ. Ωστόσο, αυτή η μείωση δεν οφείλεται στην μείωση του χρέους, το οποίο όπως φαίνεται έχει αυξηθεί κατά 23,7 δισ. ευρώ, αλλά στην ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, εξαιτίας κυρίως του πληθωρισμού.

Συμπερασματικά, «ο πληθωρισμός των τελευταίων ετών, ο οποίος επιβαρύνει δυσανάλογα τα οικονομικά ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, έχει βελτιώσει σημαντικά την εικόνα των δημοσίων οικονομικών του ελληνικού κράτους. Αυτό είναι προφανές στην εξέλιξη του λόγου χρέους/ΑΕΠ, αλλά και στο πρωτογενές πλεόνασμα».

Συγκεκριμένα, «ενώ τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται ξεκάθαρα από τον πληθωρισμό, δηλαδή την αύξηση των τιμών και των ονομαστικών εισοδημάτων, οι πρωτογενείς δαπάνες δείχνουν πιο συγκρατημένες. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στους μισθούς του Δημοσίου και κυρίως στις κοινωνικές παροχές (όπως οι συντάξεις), που οι ονομαστικές τους αυξήσεις υπολείπονται του πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να μειώνονται ως ποσοστό του ΑΕΠ».

Έντονος προβληματισμός

Ενώ τα πλεονάσματα προσφέρουν σταθερότητα, η επίδρασή τους στην οικονομία είναι αντικείμενο έντονης συζήτησης. «Καθώς ο πληθωρισμός τα τελευταία έτη δεν είναι κοινωνικά ουδέτερος και λειτουργεί ως μηχανισμός αξιόλογης αναδιανομής σε βάρος των οικονομικά ασθενέστερων, γίνεται όλο και πιο σημαντικός και απαραίτητος ο ρόλος ενός ισχυρού, αποτελεσματικού και κοινωνικά δίκαιου συστήματος κοινωνικής προστασίας, μέσω συντονισμένης στρατηγικής κοινωνικών δαπανών και κοινωνικών επενδύσεων (παιδεία, υγεία, πολιτισμός, ανθρώπινο κεφάλαιο κ.α.» καταλήγει στην ανάλυσή του, το Ινστιτούτο.

Στην κοινωνία τα υπερπλεονάσματα δημιουργούν μια αίσθηση αδικίας. Οι πολίτες βλέπουν τους δημοσιονομικούς στόχους να επιτυγχάνονται, ενώ η καθημερινότητά τους (ακρίβεια, ποιότητα νοσοκομείων, δημόσιες συγκοινωνίες) επιδεινώνεται.

Όλα αυτά την ώρα που αναθεωρούνται οι στόχοι για την ανάπτυξη για το 2026 από το 2,4% στο 2%, ενώ ο πληθωρισμός αυξάνεται προσωρινά λόγω των διεθνών εξελίξεων και των επιπτώσεων του πολέμου στην ενέργεια και στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Ειδήσεις Σήμερα: