Τα όρια της μεταφυσικής αγγίζει ο τρόπος με τον οποίο υποστηρίζουν πολλοί άνθρωποι, από όλο το πολιτικό φάσμα, τον ιδρυτή και επί χρόνια διαχειριστή της Κιβωτού του Κόσμου, πατέρα Αντώνιο. Τίποτα δεν έχει αλλάξει ακόμη και μετά την τελεσίδικη καταδίκη του. Το ίντερνετ είναι γεμάτο με τίτλους όπως «Η πλεκτάνη που έστησαν στον πατέρα Αντώνιο» ή συμπεράσματα που καταλήγουν ότι κάποιοι «Έβαλαν στο μάτι την περιουσία του ιδρύματος».

Δεν λείπουν και αναρτήσεις οι οποίες συγκεντρώνουν πολλές χιλιάδες λάικ και μεταξύ άλλων στοχοποιούν τα ανήλικα παιδάκια-ωφελούμενα της δομής που τόλμησαν να καταγγείλουν τον ευεργέτη τους: «Ο πάτερ Αντώνιος μάζευε όλα τα εγκαταλελειμμένα παιδιά της Ομόνοιας. Τους έδινε στέγη και φαγητό. Τα μάθαινε γράμματα. Μιλάμε για σκληρά παιδιά, για τον πρώιμο και μελλοντικό υπόκοσμο της χώρας, που σε σφάζουν από τα δώδεκα στο γόνατο μόνο και μόνο που θα τα κοιτάξεις».

H σελίδα «Η Κιβωτός του Κόσμου ανήκει στον π. Αντώνιο επειδή είναι αθώος» αριθμεί πάνω από 105.000 μέλη. Την περασμένη εβδομάδα η κίνηση της σελίδας πήρε «φωτιά» όταν κρίθηκε ένοχος σε δεύτερο βαθμό, κατά περίπτωση για έξι πράξεις βαριάς σωματικής βλάβης ανηλίκων που βρίσκονταν υπό την προστασία του δράστη, ηθική αυτουργία σε επικίνδυνη σωματική βλάβη ανηλίκου, ηθική αυτουργία σε απλή σωματική βλάβη και ηθική αυτουργία σε απειλή.

Την ίδια ώρα αναπαράγονταν δημοσιεύματα περί αθώωσης του. Όμως αυτά αφορούσαν διαφορετική υπόθεση που δικαζόταν στα Ιωάννινα για κακοποιήσεις παιδιών σε δομές της Κιβωτού στην Πωγώνιανη Ιωαννίνων. Η αθώωση ήρθε λόγω παραγραφής. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που συγκρίνουν τον πατέρα Αντώνιο με προσωπικότητες όπως ο Κολοκοτρώνης, η Μπουμπουλίνα και ο  Καποδίστριας(!), ενώ του αποδίδουν χαρακτηριστικά κυνηγημένου οσιομάρτυρα.

Το θάρρος των πρώτων καταγγελιών

Ήταν Νοέμβριος του 2022 όταν είδαν το φως της δημοσιότητας οι πρώτες καταγγελίες για την Κιβωτό του Κόσμου. Δεν ήταν ούτε απλό ούτε εύκολο για τα παιδιά – πρώην «ωφελούμενους» της Κιβωτού – όχι μόνο το να μιλήσουν αλλά και να αναγνωρίσουν ότι το πλαίσιο στο οποίο μεγάλωσαν ήταν και τυπικά αλλά και ουσιαστικά παραβιαστικό. Τα ιδρύματα ή οι δομές, είτε πρόκειται για ιδιωτικές, εκκλησιαστικές ή και κρατικές, είναι αυτό ακριβώς, ιδρύματα κι όχι σπίτια ή οικογένειες. Εκεί, τα παιδιά δεν μεγαλώνουν ως παιδιά αλλά ως «τρόφιμοι», «ωφελούμενοι» ή «περιστατικά».

Και δεν είναι δύσκολο να αναλογιστούμε πως είναι ακόμη δυσκολότερο για τους «από μέσα» όταν οι «απ’ έξω» επαναλαμβάνουν σαν προσευχή την αγιότητα του επικεφαλής, την ανθρωπιά και την ανιδιοτέλεια της «αποστολής» που ανέλαβε, συντρέχοντας τους «από μέσα».

Έχουμε μιλήσει πολλές φορές για την απουσία ουσιαστικού και πλήρους σχεδίου παιδικής προστασίας στη χώρα μας. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για δομές κλειστού τύπου, οι οποίες περιβάλλονται με τον μανδύα του «ιερού σκοπού» και της «διάσωσης» παιδιών που αλλιώς θα έμεναν στον δρόμο και άρα οφείλουν να ευγνωμονούν τον ευεργέτη τους. Πόσο συχνοί είναι οι έλεγχοι στις υπάρχουσες δομές, ιδίως στις μη κρατικές; Πόσο εύκολο είναι τα ωφελούμενα άτομα να μιλήσουν ανοιχτά για τις συνθήκες διαβίωσης σε αυτές;

Αποϊδρυματοποίηση μόνο στα χαρτιά

Και τελικά, γιατί η επιλογή να είναι ίδρυμα ή δρόμος; Κάθε παιδί αξίζει ένα οικογενειακό περιβάλλον, ένα παιδικό δωμάτιο, μια αγκαλιά. Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως δεν υπάρχει καλό ίδρυμα για την ανάπτυξη των παιδιών τα οποία συχνά είναι παιδιά που προέρχονται από οικογένειες με προβλήματα. Έχουν εξαντληθεί άραγε οι δυνατότητες στήριξης και ενίσχυσης των οικογενειών πριν απομακρυνθούν τα παιδιά;

Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει πως τα παιδιά μεγαλώνουν κι αναπτύσσονται καλύτερα εκεί που μπορούν να είναι παιδιά, σε περιβάλλοντα φροντίδας κι όχι σε δομές. Στη χώρα μας η συζήτηση για την αποϊδρυματοποίηση έχει μείνει στις εξαγγελίες. Δεν ανακαλύπτουμε την Αμερική όταν ζητάμε τη σταδιακή κατάργηση των ιδρυμάτων και την εγκατάσταση των παιδιών σε οικογένειες ακόμη κι επαγγελματικής αναδοχής που υπάρχει ως θεσμός στη χώρα μας, όταν δεν συνίσταται η επιστροφή στο οικογενειακό περιβάλλον.

Τώρα είναι ο πατέρας Αντώνιος, αύριο μπορεί να είναι κάποιος άλλος ευεργέτης. Καμία φιλάνθρωπη κυρία, κανένας ρασοφόρος και κανένας «ευαίσθητος» εκπορευόμενος από το προσωπικό του δράμα δεν πρέπει να υποκαθιστά στο διηνεκές την απουσία του κοινωνικού κράτους. Αυτό θα έπρεπε να είναι το πιο ισχυρό επιχείρημα απέναντι σε μια μερίδα της κοινωνίας που ψάχνει να πιαστεί από μεσσίες, οσιομάρτυρες ή ευεργέτες. Η φιλανθρωπία δεν είναι η απάντηση. Η αλληλεγγύη και το κοινωνικό κράτος είναι.

Το σίγουρο είναι πως ως κοινωνία, δεν έχουμε άλλη αντοχή για παιδιά ήρωες ή μάρτυρες που θα γίνουν βορά καλά στημένων μηχανισμών δημοσίων σχέσεων.